Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/2772 · K. 2024/7971

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/2772 E.  ,  2024/7971 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/2772 Karar No : 2024/7971 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALILAR) : 1- ... Valiliği 2- ... Kaymakamlığı VEKİLLERİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, Özel ... Lisesi'nde ... olarak görev yapmakta iken, 667 sayılı KHK kapsamında kapatılan Özel Hügem Dershanesinde görev yaptığından bahisle çalışma izninin iptaline dair ... tarih ve... sayılı Battalgazi Kaymakamlığı işlemi ile bu işlemin kaldırılması amacıyla Malatya Valiliği'ne yapılan 02/01/2017 tarihli başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin davalı idare işleminin istenilmektedir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının öğretmen olarak çalışmakta olduğu Özel Hügem Dershanesinin 667 sayılı KHK ile 23/07/2016 tarihinde kapatılan kurumlardan olması ve Bakanlık onay tarihi olan 30/06/2015 tarihine kadar da davacının bu kurumda çalışmaya devam ediyor olması karşısında davacının anılan Genelge kapsamına girdiği tartışmasız olup işlem tarihinde yürürlükte bulunan ve idare için bağlayıcı nitelikte olan bu Genelge hükümleri doğrultusunda çalışma izninin iptal edilmesinde mevzuata ve hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Malatya Valiliği İmza Yetkileri Yönergesi'nin "Kaymakamlar tarafından imzalanacak ve yazılar" başlıklı 16. maddesinin 12. fıkrasında "Özel öğretim kurumlarında görevlendirilecek kadrolu/ücretli personelin çalışma izin onayları, istifa/sözleşme feshi/çalışma süresi bitimi düzenlenen ayrılış onayları, adaylık kaldırma onayları, çalışma izninin uzatıldığına ilişkin toplu onayları (Özel Öğretim Kurumlarında görev alacak yöneticilerin çalışma izinlerine ilişkin geçici onaylar)" kuralına yer verildiği belirtilmiş ise de, bu düzenlemenin çalışma izinleri konusunda yetki devrini değil, imza devrini ifade ettiği, Yönerge'nin "Vali tarafından imzalanacak yazılar" başlıklı 11. maddesinin 1. fıkrasında "Vali tarafından imzalanması gerekli olup, bu Yönerge ile açıkça alt birimlere devredilmeyen işlem ve konulara ilişkin yazılar" kuralına yer verilerek, Vali tarafından imzalanması gereken yazıların alt birimlerce imzalanabilmesinin, bu yazılara ilişkin imza yetkisinin anılan Yönerge ile açıkça devredilmiş olması koşuluna bağlandığı, Yönerge'nin 16. maddesinin 12. fıkrasında "çalışma izin onayları" ve "çalışma izninin uzatıldığına ilişkin toplu onayları" ifadelerine yer verilmekle birlikte (dava konusu işlemdeki ifadesiyle) "görevden ayrılma" veya "çalışma izninin iptali" ifadelerine yer verilmediği, öte yandan, dava konusu işlemin, Yönerge'nin "İlkeler" başlıklı 4. maddesinin "Bu Yönerge ile kendilerine Valilik adına devredilen imza yetkileri kullanılırken yazışmalarda "Vali adına" (Vali a.) ibaresi kullanılır." kuralını içeren 10. fıkrası ile "Giden yazılar" başlıklı 8. maddesinin "Vali adına yetkili makamlarca imzalanacak yazılarda, imza bloğuna yetkilinin adı ve soyadı yazıldıktan sonra altına Vali a. (Vali adına) ibaresi konulur, bu ibarenin de hemen altına yetkilinin unvanı yazılır." kuralını içeren 2. fıkrasına aykırı olarak, Kaymakam tarafından kendi adına imzalandığı, dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Malatya İdare Mahkemesinin kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, karar verilmiştir. Dairemizin 19/10/2023 tarih ve E:2019/5873, K:2023/4963 sayılı kararıyla; 13/10/2014 tarihli Malatya Valiliği İmza Yetkileri Yönergesi'nin "Kaymakamlar tarafından imzalanacak onaylanacak yazılar" başlıklı 16. maddesinin 12. fıkrasında; özel öğretim kurumlarında görevlendirilecek kadrolu/ücretli personelin çalışma izin onaylarının verilmesi ve ayrılış onaylarının verilmesine ilişkin yetkinin kaymakamlıklara verildiği, uyuşmazlığa konu olayda, davacının çalışma izni iptali işleminin usulüne uygun yetki devrine istinaden Kaymakamlıkça tesis edildiği anlaşıldığı, Bölge İdare Mahkemesince işin esası hakkında karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Dairemizin bozma kararına uyularak; özel öğretim kurumunun kapatılması hâlinde çalışma izninin iptalinin gerektiğine ve çalışma iznine tabi olarak mesleğini ifa eden bir kişinin çalışma izninin iptal edilmesinin bir sonucu olarak kişiye doğrudan özel öğretim kurumlarında çalışma yasağı getirilmesine ilişkin bir hükmün bulunmadığı, dolayısıyla davacının çalıştığı okulun kapatılması nedeniyle kişiye özel herhangi bir inceleme de yapılmaksızın doğrudan çalışma izni iptal edilmek suretiyle özel öğretim