Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/357 · K. 2024/8190

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/357 E.  ,  2024/8190 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/357 Karar No : 2024/8190 TEMYİZ EDEN (DAVALI) :...Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Kağıtçılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı firmadan alınan tehlikeli atığın Sakarya İli, Adapazarı İlçesi, Yenikent Devlet Hastanesi - Kaynarca Yolu arasındaki bağlantı yolu kenarında bulunan tarlaya mevzuata aykırı şekilde boşaltıldığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin (v) bendi uyarınca davacı şirkete 729.468,00 TL para cezası verilmesine ilişkin Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve...sayılı işlemiyle, bu kararın bildirimine ilişkin ... tarih ve... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; Sakarya İli, Adapazarı İlçesi, Yenikent Devlet Hastanesi - Kaynarca Yolu arası bağlantı yolunda ... plakalı araç ile ... tarafından atık döküldüğü sabit olmakla birlikte, idari para cezasına esas olan tehlikeli atığın davacı şirkete ait olup olmadığı, mevzuata aykırı olarak bertaraf edilmesinde sorumluluğu olup olmadığı, atığın ...'a yönetmeliğe uygun olarak bertaraf edilmek için mi yoksa yasal olmayan yollardan bertaraf edilmek için mi teslim edildiği, başka bir anlatımla davacı şirket tarafından bahse konu taşınmaza bilerek, isteyerek ve bilgisi dahilinde dökülerek bertaraf ettirildiği, bu amaçla ...'a atığı teslim ettiği yönünde yeterli derecede araştırma yapılmadığı, sadece araç takip sistemi kayıtlarına göre aracın davacı şirket sahasından ayrılmış olmasına ve taşınmazda bulunan davacı şirkete ait evrak parçalarına dayanıldığı, atığın döküldüğü alandaki görgü tanıkları ve ...'ın ayrıntılı bilgisine başvurulmadığı, davacı şirketin iş yerinde inceleme yapılmadığı, bilgisine başvurulmadığı, ...'a atığı nereden aldığı sorularak konunun açıklığa kavuşturulmadığı, ayrıca fiilin işlendiği iddia olunan kamyonun seyir halinde olduğu tarih ile denetlenmeye başlandığı tarih arasında geçen zaman aralığı da dikkate alındığında, numune alınan sahadaki atığın, davacı firmanın atığından oluştuğunda da kuşku bulunduğu, bu suretle davacı şirketin tehlikeli atığı şüpheye yer bırakmayacak biçimde mevzuata aykırı olarak bertaraf ettiğinin ortaya konulmadığı anlaşılmış olup, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; atık sahasından alınan numuneler ile davalı firmadan alınan numunelerin karşılaştırılmasından, her iki numunenin yüksek oranda benzeştiğinin anlaşıldığı, ayrıca atığı bırakan araç sürücüsü ...'ın ceza davasında bu konuda ikrarı bulunduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ :... DÜŞÜNCESİ :Temyize konu kararın onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Sakarya İli, Adapazarı İlçesi, Yenikent Devlet Hastanesi - Kaynarca Yolu arasındaki bağlantı yolu kenarında bulunan tarlaya davacı firmaya ait olduğu iddia edilen tehlikeli atığın mevzuata aykırı şekilde boşaltıldığından bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin (v) bendi uyarınca davacı şirkete 729.468,00 TL para cezası verilmesine ilişkin Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı işlemiyle, bu kararın bildirimine ilişkin ...tarih ve... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 2872 sayılı Çevre Kanununun "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde "Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi, Tehlikeli Atık: Fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden olan atıklar ve bu atıklarla kirlenmiş maddeleri," olarak tanımlanmış, aynı Kanunun "Kirletme yasağı" başlıklı 8. maddesinde "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." kuralına yer verilmiştir. Aynı Kanun'un 20. maddesinde " ...