Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/3429 · K. 2024/6542

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/3429 E.  ,  2024/6542 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/3429 Karar No : 2024/6542 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1-...2- ... 3-...4-...5- ... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ... Başkanlığı (E-Tebligat) VEKİLİ : Av. ... 3- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı (E-Tebligat) 4- ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Hatay İli, İskenderun İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan taşınmazın 06/02/2023 tarihinde ve sonrasında meydana gelen depremde yıkılması sonucu ...'ın enkaz altında kalarak vefat etmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini amacıyla şimdilik her bir davacı adına 100,00-TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 1.000,00-TL cenaze ve defin gideri olmak üzere toplam 1.500,00-TL maddi tazminat ve ... için 500.000,00-TL, ... için 500.000,00-TL ve müteveffanın kardeşleri ..., ..., ... için ayrı ayrı 250.000,00-TL manevi tazminatın 06/02/2023 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte taraflarına ödenmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Hatay İli, İskenderun İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No:... adresinde bulunan taşınmazın 06/02/2023 tarihinde ve sonrasında meydana depremde yıkılması sonucu ...'ın enkaz altında kalarak vefat ettiği, söz konusu olayda idarelerin hizmet kusuru bulunduğu gerekçesiyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini amacıyla 11/05/2023 tarihinde İskenderun Belediye Başkanlığına, 02/05/2023 tarihinde Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına başvuruda bulunulduğu, anılan başvurular hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği gerekçesiyle bakılan davanın 09/10/2023 tarihinde açıldığı, olayda, davacılar vekili tarafından bakılan iş bu davanın açılmasından önce 2577 sayılı Kanun'un 13. madde hükmü uyarınca ön karar alınması maksadıyla 11/05/2023 ve 02/05/2023 tarihlerinde idarelere başvuru yapıldığının dava dilekçesine ekli PTT Gönderi Takip belgelerinden anlaşıldığı, buna göre, idarelere yapılan başvurular hakkında otuz gün içinde cevap verilmemesi üzerine bu sürelerin bittiği tarihten itibaren altmış günlük yasal dava açma süresi içinde bakılan davanın açılması gerekirken, bu süreler geçirildikten sonra 09/10/2023 tarihinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçeleriyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Hak arama özgürlüğü bakımından hakkaniyete zarar verecek kadar katı şekilcilikten kaçınılması gerektiği, idari eylemin öğrenilmesinden itibaren 1 yıllık süre geçirilmemiş ise davanın süresinde açıldığının kabulüne karar verilmesi gerektiği belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : 1-... Bakanlığı tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. 2-... Başkanlığı tarafından; temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. 3-... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir. 4-... Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile eksik inceleme sonucu verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Hatay İli, İskenderun İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan taşınmazın 06/02/2023 tarihinde ve sonrasında meydana gelen depremde yıkılması sonucu ...'ın enkaz altında kalarak vefat etmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini amacıyla şimdilik her bir davacı adına 100,00-TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 1.000,00-TL cenaze ve defin gideri olmak üzere toplam 1.500,00-TL maddi tazminat ve ... için 500.000,00-TL, ... için 500.000,00-TL ve müteveffanın kardeşleri ..., ..., ... için ayrı ayrı 250.000,00-TL manevi tazminatın 06/02/2023 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte taraflarına ödenmesi istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 125. maddesinin 1. fıkrasında; idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra son fıkrasında; idarenin kendi eylem ve işlemlerden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; bu sürenin, idarî uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı kurala bağlanmış; 8. maddesinde, sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı düzenlenmiş, "İptal ve tam yargı davaları" başlıklı 12. maddesinde, " İlgililer, haklarını ihlal eden bir idarî işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması hâlinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11'inci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.", "Doğrudan doğruya tam yargı davası açılması" başlıklı 13. maddesinde, "İdarî eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idarî dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi hâlinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir." hükmüne yer verilmiş, 14. maddesinde; dava dilekçelerinin idari merci tecavüzü ve süre aşımı yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde ise; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde dilekçelerin görevli idare merciine tevdi edileceği, süre aşımı yönünden davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davalı idarelerden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı yönünden; İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Diğer davalı idareler Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İskenderun Belediye Başkanlığı yönünden ise; Dosyanın incelenmesinden; davacılardan ... ve ...'ın oğlu, diğer davacıların ise kardeşi olan ...'