Danıştay Altıncı Dairesi · E. 2024/2970 · K. 2024/6681

Danıştay 6. Daire Başkanlığı         2024/2970 E.  ,  2024/6681 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2024/2970 Karar No : 2024/6681 KARAR DÜZELTME İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) :... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının onanmasına dair Danıştay Altıncı Dairesinin 09/01/2024 tarih ve E:2019/21076, K:2024/76 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İzmir ili, Bayraklı İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapı nedeniyle parsel kaydı üzerine "enkaz maliki" olarak şerh konulması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, uyuşmazlığın davacının, dağıtım cetvelinin bina sahibi kısmına adının yazılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin olduğu, parsele (arza) ilişkin olmadığı, uyuşmazlığa konu yapı nedeniyle 2981 sayılı Kanun kapsamında yapılan başvurunun ...'a ait olduğu, ... tarafından davacı aleyhine açılan müdahalenin men-i davasında verilen kararın, bir gayrimenkulün hukuken usulüne uygun olarak devredilip devredilmediğinin ya da kime ait olduğunun belirlenmesinin ötesinde, taşınmaza yapılan bir müdahalenin olup olmadığının saptanmasına yönelik bulunduğundan, müdahalenin men-i ile ilgili davada verilen kararın, davalı idare bakımından, dağıtım cetvelinin bina sahibi kısmına davacının adının işlenmesi yönünde bir zorunluluk içermediği açık olduğundan, davacının, 1980 yılında satın aldığı ve imar affından yararlanmış yapısının parsel kaydı üzerine "enkaz maliki" olarak şerhedilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Davacının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir. KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, dava konusu işlemin mülkiyet hakkını ihlal ettiği hukuka aykırı olduğu bu nedenle iptali gerektiği ileri sürülerek Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Düzeltilmesi istenen kararın usul ve yasaya uygun olduğu, ileri sürülen nedenlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesine uymadığı, bu nedenle istemin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Karar düzeltme isteminin kabulü ile idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 103. maddesinin b) bendi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesi yürürlükten kaldırılmış ise de; anılan Yasanın 27. maddesiyle 2577 sayılı Yasaya eklenen Geçici 8. maddenin 1. fıkrasındaki "Bu Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümler, 2576 sayılı Kanunun, bu Kanunla değişik 3 üncü maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları tarihten sonra verilen kararlar hakkında uygulanır. Bu tarihten önce verilmiş kararlar hakkında, kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümler uygulanır." kuralı uyarınca, bu maddeye göre kararın düzeltilmesi yolundaki istemin incelemesine geçildi. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 54. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine göre kararın düzeltilmesi istemi yerinde görüldüğünden Dairemizin 09/01/2024 tarih ve E:2019/21076, K:2024/76 sayılı kararı kaldırılarak işin esası incelendi: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu ... ada, ... sayılı parselin 2981 sayılı Kanuna göre yapılan parselasyona ilişkin 06.11.1997 tarihinde askıya çıkarılan dağıtım cetvelinde, 141 m² arsa vasfında, malikinin Karşıyaka Belediyesi olduğu, bina sahibi kısmının boş bırakıldığı, parselde bulunan bina için ...'