Danıştay Kararı · E. 2024/3159 · K. 2024/5484

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/3159 E.  ,  2024/5484 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/3159 Karar No:2024/5484 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel numaralı taşınmaz üzerindeki kamu konutu niteliğindeki ... Blok, ... Kat, ... numaralı bağımsız bölümün 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile satışı amacıyla 24/04/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalede en yüksek teklifi veren davacının yerine kamu konutunda ikamet eden şahıs tarafından öncelikli alım hakkının kullanıldığı gerekçesiyle söz konusu kamu konutunun tarafına satışının gerçekleştirilemeyeceğine yönelik Başkent Milli Emlak Dairesi Başkanlığının ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı tarafından dava konusu işlemin tebliğ tarihinin 30/05/2024 olarak belirtildiği ve savunma dilekçesinde yer alan açıklama ile bu tarihin teyit edildiği, bu durumda dava açma süresinin öğrenme tarihi olarak belirtilen 30/05/2024 tarihini izleyen günden itibaren başladığının kabulü gerektiğinden, bu tarihi izleyen günden itibaren otuz günlük dava açma süresi içinde ve en geç 01/07/2024 tarihinde (29/06/2024 tarihi hafta sonu tatiline denk geldiğinden) dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 06/07/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, idari işlemlerde başvuru sürelerinin gösterilmesi yükümlülüğünün bulunduğu, bu kurala uyulmayarak Anayasa'nın 40. maddesine aykırı biçimde dava açma sürelerinin gösterilmediği durumlarda idari işlemin tebliğinden itibaren genel dava açma süresi olan altmış gün içerisinde dava açılabileceği, idare tarafından öncelikli alım hakkının kullanılması yönünden herhangi bir araştırma yapılmadığı, 385 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'ne göre öncelikli alım hakkının kullanılabilmesi için konutun adına tahsis edilmesi ve konutta fiilen oturma şartının birlikte gerçekleşmesi gerektiği, ancak dava konusu uyuşmazlıkta öncelikli alım hakkı bulunduğu iddia edilen kişinin ihaleye konu konutta ihale tarihinde ve öncesinde konutta fiilen oturmadığının sabit olduğu, bu nedenle öncelikli alım hakkı şartının oluşmadığı, belirtilen hususlar dikkate alınmaksızın verilen Mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin ivedi yargılama usulüne tabi olduğu ve dava açma süresinin otuz gün olduğu, davanın süresi içinde açılmadığı, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı, Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel numaralı taşınmaz üzerindeki kamu konutu niteliğindeki ... Blok, ... Kat, ... numaralı bağımsız bölümün 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile satışı amacıyla 24/04/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 1.451.000,00-TL bedelle en yüksek teklifi vermiştir. İdarenin 03/05/2024 tarihli yazısıyla öncelikli alım hakkı sahibine bilgi verildiği davacıya bildirilmiştir. Sonrasında davacının yerine kamu konutunda ikamet eden şahıs tarafından öncelikli alım hakkının kullanıldığı gerekçesiyle söz konusu kamu konutunun tarafına satışının gerçekleştirilemeyeceğinin bildirilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrası hükmü ile bireylerin yargı ya da idari makamlar önünde haklarını arayabilmelerine kolaylık ve olanak sağlanması amaçlanmış; idareye, işlemlerinde, ilgililerin kaç gün içinde, hangi mercilere başvurabileceklerini bildirme yükümlülüğü getirilmiştir. Anayasa'nın 125. maddesinde de, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin "yazılı bildirim" tarihinden başlayacağı belirtilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi ile devamı maddelerde “genel dava açma süreleri” düzenlenmiş, anılan Kanun'un 7. maddesinde, özel süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde idari işlemlere karşı dava açma süresinin altmış gün olduğu ve bu sürenin yazılı bildirim tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı kurala bağlanmıştır. Buna karşılık, 2577 sayılı Kanun'a 28/06/2014 tarihinde yürürlüğe giren 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen 20/A maddesiyle, bir kısım işlemlere karşı açılan davalarda, genel yargılama usulünden farklı olarak, gerek dava gerekse temyiz aşamasında uygulanacak "ivedi yargılama usulü" getirilmiş; ayrıca, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu ve bu Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin uygulanmayacağı öngörülmüştür. Anılan maddede, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklar ivedi yargılama usulünün uygulanacağı işlemler arasında sayılmıştır. 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 39. maddesinde, "İçtihatları Birleştirme Kurulu, dava dairelerinin veya idari ve vergi dava daireleri kurullarının kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli görüldüğü takdirde, Danıştay Başkanının havalesi üzerine, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi inceler ve lüzumlu görürse, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar verir."; 40. maddesinde, "3. Kurulun, içtihatların birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkındaki kararları, gönderildikleri tarihten itibaren bir ay içerisinde Resmi Gazete'de yayımlanır. 4. Bu kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idare uymak zorundadır." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararı ile "Yazılı olarak bildirilen özel veya genel dava açma süresine tabi idari işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği" doğrultusunda içtihatlar birleştirilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, 24/04/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalede en yüksek teklifi veren davacının yerine kamu konutunda ikamet eden şahıs tarafından öncelikli alım hakkının kullanıldığı gerekçesiyle söz konusu kamu konutunun tarafına satışının gerçekleştirilemeyeceğine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin davacıya 30/05/2024 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 06/07/2024 tarihinde bakılan davanın açıldığı, ancak dava konusu işlemde davacının hangi kanun yolları ve mercilerine başvurabileceğinin ve dava açma süresinin belirtilmediği anlaşılmaktadır. Anayasa'nın 40. maddesinin 2. fıkrası hükmüne aykırı olarak dava konusu işlemde dava açma süresi belirtilmediğinden Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idare tarafından uyulması zorunlu kararı uyarınca somut davada özel dava açma süresinin değil genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir. Bu itibarla, kamu konutunda oturan tarafından öncelikli alım hakkı kullanılarak süresi içerisinde işlemleri tamamlandığından davacıya satışın yapılamayacağına yönelik dava konusu 28/05/2024 tarihli işlemin davacıya 30/05/2024 tarihinde tebliğ edildiği ve bu tarihten itibaren altmış günlük genel dava açma süresi içerisinde 06/07/2024 tarihinde bakılan davanın açıldığı göz önünde bulundurulduğunda, davanın süresinde açıldığının kabulü gerekirken, süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 16/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.