(v) Bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlara 100.000 Türk Lirasından 1.000.000 Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.'' ,...Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir.'' hükümlerine yer verilmiştir. 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinde; "Bu Yönetmelikte geçen; (...) d) Atık: Üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye atılan veya bırakılan ya da atılması zorunlu olan herhangi bir madde veya materyali, ğ) Atık listesi: Ek-4’te verilen listeyi, (jj) bendinde; Tehlikeli atık'ın: "Ek-3/A’da yer alan tehlikeli özelliklerden birini ya da birden fazlasını taşıyan, ek-4’te altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıkları", ifade ettiği; anılan yönetmeliğin Ek-1 tablosunun "II.Atık Kodu Açıklamaları" başlığı altında, " Yıldız (*) işareti; Altı haneli atık kodunun yanında (*) işareti bulunan atıklar tehlikeli atıklardır. (A) işareti; Altı haneli atık kodu hizasında "Açıklama" sütununda yer alan işaret atığın kesin tehlikeli atık olduğunu belirtir. Bu şekilde işaretlenmiş olan atıklar analiz yapılmaksızın kesin tehlikeli olarak sınıflandırılır. (M) işareti; Altı haneli atık kodu hizasında "Açıklama" sütununda yer alan işaret atığın muhtemel tehlikeli atık olduğunu belirtir. Bu şekilde işaretlenmiş olan atıkların tehlikeli olup olmadığının belirlenmesi için bu yönetmeliğin 11 inci maddesinde öngörülen atığın tehlikelilik özelliklerinin belirlenmesine yönelik çalışma yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir. Anılan yönetmelik hükümleri uyarınca, ambalajında bulunan altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıklar tehlikeli atık, altı haneli atık kodun hizasında "Açıklama" kısmında (A) işareti bulunan atıklar, kesin tehlikeli atık olup, böyle işaretlenmiş atıklar için hiçbir analiz yapılmasına gerek bulunmazken; altı haneli atık kodun hizasında "Açıklama" kısmında (M) işareti bulunan muhtemel atıkların, tehlikeli olup olmadığının belirlenmesi için çalışma (analiz) yapılması gerekmektedir. 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun yukarıda yer verilen 25. maddesine dayanılarak hazırlanıp, 03/04/2007 günlü, 26482 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Kanununa Göre Verilecek İdari Para Cezalarında İhlalin Tespiti ve Ceza Verilmesi ile Tahsili Hakkında Yönetmeliğin, "İhlalin tespiti" başlıklı 10. maddesinde "(1) Kanunda belirtilen ihlalin belirlenmesinde, fotoğraf, hava fotoğrafı, kamera, uydu görüntüleri ve diğer teknik cihazlardan yararlanılabilir. (2) Çevre mevzuatında istenen ve faaliyet sahibi tarafından sunulması zorunlu olan bilgi ve belgelerin sunulmaması ya da eksik sunulması halinde tespit edilen bu husus Çevre Denetim Tutanağına yazılır. (3) İhlalin tespiti için numune alınması gerekiyorsa, bu numuneler usulüne uygun olarak yeterli miktarda alınır, etiketlenir ve mühürlenerek, mevzuatta belirtilen zaman içinde yetkili laboratuvara teslim edilir veya gönderilir. Analiz sonuç raporları delil olarak değerlendirilir. Alınan numuneler denetim tutanaklarında belirtilir. (4) Biyolojik çeşitliliğin tahribatının tespitinde gerektiğinde bilirkişiye başvurulabilir. (5) Çevre mevzuatı ihlalinin belirlenmesi için fotoğraf, kamera ve diğer teknik cihazlardan yararlanılması veya numune alınması işlemi; ilgililerin olay mahallinden ayrılması, olayın kendine özgü mahiyeti gibi fiili imkansızlıklar nedeniyle yapılamadığı durumlarda Çevre Denetim Tutanağının veya Tespit Tutanağının düzenlenmesi ihlalin tespiti için yeterlidir." kuralına yer verilmiş, "Denetim ve tespit tutanağının düzenlenmesi" başlıklı 13. maddesinde; "(1) Kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı veya Bakanlıkça yetki verilmiş kurum veya kuruluşların yetkili makam tarafından çevre denetimi ile görevlendirilen personelce yapılan denetimler sonucunda tespit edilen ihlallerle ilgili olarak, fiilleri işleyenler hakkında Ek-3’te yer alan Çevre Denetim