kurumlarında çalışmasının yasaklanmasının kanuni dayanağının bulundığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına ve işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün 21/07/2016 tarih ve 7783529 sayılı "FETÖ/PDY Terör Örgütü ile Bağlantılı Olduğu Tespit Edilen Kurumlar" konulu Genelgesi'nin amacının kamu yararının sağlanmasına yönelik olduğu, ülkenin içinde bulunduğu olağanüstü koşulların Bakanlığı kamu yararı amacıyla dava konusu düzenleyici işlemde belirtilen önlemleri almaya sevk ettiği, çalışma izin onayına ilişkin iptal işleminin tesis edildiği tarihte davacının görev yaptığı kurumun 23/07/2016 tarihli 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin Ek (II) sayılı cetvelde yer alan ve FETÖ/ PYD Terör Örgütü ile bağlantılı olduğu tespit edilen okullar arasında yer aldığı, davacının çalışma izninin 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında yayımlanan dava konusu Genelgenin 3. maddesi doğrultusunda iptal edildiği, işlemin dayanağının Olağanüstü Hal Kapsamında hazırlanan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname olduğu, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen gerekçeli onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Özel ... Lisesi'nde ... olarak görev yapmakta iken, 667 sayılı KHK kapsamında kapatılan Özel Hügem Dershanesinde görev yaptığından bahisle çalışma izninin iptaline dair ... tarih ve ... sayılı Battalgazi Kaymakamlığı işlemi ile bu işlemin kaldırılması amacıyla Malatya Valiliği'ne yapılan 02/01/2017 tarihli başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddine ilişkin işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Milli Eğitim Bakanlığı'nın 21/07/2016 tarih ve E.7762886 sayılı Bakan Olur'u ile uygun görülen ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün 21/07/2016 tarih ve 7783529 sayılı "FETÖ/PDY Terör Örgütü ile Bağlantılı Olduğu Tespit Edilen Kurumlar" konulu Genelge'nin 3. maddesinde "Cumhuriyet Savcılıklarınca haklarında işlem başlatılan özel öğretim kurumları ile özel öğrenci yurtlarından yönetimine kayyum atanmayan kurumlar ile kayyum atanan kurumlarda kayyum ataması yapılmadan önce görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinleri valiliklerce iptal edilecek ve bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyecek ve MEBBİS üzerinde gerekli bilgiler işlenecektir. " düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen Genelge'nin 3. maddesinin iptali istemiyle açılan davada; Dairemizin 14/06/2023 tarih ve E:2017/4405, 2023/3101 sayılı kararıyla; dava konusu düzenlemede yer alan; "...bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyecek ve MEBBİS üzerinde gerekli bilgiler işlenecektir." ibaresinin iptaline; "....görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinleri valiliklerce iptal edilmesi..." ibaresi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Anılan Genelge'nin 3. maddesi uyarıca tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemin "davacının görevine son verilmesi" ve "başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmemesi" şeklinde iki kısımda incelenmesi gerekmektedir. Dava konusu işlemin, davacının kapatılan kurumdaki çalışma izninin iptali (görevine son verilmesi) kısmının incelenmesi: Uyuşmazlığa konu somut olayda, dava konusu Genelge'nin 3. maddesinin "..kapsamda bulunan kurumlarda görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinleri valiliklerce iptal edilmesi" yolundaki kural doğrultusunda davacının çalışma izninin iptal edildiği görülmektedir. Dava konusu işlem ile dayanağı düzenleyici işlem bir bütün olarak irdelendiğinde; dava konusu bireysel işlemin, Genelge'de yer alan; "... görev yapan, yönetici, eğitimci, öğretmen, uzman öğretici, usta öğretici ve diğer personelin MEBBİS üzerinden tespitleri yapılarak çalışma izinleri valiliklerce iptal edilmesi..." ibaresi uyarınca tesis edildiği ve Genelge'nin bu kısmı yönünden Dairemizce davanın reddi yönünde karar verildiği anlaşılmakta olup; işlem tarihinde davacının çalışabileceği kurum da bulunmadığı dikkate alındığında işlemin bu kısmında hukuka ve mevzuata aykırılık; aksi yöndeki Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. Dava konusu işlemin, davacıya özel öğretim kurumlarında bir daha çalışma izni onayı düzenlenmemesi sonucu doğuran kısmının incelenmesi: Uyuşmazlığa konu işlemin davacıya özel öğretim kurumlarında bir daha çalışma izni onayı düzenlenmemesi sonucu doğuran kısmının dayanağının; Milli Eğitim Bakanlığı'nın 21/07/2016 tarih ve 7783529 sayılı "FETÖ/PDY Terör Örgütü ile Bağlantılı Olduğu Tespit Edilen Kurumlar" konulu Genelgesi' nin 3. maddesinde