ın 2981 sayılı Kanun kapsamında yaptığı başvuru formunun bulunduğu, 12.12.1983 tarihinde ... Asliye Hukuk Mahkemesine ... tarafından davacı aleyhine açılan "men'i müdahale" davasının ... tarihli, E:..., K:...sayılı karar ile reddedildiği, davacı tarafından idareye başvurularak imar affı kapsamında müracaatı yaptığı taşınmazın enkaz maliki kısmına isminin şerhedilmesi yolundaki isteminin kesinleşmiş mahkeme kararı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlık, İzmir ili, Bayraklı ilçesi, Gümüşpala Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselin bulunduğu alanda 2981 sayılı Yasaya göre yapılan parselasyon işlemi sonucu hazırlanan dağıtım cetvelleri dayanak alınarak düzenlenen tapu kayıtlarının taşınmaz sahibine ilişkin kısmının düzeltilmesi isteminden kaynaklanmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, davacının ... Mahallesi, ... Sokak No:... adresinde bulunan evde 1980 yılından bu yana malik sıfatıyla oturduğu, söz konusu evin bulunduğu alanda imar affı müracaatları üzerine yapılan ıslah imar planı sonucu hazırlanan dağıtım cetvellerinde arsanın davalıya ait olduğunun gösterildiği ancak arsa üzerinde herhangi bir bina ve enkaz maliki gösterilmediği, bu yapıya yönelik olarak12.12.1983 tarihinde ... Asliye Hukuk Mahkemesinde ... tarafından davacı aleyhine açılan E:... sayılı dosyada görülen "men'i müdahale" davasında, ... tarafından bu evin davacı tarafından işgal edildiğinin beyan edildiği, anılan mahkemece mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan 21.10.1985 tarihli rapora dayanılarak, "evin ...'a ait olduğu, ...'un bu evi ...'ın kocası ...'a sattığı, o tarihlerde ... ile ...in karı koca olduğu, ...'ın yeri ...'dan satın aldığı, ...'ın evi satın aldığı tarihte ... ile ...'in aralarının açık olduğu" belirtilerek evin ... tarafından ...'a satıldığının belirtildiği, bunun üzerine ...Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile "men'i müdahale" davasının reddedildiği, davacı tarafından idareye yapılan, "imar affı müracaatında bulunduğu taşınmazın enkaz maliki kısmına isminin şerh edilmesi" yolundaki başvurunun, kesinleşmiş mahkeme kararı bulunmadığından bahisle reddedildiği, bunun üzerine davacı tarafından ...Asliye Hukuk Mahkemesine başvurularak karar örneği istenildiği ancak anılan mahkemece kararın arşiv süresinin dolması nedeniyle imha edildiğinin belirtilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır. Olayda, İzmir ili, Bayraklı ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:... adresinde, tapunun ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı üzerinde bulunan evin imar affına ilişkin uygulamaların yapıldığı 1985 yılında varolduğunun ve davacı tarafından kullanıldığının ...Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı mahkeme kararından anlaşıldığı, bu eve yönelik imar affı müracaatına ilişkin makbuzun dosyaya eklendiği ve imar affı müracaatları üzerine yapılan ıslah imar planı dağıtım cetvelinde ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bina gözükmemekle birlikte yapının bu parsel üzerinde mevcut olduğu anlaşılmaktadır. 2981 sayılı İmar ve Gecekondu Mevzuatına Aykırı Yapılara Uygulanacak Bazı İşlemler Hakkındaki Kanun imar mevzuatına aykırı yapılarla gecekonduları kapsamaktadır. Anılan Kanunun tespit ve değerlendirme işlemleri başlıklı 8. maddesinde tespit kapsamına, temel inşaatı tamamlanmış veya sömel betonları dökülmüş olmak kaydı ile hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare etmekte olduğu arsa veya arazilerdeki inşaatına Kanunun 14.maddesinin (f) fıkrasındaki tarihlerden önce başlanmış mesken, kısmen işyeri ve konut olarak kullanılan veya evvelce konut olarak kullanılıp sonra işyerine çevrilen gecekondular ile imar mevzuatına, ruhsat ve eklerine aykırı tüm yapıların dahil olduğu, hükme bağlanmıştır. Aynı Yasanın 10.maddesinde, bu Kanun hükümlerine göre, hazine, belediye, il özel idaresine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ettiği arsa veya araziler üzerinde, gecekondu sahiplerince yapılmış yapıların, 12. madde hükümlerine göre tespit ettirildikten sonra, kayıt maliki kamu kuruluşunca bu yerin hak sahibine tahsis edileceği ve bu