Tutanağı; gemilerle ilgili olarak ise Ek-2’de yer alan Tespit Tutanağı düzenlenir. (2) Çevre Denetim Tutanağı ile Tespit Tutanağı en az üç nüsha düzenlenir. Bunların her nüshası arasına karbon kâğıdı konulan ya da kendiliğinden karbonlu tutanaklar sabit, mürekkepli veya tükenmez kalemle tam ve eksiksiz doldurularak, tutanağı düzenleyenlerin her biri ve ihlale neden olan sorumlu kişi tarafından imzalanır. İhlale neden olan sorumlu kişi, imza atmaktan kaçındığı takdirde bu durum tutanakta belirtilir. (3) Belirtilen şekilde düzenlenen Çevre Denetim Tutanağı ile Tespit Tutanağı, numune alınmış ise analiz sonucuna ilişkin rapor, fotoğraf, video çekimi yapılmış ise buna ilişkin kanıtlar ve ilgili diğer her türlü belgeler de eklenmek suretiyle denetim ile görevlendirilen personelin bağlı olduğu ve idarî yaptırım kararı vermeye yetkili merciye intikal ettirilir." düzenlemesi yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Yukarıda yer verilen hükümlere göre; 2872 sayılı Çevre Kanununda idari para cezası öngörülen ihlallerin tespiti için, Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı veya Bakanlıkça yetki verilmiş kurum veya kuruluşların yetkili makamı tarafından çevre denetimi ile görevlendirilen personelce çevre denetim tutanağı düzenlenmesi, bu tutanağın ihlale neden olduğu tespit edilen sorumlu kişiye imzalatılması, imzadan imtina edilmesi halinde de bu hususun tutanakta belirtilmesi gerekmekte olup, bunun yanında ihlalin tespitinde fotoğraf, hava fotoğrafı, kamera, uydu görüntüleri ve diğer teknik cihazlardan yararlanılabileceği, duruma göre numune alınabileceği, ancak ilgililerin olay mahallinden ayrılması, olayın kendine özgü mahiyeti gibi fiili imkansızlıklar nedeniyle teknik cihazlardan yararlanılamaması ve numune alınamaması halinde, ihlalin tespiti için Yönetmelikte öngörülen usule uygun olarak yetkili denetim elemanlarınca çevre denetim veya tespit tutanağının düzenlenmesinin yeterli olacağı anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; Sakarya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ...'a ait olduğu anlaşılan ... plakalı kamyonun 18/01/2018 tarihli araç takip sistemi verileri değerlendirildiğinde, ilgili kamyonun Kocaeli İlinde faaliyet gösteren davacı firma sahasından başlayan seyrinin Sakarya İli, Adapazarı İlçesi, Yenikent Devlet Hastanesi - Kaynarca Yolu arasındaki bağlantı yolu kenarında son bulduğu, yapılan incelemede ise söz konusu alanda atık dökümünün yapıldığının tespit edildiği ve davacı firmaya ait bir takım dokümanların bulunduğu, bunun üzerine durumun davalı idareye bildirildiği, dökümün yapıldığı alandan alınan numuneler ile davacı firmadan alınan numunelerin karşılaştırılması sonucunda ise TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi tarafından düzenlenen 12/06/2018 tarihli analiz raporunda; dökümün yapıldığı alandan alınan numunenin tehlikeli atık olarak tespit edildiği ve her iki numunenin yüksek oranda benzediği değerlendirilmiş, öte yandan dökümü gerçekleştiren ... plakalı kamyon sürücüsü ... hakkında hayvanlara zarar verecek şekilde çevreyi kasten kirletmek suçundan açılan soruşturmada Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığına verdiği ifadede; adına kayıtlı bulunan ...plakalı kamyon ile İzmit'te faaliyet gösteren ... Kağıtçılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine giderek, fabrikadan aldığı çamuru Sakarya İlinde bahsi geçen yere döktüğünün beyan edildiği, anlaşılmıştır. Bu durumda; mevzuata aykırı bir şekilde bertaraf edilen tehlikeli atığın davacı firmaya ait olduğu sonucuna varıldığından, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 31/12/2024 tarihinde, oyçokluğuyla, kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY : Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yazılı nedenlerden hiçbirisine uymadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.