Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/3684 · K. 2024/5864

Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2024/3684 E.  ,  2024/5864 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2024/3684 Karar No : 2024/5864 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığında, geçici işçi statüsünde harita mühendisi olarak görev yapan davacının, 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Geçici 1. maddesinin 3. bendi uyarınca iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin, yasal dayanağının yürürlükten kalktığından bahisle yaptığı itirazın reddi üzerine fesih işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:...sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7447 sayılı Kanun'un 13. maddesinde, "04/04/2007 tarihli ve 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 3. maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve Geçici 1 inci maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır." hükmüne yer verildiği, söz konusu maddenin ise yayım tarihinde yürürlüğe girdiği, dolayısıyla 5620 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 3. fıkrasının 05/04/2023 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırıldığı, bu durumda; davalı idare tarafından, her ne kadar, 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7447 sayılı Kanun ile 5620 sayılı ile Geçici 1. maddesinin 3. fıkrası yürürlükten kaldırılmış olsa da, davacının bu Kanun'un yürürlüğe girmiş olduğu tarihten önce emekliliğe hak kazanmış olduğu, emekliliğe hak kazandığı tarihte 5620 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 3. fıkrasının yürürlükte bulunduğu ileri sürülmüş ise de; davacının sözleşmesinin feshine dair işlemin yasal dayanağının 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7447 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılması nedeniyle, yasal dayanağı kalmayan mevzuat hükmü uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davalı idarenin ...tarih ve ... sayılı yazısıyla, 7438 sayılı " Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" kapsamında emekliliğe hak kazanan personelin listesi ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden talep edilmiş, cevaben gönderilen 16/03/2023 tarihli yazıda, davacının bu kapsamda emekliliğe hak kazandığının belirtilmesi üzerine, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığında geçici işçi statüsünde harita mühendisi olarak görev yapan davacının, 5620 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 3. fıkrası uyarınca iş sözleşmesinin 17/03/2023 tarihi itibarıyla feshedilmesine karar verildiği, bu işleme karşı yaptığı itirazın reddedilmesi üzerine fesih işleminin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1. maddesinde; ''Bu Kanun; (...) c) İl özel idareleri, belediyeler, bunların kurdukları veya üye oldukları mahallî idare birlikleri ile müessese ve işletmelerinde (Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre kurulmuş olan şirketler hariç) ve belediyelerin bağlı kuruluşlarında, 2006 yılı içerisinde usûlüne uygun olarak vizesi yapılmış geçici iş pozisyonlarında toplam 6 ay veya daha fazla süreyle çalışmış olan geçici işçileri kapsar. 2005 veya 2006 yıllarında aynı şartlarda çalışıp da askerlik, doğum veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilen sağlık sorunları sebebiyle iş sözleşmeleri askıda kalanlar da bu fıkra kapsamında değerlendirilir.", 2. maddesinde ise; "1) Kapsama dahil geçici işçilerden; (...) c) Bu Kanunun 1 inci maddesinin (c) bendinde belirtilen kurum ve kuruluşlarda çalıştırılanlardan, 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen görevlerde çalışmakta olup, bu görevlere ilişkin olarak norm kadro çerçevesinde ihdas edilmiş kadro unvanlarına atanabilmek için gerekli olan şartları taşıyanlar istekleri halinde aynı fıkra hükümlerine uygun olarak sözleşmeli personel statüsüne, norm kadro çerçevesinde ihdas edilmiş kadro unvanlarına atanabilmek için gerekli olan şartları taşımayanlar ile durumuna uygun boş kadro olmayanlar sürekli işçi kadrolarına geçirilir. (c) bendine göre aynı kadro unvanı esas alınarak sözleşmeli personel statüsüne geçirilmesi gerekenlerin sayısının boş kadro sayısından fazla olması hâlinde; sözleşmeli personel statüsüne geçirilecekler, geçici işçi statüsünde çalışanların kıdemleri, eğitim durumları, ihtisas alanları ve hizmet