tahsisin yapıldığının tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilerek ilgilisine "Tapu Tahsis Belgesi" verileceği; tapu tahsis belgesinin, ıslah imar planı veya kadastro planları yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edeceği; aynı Yasanın 13.maddesinin 1. fıkrası (b) bendinde, hazine, belediye, il özel idarelerine ait veya Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde olan veya bu Kanun uyarınca mülkiyetlerine geçen arsa veya araziler üzerinde ıslah imar planları ile meydana getirilen imar parselleri içinde hak sahiplerine,yapılarının işgal ettiği arazi de dikkate alınarak ıslah imar planında getirilen ölçülere uygun şekilde arsa veya hisse tahsis edileceği; gecekondusu muhafaza edilemeyen hak sahiplerine aynı bölgede veya diğer gecekondu ıslah veya önleme bölgesinden başka bir arsa veya hisse verileceği; aynı maddenin 2. fıkrasında da, bulundukları yerde korunamayan gecekondu sahiplerinden hak sahibi sıfatı taşıyanlara, bir gecekondu önleme veya ıslah bölgesinde veya yakın bölgelerde yapılmış ıslah imar planı içinde meydana gelen boş imar parsellerinin müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esasına göre verileceği hükme bağlanmış; 14. maddesinde ise, bu Kanun hükümlerinden yararlanamayacak olan yapılar ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. 2981 sayılı Yasanın yukarıda anılan hükümleri ile dar gelirli vatandaşların konut sahibi olabilmelerinin sağlanması amaçlanmaktadır. 2981 sayılı Yasanın gerekçesinde, Yasanın amacı, ekonomik ve sosyal nedenlerle birer çekim merkezi haline gelen kentlere akın eden vatandaşların mutlak olan barınak ihtiyaçlarının giderilmesi, imar mevzuatı ve planlara uygun hale getirilebilecek yapıların belli şartlarda hukukileştirilmesi olarak belirtilmiştir. Yasa, en temel ihtiyaçlardan biri olan barınma ihtiyacını dahi karşılayamayacak durumdaki dar gelirli vatandaşların mağduriyetini gidererek bu durumda olanlara aileleriyle birlikte barınma olanağı sağlamak için hazine, belediye, il özel idaresi ve vakıf arazisi üzerine yapılan, barınma amacıyla ya da kısmen barınma kısmen işyeri olarak kullanılan ruhsatsız yapıları meşrulaştırmıştır. Bu meşrulaştırma sırasında Yasaya özgü olan ve tapuya esas teşkil ederek hak sahipliğini belirleyecek olan tapu tahsis belgesi verilmekte ve bu tahsisin yapıldığı tapu sicilinin beyanlar hanesinde gösterilmektedir. Yukarıda anılan Yasa hükümleri uyarınca, hak sahibi olduğu saptanan gecekondu sahiplerine tapu tahsis belgeleri esas alınarak tapularının verilmesi, bu Yasa hükümlerinin uygulandığı alanlarda belirli koşullarla yapılması öngörülen ve özel olarak düzenlenen ıslah imar planlarının yapılıp onaylanması ve bu plan uyarınca imar parsellerinin oluşturulması koşullarına bağlanmıştır. Olayda, 2981 sayılı Yasa uyarınca imar affı başvurusunda bulunulan tarih itibarıyla anılan Yasanın 13/a maddesinde belirtilen koşulların varlığı arandığından, davacı tarafından satın alınan gecekonduya ilişkin hem kendisinin hem de müdahalenin meni davası açan kişinin imar affı başvurusunda bulunduğu görüldüğünden anılan Yasanın öngördüğü hak sahipliği koşullarını kimin taşıyıp taşımadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. Bu durumda, davalı idare tarafından öncelikle hak sahipliğinin kime ait olduğu belirlenerek hak sahibi olana tapu tahsis belgesi verilmesi ve parselasyon işleminin dağıtım cetvellerinde hak sahibi olan bu kişinin adının gösterilmesi gerekirken dağıtım cetvelinde bu kısmın boş bırakılmasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu itibarla davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararında isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddin ilişkin,... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 18/11/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.