Danıştay Kararı · E. 2024/2961 · K. 2024/5054

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/2961 E.  ,  2024/5054 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/2961 Karar No:2024/5054 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... A.Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) :... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Kastamonu İl Emniyet Müdürlüğünce 11/09/2024 tarihinde gerçekleştirileceği ilan edilen envanterinde bulunup etkin olmayan 19 adet muhtelif marka ve cins taşıt ile demirbaş malzemelerin 4.824.280,00-TL muhammen bedel üzerinden mübadelesine yönelik ihalenin iptal edilerek ihaleye konu unsurların kurumlarına devrinin sağlanmasına yönelik olarak 21/08/2024 tarihinde Kastamonu Valiliğine ve Kastamonu İl Emniyet Müdürlüğüne yapılan başvurunun reddine ilişkin Kastamonu Valiliğinin (Kastamonu İl Emniyet Müdürlüğü)... tarih ve ... sayılı işlemi ile 11/09/2024 tarihinde gerçekleştirilecek ihalenin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idare tarafından Mahkemelerine sunulan 27/09/2024 havale tarihli savunma dilekçesi eklerinde, Kastamonu Valiliğinin (İl Emniyet Müdürlüğü) ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararıyla mübadeleye teklif vermek için gelen istekli olmaması sebebiyle mübadelenin iptaline karar verildiğinden işbu davanın konusunun kalmadığı ve esası hakkında bir karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, HEK (hizmette kullanılabilme vasfını kaybeden veya arızalı hale geldiklerinde onarımları ekonomik olarak mahzurlu olan taşıt, silah, mühimmat, makine ve teçhizat ile mal ve malzeme) niteliğindeki araçların hurda vasfını haiz olduğu, ihale konusu malzemelerin öncelikle kurumlarına teklif edilmesi gerektiği, hurda niteliğindeki ürünlerin satışı ve devri konusunda kurumlarına tanınan hakkın davalı idareyi de kapsadığı, davanın açılmasından sonra verilen ihalenin iptali kararının davayı konusuz hale getirmediği, Mahkemece davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin işlem yönünden bir karar verilmesi gerektiği halde verilmediği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, 4645 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğüne Ait Araç, Gereç, Mal ve Malzemenin Satış, Hibe, Hek ve Hurda Durum ve İşlemleri ile Hizmet Satışına Dair Kanun uyarınca ihtiyaç fazlası ve standart dışı malzemelerin devir işlemlerinin özel hükümlerle düzenlendiği, ihaleye konu taşıt ve demirbaş malzemelerin mübadele yoluyla satışının anılan Kanun ve ilgili ikincil mevzuata dayalı olarak gerçekleştirileceği, mübadeleye konu unsurların hurda niteliğinde olmadığı, idarenin ihtiyaçlarını karşılamak üzere değerlendirileceği belirtilerek istemin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Kastamonu İl Emniyet Müdürlüğünce HEK/hurda durumunda bulunan 19 (on dokuz) adet taşıt ve ihtiyaç fazlası demirbaş malzemeler ile hurda durumunda bulunan malzemelerin 11/09/2024 tarihinde 4645 sayılı Kanun ve bu kanunun uygulanmasına ilişkin ikincil düzenlemeler uyarınca mübadele usulü ile ihale edilmesine ilişkin ilan üzerine davacı tarafından 21/08/2024 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunularak anılan ihalenin iptali ile ihaleye konu malzemelerin hurda alım fiyatları üzerinden Kurumlarına satışı talep edilmiştir. Davacının başvurusu, ihaleye konu malzemelere yönelik olarak 4645 sayılı Kanun ve bu kanunun uygulanmasına ilişkin ikincil düzenlemeler uyarınca işlem yapıldığından bahisle ... tarih ve ... sayılı davalı idare işlemiyle reddedilmiştir. Bunun üzerine ... tarih ve ... sayılı işlem ile 11/09/2024 tarihinde gerçekleştirilecek ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. Öte yandan, 11/09/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye teklif vermek için gelen istekli olmaması nedeniyle ... tarih ve ... ihale komisyonu kararıyla dava konusu ihalenin iptaline karar verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu ihalenin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına yönelik kısmında hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır. 2. Temyize konu Mahkeme kararının, ihale konusu malzemelerin davacı idareye satışına yönelik başvurunun reddine ilişkin işlem yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolundaki kısma gelince; Dosya incelendiğinde, davacı tarafından 21/08/2024 tarihinde davalı idareye başvurularak, 19 adet taşıt ve ihtiyaç fazlası olarak belirlenen demirbaş malzemeleri ile hurda durumunda bulunan malzemelerin mübadele yoluyla satışına ilişkin 11/09/2024 tarihli ihalenin iptali ile ihaleye konu malzemelerin Kurumlarına devrinin