ın 06/02/2023 tarihinde ve sonrasında meydana gelen depremde enkaz altında kalarak vefat etmesi üzerine, uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini istemiyle davacılar vekili tarafından 02/05/2023 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'na, 11/05/2023 tarihinde ise İskenderun Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulduğu, söz konusu başvuruya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından cevap verilmediği, İskenderun Belediye Başkanlığı tarafından ise ... tarihli ve ... sayılı yazı ile ''yıkılan yapınız ile ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca düzenlenecek rapor sonrası netlik kazanacak olan kusur ile alakalı olarak gerekli iş ve işlemler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nce yapılabilecektir.'' denilmek suretiyle cevap verildiği, Mahkemenin 15.01.2024 tarihli ara kararı ile bu cevabın davacılara hangi tarihte tebliğ edildiğinin bildirilmesinin istenilmesine rağmen İskenderun Belediye Başkanlığı tarafından tebligat hususunda herhangi bir cevap verilmediği, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yapılan bir başvuru olup olmadığı hususunda ise dosyada bilgi ve belge bulunmadığı, anılan başvurular hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği gerekçesiyle bakılan davanın 09/10/2023 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından başvurulara otuz gün içerisinde cevap verilmemiş olması sebebiyle, bu sürelerin bittiği tarihten itibaren itibaren altmış günlük yasal dava açma süresi içinde bakılan davanın açılması gerekirken, bu süreler geçirildikten sonra 09/10/2023 tarihinde açılan dava sonucunda verilen süre aşımı ret kararı davalılardan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı yönünden isabetli olmakla birlikte, konunun yukarıda belirtilen hususlar çerçevesinde diğer davalı idareler bakımından ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Konu İskenderun Belediye Başkanlığı açısından değerlendirildiğinde; söz konusu idare aleyhine altmış günlük dava açma süresinin, ilgili mevzuat çerçevesinde, davacılar vekili tarafından yapılan başvuruya verilen yazılı cevabın davacılara ya da vekillerine tebliğini izleyen günden itibaren başlayacağı açık olmakla birlikte, dosya kapsamında İskenderun Belediye Başkanlığı tarafından davacılar vekilinin başvurusuna verilen ... tarihli ve ... sayılı cevap dilekçesinin davacılara ya da vekillerine tebliğ edilip edilmediği hususunda bilgi ve belge olmadığı, bu hususta İskenderun Belediye Başkanlığı'na gerekirse ihtaratlı yazı yazılarak, söz konusu cevabi yazının davacılara ya da vekillerine tebliğ edilip edilmediği, tebliğ edildi ise tebliğ evraklarının, ibraz edilmesinin istenilmesi gerekirken, bahsi geçen araştırma yapılmaksızın, İskenderun Belediye Başkanlığı tarafından verilmiş bir cevap bulunduğu halde, idarelere yapılan başvurular hakkında otuz gün içinde cevap verilmemesi üzerine bu sürelerin bittiği tarihten itibaren altmış günlük yasal dava açma süresi içinde bakılan davanın açılması gerekirken, bu süreler geçirildikten sonra 09/10/2023 tarihinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle verilen temyize konu kararda, İskenderun Belediye Başkanlığı yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır. Konu Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı açısından değerlendirildiğinde ise; dosyanın incelenmesinden, dava dilekçesinde Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığının davalı olarak belirtilmediği, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na dava öncesinde başvuru yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, esas hakkında verilen temyize konu kararda Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı hasım mevkiine alınmak suretiyle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmakta ise de, davacılar tarafından İdari Yargılama Usulü Kanununun 13. maddesi kapsamında Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yapılmış bir başvuru olmaması sebebiyle, 14. madde kapsamında idari merci tecavüzü kapsamında yapılacak değerlendirme ile dava dilekçesinin Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na tevdii gerekirken, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı hasım mevkiine alınarak, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesinde, Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda; yukarıda belirtilen açıklamalar çerçevesinde, dava dilekçesinin Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na tevdi edilmesi; İskenderun Belediye Başkanlığı tarafından davacılar vekilinin başvurusuna verilen ... tarihli ve ... sayılı cevap dilekçesinin davacılara ya da vekillerine tebliğ edilip edilmediği hususunun araştırılması ve gelecek cevap incelendikten sonra davanın süresinde açılıp açılmadığının belirlenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve değerlendirmelere dayalı olarak verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında, İskenderun Belediye Başkanlığı ve Hatay Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarelerden .... Bakanlığı ile ... Başkanlığı yönünden temyiz isteminin reddine; diğer davalı idareler ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve ... Belediye Başkanlığı yönünden ise temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ... Bakanlığı ile Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı yönünden ONANMASINA, diğer davalı idareler ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve ... Belediye Başkanlığı ile yargılama giderleri yönünden ise BOZULMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2024 tarihinde, ... Bakanlığı, ... Başkanlığı ve ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden oybirliği, İskenderun Belediye Başkanlığı yönünden ise oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Dosyanın incelenmesinden; Mahkemenin 15.01.2024 tarihli ara kararı ile İskenderun Belediye Başkanlığı'ndan davacılar vekilinin başvurusuna cevap verilmiş ise cevabın hangi tarihte tebliğ edildiğinin bildirilmesinin 3. kez olmak üzere sorulduğu, ancak İskenderun Belediye Başkanlığı tarafından verilen 05.02.2024 tarihli cevabi yazıda, davacılar vekilinin başvurusuna ... tarih ve ... sayılı yazı ile cevap verildiği belirtilmesine karşın, söz konusu cevap yazısının davacılar vekiline tebliğ edilip edilmediği hususunda her hangi bir cevap verilmemiş olduğu görülmektedir. Bu durumda; söz konusu hususta davanın geldiği aşama itibarıyla tekrar bir ara karar yapılmasının gerekli olmadığı, İskenderun Belediye Başkanlığı tarafından verilen cevap dilekçesinin davacılar vekiline tebliğ edilmediğinin kabulü gerektiği, bu kabul sonucunda İskenderun Belediye Başkanlığı tarafından başvuruya cevap verilmemiş olması sebebiyle, başvurunun yapıldığı 11.05.2023 tarihinden itibaren otuz gün içinde cevap verilmemesi üzerine bu sürenin bittiği tarihten itibaren altmış günlük yasal dava açma süresi içinde bakılan davanın açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra 09.10.2023 tarihinde açılan davanın esasının incelenmesinin mümkün olmadığı ve neticesi itibarıyla temyize konu kararda hukuka aykırılık bulunmadığından, kararın İskenderun Belediye Başkanlığı yönünden de onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına belirtilen kısım yönünden katılmıyoruz.