Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/2690 · K. 2024/6963

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/2690 E.  ,  2024/6963 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/2690 Karar No : 2024/6963 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Şırnak İli, Uludere İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, göreve alınmada aranacak şartları kaybettiğinden bahisle Uludere Kaymakamlığı İlçe Jandarma Komutanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı teklif yazısına istinaden görevden çıkarılmasına ilişkin Şırnak Valiliği'nin 08/08/2019 olur tarihli işlemi ile göreve iade tarihine kadar geçen süre için uğranılan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya isnat edilen disiplin fiiliyle ilgili olarak davacıya usulüne uygun olarak savunma süresi verilmeksizin ve savunması alınmaksızın, davacının görevine son verilmesine (görevden çıkarma cezası ile tecziyesine) ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, öte yandan, Anayasanın 125. maddesi ile düzenlenen, idarelerin her türlü eylemlerinden ve işlemlerinden doğan zararları tazminle yükümlü tutulduklarına yönelik kural uyarınca, yapılan yargılama ile hukuka aykırılığı saptanan işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının, dava açma tarihi olan 02/09/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesip ... İdari Dava Dairesince; Danıştay 8. Dairesi tarafından Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihe kadar Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinin dayanağı olan 442 sayılı Köy Kanunun ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin yürürlükte olduğu, ancak Anayasa Mahkemesi kararının yürürlüğe girmesi için verilen 9 aylık süre dolmadan 442 sayılı Kanuna "güvenlik korucularına verilecek disiplin cezaları" şeklinde ekleme yapıldığı, dolayısıyla artık disiplin cezalarında yönetmelik hükümlerinin esas alınamayacağı nedeniyle iptal kararlarının gerekçesini değiştirerek onandığı, bu hususta Daire çoğunluk görüşünün; Anayasa Mahkemesince, bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin tümünün ya da belirli hükümlerinin Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmesi halinde Anayasa Mahkemesi kararına derhal uyulması gerektiği, zira eldeki davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesinin, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı düşeceği gibi Anayasa'nın 153. maddesinde yer alan Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcı olduğu yönündeki hükme aykırılık oluşturacağı yönünde olduğu, ancak; Dairece Güvenlik Korucuları Yönetmeliği uyarınca tesis edilen disiplin cezalarından doğan uyuşmazlıklarda Danıştay 8. Dairesinin kararlarına uyulması yönünde oyçokluğu sağlandığından belirtilen aynı gerekçe ile davacı hakkında tesis edilen dava konusu disiplin cezasında da hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı hakkında tesis edilen işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek aksi yöndeki istinaf mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının işleme ilişkin kısmının bozulması, parasal haklara ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Şırnak İli, Uludere İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde güvenlik korucusu olarak görev yapan davacının "Kaçakçılığa konu eşyayı bu özelliğini bilerek ticari amaçla taşımak" suçlamasıyla ilgili olarak ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile netice itibariyle 5 ay hapis 4 gün adli para cezası ile cezalandırıldığı, hapis cezasının infazının ertelenmesine karar verildiği, kararın 13/09/2010 tarihinde kesinleştiği, bunun üzerine davacının göreve alınmada aranacak şartları taşımadığından bahisle Şırnak Valiliği'nin 08/08/2019 tarihli oluru ile davacının görevine son verildiği, bunun üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı, davacı vekilinin dosyaya sunmuş olduğu 27/06/2020 tarihli dilekçe ile davacının dava konusu işlemden sonra 01/11/2019 tarihli Bakanlık işlemi ile görevine iade edildiğinin bildirildiği görülmüştür. İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki mevzuat aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde yapılan 11/10/2018 tarih ve 182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Göreve Alınmada Aranacak Şartlar" başlıklı 6. maddesinde; '(1) Güvenlik korucusu olarak görevlendirilebilmek için aşağıdaki şartlar aranır: ... f)Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, bir yıldan fazla hapis veyahut affa uğramış olsa bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık, uyuşturucu almak ve satmak, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurmak suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak. ...' hükmü, "Disiplin Cezaları" başlıklı 17. maddesinin (ç) 'görevden çıkarma' başlıklı 1. bendinde; '(1)Bir daha güvenlik korucusu olarak görevlendirilmemek üzere görevlendirilmelerindeki esas ve usullere uyularak görevle olan ilişiğin kesilmesidir. Göreve son verme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:' hükmü, aynı maddenin 16. alt bendinde; 'Göreve alınmada aranacak şartları kaybetme,' hükmü, "Savunma Hakkı" başlıklı 20/A. maddesinde; '(1) Güvenlik Korucusu hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. (2) Soruşturmayı yapanın veya komisyonun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan güvenlik korucusu savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.' hükümlerine yer verilmiştir. 24/03/2022 tarihli 31788 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarihli E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile 442 sayılı Köy Kanununun ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin iptaline, iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiği görülmüştür. Bu durumda Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'ne dayalı olarak verilen göreve son dosyalarının incelenmesinde; yeni düzenleme olan Köy Kanunu'nun 74/A, 74/B, 74/C maddeleri dikkate alınarak karar verilmesi uygun görülmüştür. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlem yönünden incelenmesinde; Dosyanın incelenmesinden; davacı güvenlik korucusu hakkında "Kaçakçılığa konu eşyayı bu özelliğini bilerek ticari amaçla taşımak" suçu nedeniyle ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile 5 ay hapis 4 gün adli para cezası verildiği, hapis cezasının infazının ertelenmesine karar verildiği, kararın 13/09/2010 tarihinde kesinleştiğinden bahisle Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Göreve alınmada aranacak şartları kaybetmek" düzenlemesi gereği 08/08/2019 tarihinde görevine son verildiği, davacı tarafından söz konusu işlemin iptali ve parasal hakların ödenmesi talebiyle açılan işbu davanın yargılaması devam ederken 01/11/2019 tarihinde Bakan onayı ile davacı güvenlik korucusunun görevine iade edildiği görülmüştür. Davacının, Bakan onayı ile göreve iade edildiği anlaşıldığından, bakılan dava konusuz kalmıştır. Bu durumda dava konusu göreve son verme işlemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçeli reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının parasal haklara ilişkin kısmı yönünden incelenmesinde; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin son fıkrasında; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğu, hükmü yer almaktadır. İdari yargılama hukukunun temel ilkeleri ve yerleşik yargı içtihatları gereği; idari yargı mercilerince verilen iptal kararları, geriye yürür ve idari işlemi tesis edildiği andan itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırır. İptal edilen işlem hiç yapılmamış sayıldığı için ilgilinin, işlem nedeniyle uğradığı parasal ve özlük hak kayıplarının karşılanması gerekmektedir. Uyuşmazlıkta ise; davalı idarece davacı göreve tekrar başlatıldığı için dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmişse de, davacının göreve iade edildiği tarihe kadar parasal hak kaybına uğradığı açıktır. Davacı güvenlik korucusu hakkında 08/08/2019 tarihinde göreve son verme işlemi tesis edilmiş, sonrasında Bakan oluru ile 01/11/2019 tarihinde göreve iadesi yapılmış olup, davacıya göreve iade bildiriminin 10/12/2019 tarihinde yapıldığı görüldüğünden davacının 08/08/2019-10/12/2019 tarihleri arasındaki özlük ve yoksun kalınan parasal haklara ilişkin talebinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesi gerekmektedir. Bu itibarla temyize konu kararın parasal hakların ödenmesine ilişkin kısmının belirtilen gerekçeyle neticesi itibarıyla hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; a) Dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, b) Dava konusu işlemin parasal haklara ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 17/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.