yer alan; "... bu personele başka bir özel öğretim kurumunda çalışma izin onayı düzenlenmeyecek ve MEBBİS üzerinde gerekli bilgiler işlenecektir." hükmü olduğu görülmekte olup; Genelge'nin bu kısmı Dairemizin 14/06/2023 tarih ve E:2017/4405, 2023/3101 sayılı kararıyla iptal edildiğinden bireysel işlemin bu kısmının da iptali gerekmektedir. Dairemizce verilen bu kararın; davacıya doğrudan çalışma izni düzenlenmesi anlamına gelmediği açık olup; özel öğretim kurumlarında çalışmak isteyen kişilerin çalışma izni talepleri değerlendirilirken, 5580 sayılı Kanun'un 4. maddesi uyarınca şartları sağlayıp sağlamadığı, idarece ayrıca değerlendirilecek ve çalışma izni başvuru şartlarını sağlayan ilgililere idarece çalışma izni onayı düzenlenebilecektir. Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın bu kısmı sonucu itibariyle usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden belirtilen gerekçe ile onanması gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine; 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının A) Dava konusu işlemin, davacının kapatılan kurumdaki çalışma izninin iptali ve sonuçlarına ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA oyçokluğu ile; b) Dava konusu işlemin, davacıya özel öğretim kurumlarında bir daha çalışma izni onayı düzenlenmemesi sonucu doğuran kısmının incelenmesi yönünden yukarıda yer alan GEREKÇE İLE ONANMASINA esesta oybirliği gerekçede oyçokluğu ile 3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, 31/12/2024 tarihinde karar verildi. KARŞI OY : (X)- 5580 sayılı Kanun'da, özel öğretim kurumlarında çalışan yönetici, öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticilerin çalışma izni onay işlemleri ve bu onayların iptaline ilişkin işlemlerde "valilik" makamının, gerekli şartların oluşması halinde usulüne uygun olarak anılan yetkinin bir başka makama devrinin mümkün olduğuna ilişkin açıkça bir düzenlemeye yer verilmediği hususu tartışmasız olup; 5542 sayılı İl İdaresi Kanunu'nda valilerin hesabata ve teknik hususlara ait işlerde idare şube başkanlarına vali adına imza yetkisi verebileceğine ilişkin düzenleme bulunmaktadır. Yani; valilik makamının görev ve yetki alanına giren iş ve işlemleri tesis etme yetkisine ilişkin hizmet alanının düzenlendiği Kanun'da, bu yetkinin usulune uygun bir şekilde devredilebileceğine ilişkin hüküm varsa bu hüküm çerçevesinde; hüküm bulunmuyor ise; il idari teşkilatının genel Kanunu niteliğinde olan 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 9. maddesinin 1. fıkrasının (B) bendinde yer alan genel hüküm çerçevesinde, sadece hesabata ve teknik hususlara ilişkin konularda il idare şube başkanlarına imza devri müessesesiyle yetkinin devri mümkün olacağının kabulü gerekmektedir. Bir başka anlatımla; özel Kanun'da devire yönelik düzenlemenin bulunmadığı hallerde, genel Kanun niteliği haiz 5542 sayılı Kanun, devrin konu bakımından sınırını açıkça çizdiğinden, bu konular dışındaki yetkilerin devri mümkün olmayıp; aynı düzenleme, devredilecek makamı da açıkça belirlediğinden, -mefhum-i muhalefetinden- yetkinin hangi makamlara devredilemeyeceğini de belirlemektedir. Öte yandan; hangi iş ve işlemlerin teknik ve hesabata ilişkin olduğu hususunun, mevcutta var olan bir imza devrinin hukuken geçerliliği yönünden ayrıca yapılacak hukuki inceleme neticesinde belirleneceği açıktır. Kısacası; Kanun'da açıkça işlem tesis etmeye yetkili kılanan "valilik" makamının bu yetkisini -5580 sayılı Kanun'da açık hüküm bulunmaması nedeniyle- kaymakamlığa ve ilçe milli eğitim müdürlüğüne hiçbir şekilde devredemeyeceği; -5542 sayılı Kanun'un 9. maddesinde yer alan düzenleme nedeniyle- il idare şube başkanlıklarına imza devriyle devredilebelecek hususlar dikkate alındığında; söz konusu atama ve çalışma izni onayı iptali işlemlerini tesis etme yetkisi teknik ve hesabata ilişkin hususlar kapsamında olmadığından il milli eğitim müdürüne de bu yetkinin devrinin mümkün olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Olayda, 5580 sayılı Kanun'da "valilik" makamına verilen özel öğretim kurumlarında çalışan personele çalışma izni onayı verilmesi, çalışma izni onay belgelerinin iptal edilmesine yönelik yetkinin, bir başka makama devrinin mümkün olmadığı anlaşılmakta olup; Kaymakam tarafından imzalanmak suretiyle tesis edilen davacının görevine son verilmesine ilişkin işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından; yetki yönünden hukuka uygun olmayan dava konusu işlemi iptal eden ve hüküm fıkrası itibariyle hukuka uygun olan kararının yukarıda yer alan gerekçe ile onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.