sağlanmasının talep edildiği, anılan başvurunun ihaleye konu malzemelere yönelik olarak 4645 sayılı Kanun ve bu kanunun uygulanmasına ilişkin ikincil düzenlemeler uyarınca işlem yapıldığından bahisle davalı idare tarafından reddedildiği, bunun üzerine 11/09/2024 tarihli dava dilekçesi ile 11/09/2024 tarihli ihalenin yanı sıra başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin de iptalinin talep edildiği anlaşılmaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A maddesinde öngörülen özel yargılama usulünde genel kural, temyiz incelemesine konu olan kararda hukuki isabet görülmediğinin temyiz mercii tarafından tespit edilmesi hâlinde, dosyanın kararı veren mahkeme veya daireye geri gönderilmesi yerine, uyuşmazlığın esasının bizzat çözümlenerek karara bağlanması olup, bozma ile birlikte dosyanın geri gönderilmesi sadece ilk inceleme üzerine verilen kararlarla sınırlı tutulmuştur. Bununla birlikte, 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "Verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir." hükmünde geçen "nihai kararlar”dan anlaşılması gereken, davaya konu edilen işlemlerin ilk derece yargı yeri olarak hukuka uygunluk denetiminin yapılması ve bu konularda verilmiş nihai bir kararın varlığı olduğundan, ilk derece yargı yerince davanın konusunun yanlış nitelendirilerek uyuşmazlık ile ilgili hukuka uygunluk denetimi yapılmadığı ve hüküm kurulmadığı durumlarda, ilk derecede uyuşmazlıkla ilgili verilmiş nihai bir karardan söz edilmesi mümkün olmayıp temyiz aşamasında Danıştayca, ilk derece mahkemesi tarafından hüküm kurulmayan işlemle ilgili olarak uyuşmazlığın esası incelenerek hüküm kurulması hâlinde Kanunun öngördüğü iki aşamalı yargısal denetimin gerçekleşmeyeceği açıktır. 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesinde, ilk derece mahkemelerince, uyuşmazlığa konu edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin yapılmamış olması hâlinde, üst derece mahkemesince ne yönde bir karar verileceği hususunda açık bir kural öngörülmemiş ise de bu konunun kanun koyucu tarafından önceden öngörülmesinin mümkün olmaması ve hukuka uygun olanın, uyuşmazlığın tüm boyutuyla ele alınıp, bu çerçevede bir hüküm kurulması olduğundan, bu istisnai durumun ayrıca yasal metinlerde düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır. Sonuç olarak, dava konusu uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesi kapsamında ivedi yargılama usûlüne tabi "ilk derece" ve "temyiz" olmak üzere iki aşamalı olarak incelenmek zorunda olunması nedeniyle, ilk derece mahkemesince uyuşmazlıkla ilgili hüküm kurulmayan bir konuda, temyiz mercii tarafından dava konusu işlemin esasına ilişkin doğrudan yargılama yapılarak bir hüküm kurulmaması gerekir. Bu durumda, her ne kadar Mahkeme tarafından, dava konusu ihalenin ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararıyla iptal edilmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ise de, bakılan davada davanın konusunun sadece 11/09/2024 tarihli ihalenin iptaline yönelik olmadığı, aynı zamanda ihale konusu malzemelerin Kuruma devredilmesine yönelik başvurunun reddine ilişkin işlemin de iptalinin istenildiği, bu kısma ilişkin davanın konusunun kalmadığının kabul edilemeyeceği dikkate alındığında, Mahkeme tarafından davanın bu kısmı hakkında inceleme yapılıp hüküm kurulması gerekirken, davanın konusu kalmadığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır. Mahkemece, dava konusu işlemin, ihaleye konu malzemelerin davacı şirkete devrinin reddine ilişkin kısmı hakkında hukuka uygunluk denetimi yapılmadığı anlaşıldığından, iki aşamalı olması gereken yargısal denetimin ilk aşaması olan ilk derece yargısal denetiminin gerçekleştirilmesi için bu kısım hakkında bir hüküm kurulmak üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, karar verilmesine yer olmadığı yolundaki temyize konu Mahkeme kararının bu kısmında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine, 2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacının, ihalenin iptali talebine yönelik olarak karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Mahkeme kararının bu kısmının ONANMASINA, 3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne; 4. Temyize konu Mahkeme kararında, ihale konusu malzemelerin davacı şirkete devri talebinin reddine yönelik işlem yönünden hüküm kurulmadığından, anılan kararın bu kısmının 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 5. Kullanılmayan ....-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 6. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/11/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.