ihtiyaçları birlikte değerlendirilerek il genel meclisleri, belediye meclisleri veya bağlı idare yönetim kurulu ile birlik meclisleri tarafından tespit olunur. (...) (3) İlgili idare, kurum ve kuruluşlarca yapılan tespitler sonucunda, sözleşmeli personel statüsüne geçirilmeleri öngörülen geçici işçilere ilgili idare, kurum ve kuruluşların kararları tebliğ edilir. Tebliğ yapılan geçici işçi, sözleşmeli statüye geçirilmeye veya mevcut statüsünde çalışmaya devam etmesine ilişkin tercihini tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içerisinde yazılı olarak ilgili idare, kurum veya kuruluşa bildirir. Söz konusu süre içerisinde tercihini bildirmeyen geçici işçiler için ilgili idare, kurum ve kuruluşların kararları uygulanır.(...) (8) Geçici işçilerin sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsüne geçiş işlemleri bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içerisinde tamamlanır...''; ''Sürekli İşçi Kadrosuna Veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçişi Yapılamayan Personel'' başlıklı Geçici 1. maddesinde; ''(1) Bu Kanunun 1 inci maddesinde belirtilen şartları taşımadıkları için sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsüne geçişi yapılamayan ve bu Kanunun 3 üncü maddesi kapsamına girmeyen geçici işçiler, ilgili idare, kurum ve kuruluşlarca bir malî yılda 6 aydan az olmak üzere ve bu Kanunun 3 üncü maddesinde belirtilen usûle göre vizesi yapılacak geçici iş pozisyonlarında çalıştırılmaya devam olunabilir. (2) Sözleşmeli personel statüsüne geçmeyi kabul etmeyenler, 2006 yılındaki çalışma sürelerini aşmamak kaydıyla bu Kanunun 3 üncü maddesinde belirtilen usûle göre vizesi yapılacak geçici iş pozisyonlarında istihdam edilmeye devam olunurlar. (3)(Mülga 30/03/2023-7447/13 md) (Ancak; bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları kapsamına girenlerin bağlı bulunduğu sosyal güvenlik kurumundan yaşlılık veya emeklilik aylığı bağlanmasına hak kazanacakları tarihte iş sözleşmeleri tüm yasal hakları ödenmek suretiyle sona erdirilir.) (4) Bu madde kapsamındaki geçici işçiler için vize edilen geçici iş pozisyonlarının herhangi bir nedenle boşalması hâlinde bu pozisyonlar iptal edilmiş sayılır.'' hükümlerine yer verilmiştir. 7447 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 13. maddesinde; "04/04/2007 tarihli ve 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve geçici 1 inci maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. “(3) İkinci fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamında vize edilen geçici iş pozisyonlarında çalışanların çalışma süreleri, aynı vize dönemi içinde 11 ay 29 güne kadar uzatılabilir. Bu sürenin belirlenmesinde idare, kurum ve kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanlık yetkilidir.” düzenlemesine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay İdarî Dava Daireleri Kurulunun 22/11/2018 tarih ve E:2017/1997, K:2018/5152 sayılı kararında; idarî işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin, kural olarak işlem tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılacağına ilişkin idare hukuku ilkesi uyarınca, işlem tarihinden sonra yürürlüğe giren mevzuatın veya değişikliklerin geçmişe yürütüleceği yolunda mevzuatta açık bir hüküm içermediği sürece o işleme ilişkin yargılama sürecini etkilemeyeceği belirtilmiştir. Bununla bereber, Kurul'un 22/06/2022 tarih ve E:2022/27, K:2022/42 sayılı, Bölge İdare Mahkemesi Kararları Arasındaki Aykırılığın Giderilmesi İstemi Hakkında Kararında da; "Bilindiği üzere idarî işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildikleri tarih göz önünde bulundurularak yapılmakta, işlemin hukukîliğinin denetiminde işlem tarihindeki hukuksal durum ve fiilî olguların esas alınması gerekmektedir. İşlem tesis edildikten sonra ortaya çıkan hukukî veya fiilî durumlar ise kural olarak, denetimi yapılan işlem üzerinde bir etki doğurmamaktadır." ifadelerine yer verildiği görülmektedir. Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin, yukarıda yer verilen ve davacının emekliye sevk edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan mevzuat hükümleri uyarınca tesis edildiği, 7447 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikte Kanun hükümlerinin geçmişe (emekliye sevk edilen işçilere) uygulanacağına ilişkin bir düzenleme getirilmediği, işlem tarihinde yürürlükte olan mevzuatta işçi kadrosuna geçirilen işçilerin istihdam sürelerinin hiçbir şekilde sosyal güvenlik kurumlarından emeklilik, yaşlılık veya malûllük aylığı almaya hak kazandıkları tarihi geçemeyeceği hükmünün açıkça düzenlenmiş olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 25/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava; ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığında geçici işçi statüsünde harita mühendisi olarak görev yapan davacının, 5620 sayılı Kamuda Geçici İş Pozisyonlarında Çalışanların Sürekli İşçi Kadrolarına veya Sözleşmeli Personel Statüsüne Geçirilmeleri, Geçici İşçi Çalıştırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un Geçici 1. maddesinin 3. bendi uyarınca iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin, yasal dayanağının yürürlükten kalktığından bahisle yaptığı itirazın reddedilmesi üzerine fesih işleminin iptali istemiyle açılmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun ''İdari dava türleri ve idari dava yetkisinin sınırı'' başlıklı 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları ve idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türleri olarak sayılmış; ''Dilekçeler üzerine ilk inceleme'' başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dava dilekçelerinin Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından; görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3 ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği belirtilmiş; ''İlk inceleme üzerine verilecek karar'' başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise, 14. maddenin 3. fıkrasının (a) bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddedileceği kurala bağlanmıştır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5. maddesinde, "İş mahkemeleri; a) 5953 sayılı Kanun'a tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanun'a tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarih ve 4857 sayılı İş Kanunu'na veya 11/1/2011 tarih ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına, b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara, c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar." hükmüne yer verilmiştir. Yine 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "İstihdam şekilleri" başlıklı 4. maddesinde, "Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.(...) (A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz." kuralına yer verilmiştir. 657 sayılı Kanun'da ilk üç istihdam şeklinin dışında kalan kişiler olarak belirtilen işçiler hakkında bu Kanun hükümlerinin uygulanmayacağına işaret edilmek suretiyle, kamu kurum ve kuruluşlarında statü hukuku dışında kalan istihdam şekli de benimsenmiş olup, kamuda çalışan işçiler hakkında özel bir yasal düzenleme de öngörülmemiş bulunduğundan, bunların iş hukukuna tabi oldukları kuşkusuzdur. Uyuşmazlıkta, davacının, 4857 sayılı İş Kanunu'na göre çalışmakta olduğu, davalı idare ile davacı arasındaki hukuki ilişki, anılan Kanun'a tabi hizmet sözleşmesine dayalı olarak kurulmuş bir iş hukuku ilişkisi niteliğini taşıdığından, davacının emekliliğe hak kazandığının belirtilmesi üzerine, 5620 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 3. fıkrası uyarınca iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işlemin, idarenin yetkili organı tarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu, aksine bir düşüncenin, işverenin salt bir kamu kuruluşu olması nedeniyle, statü hukukuna tabi olmayan personeli hakkındaki tüm yazılı irade beyanlarının idari işlem niteliğinde görülerek, özel hukuk alanına dahil bulunan uyuşmazlıkların da idari yargı denetimine tabi kılınması sonucunu doğuracağı açıktır. Bu durumda, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu'na veya 11/01/2011 tarih ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına iş mahkemelerinin bakacak olması karşısında; 5620 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tesis edilen iş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işleminin görüm ve çözüm yerinin genel hükümler kapsamında iş mahkemeleri olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, davanın görev yönünden reddi gerekirken, uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle karar verilmesinde hukuki isabet görülmediğinden, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu kararın bozulması gerektiği görüşü ile karara katılmıyoruz.