Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/3977 · K. 2024/7326

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/3977 E.  ,  2024/7326 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/3977 Karar No : 2024/7326 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Üniversitesi VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurulu Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı üniversitenin denetimi hakkında alınan Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 30/11/2022 tarihli kararı uyarınca Yükseköğretim Denetleme Kurulu'nca tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı Görüş Raporuna istinaden Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/e-7 maddesi uyarınca bir yıl içerisinde kararda belirlenen tedbirlerin alınmaması halinde "faaliyet izninin kaldırılması" önlemi uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptaline karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; itiraza konu edilen Yükseköğretim Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı faaliyet iznine ilişkin kararın muhatabı davacı üniversite tarafından, 30/11/2022 tarihli işlemin en geç öğrenildiği (işbu davada tebliğ-tebellüğ belgesi bulunmadığından davacının davalı idareye itiraz dilekçesi verdiği günün öğrenme tarihi olarak dikkate alınmış olup) 31/01/2023 tarihinde tüm unsurlarıyla öğrenildiği, belirtilen tarihten itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde doğrudan dava açılmadığı, öte yandan 2577 sayılı Yasanın 11. maddesi kapsamında idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem tesis edilmesi talebiyle yapılan 31/01/2023 tarihli başvurunun reddine ilişkin işlemin zımnen reddedildiği tarih olan 30 gün içerisinde cevap verilmemesi sonucu (02/03/2023 tarihinde) reddedilmiş sayılması üzerine, başvuruya kadar geçen süre de dikkate alınarak kalan dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekirken (en geç 01/05/2023 tarihinde), yasal dava açma süresi sona erdikten çok sonra, dava açma süresini yeniden canlandırmayacağı açık olan ve faaliyet iznine yönelik tesis edilen işleme karşı itiraz niteliğinde olan 31/01/2023 tarihli başvurunun reddi üzerine tesis edilen 21/06/2023 tarihli işleme karşı, 26/08/2023 tarihinde açılan davanın esasının uyuşmazlığın süresi içerisinde dava konusu edilmemiş olması nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İşbu davadan önce davacı üniversitenin denetimi hakkında alınan Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 30/11/2022 tarihli kararı uyarınca Yükseköğretim Denetleme Kurulu'nca tanzim edilen ... tarih ve .... sayılı Görüş raporuna istinaden Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/e-7 maddesi uyarınca bir yıl içerisinde kararda belirlenen tedbirlerin alınmaması halinde "faaliyet izninin kaldırılması" önlemi uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde dava açıldığı, açılan davada feragat talebinde bulunulması sebebiyle anılan Mahkemece ... tarih ve E:...,K:... sayılı kararla feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, söz konusu karara karşı herhangi bir istinaf talebinde bulunulmaması sebebiyle davaya konu kararın kesinleştiği, bu durumda, ... İdare Mahkemesinde görülmekte olan davanın konusu ile işbu davanın konusunun ve davanın taraflarının aynı olması ve belirtilen uyuşmazlığın feragatle sonuçlanması ve feragatin kesin hükmün hukuki sonuçlarıyla aynı olması karşısında kesin hüküm nedeniyle işbu davanın incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından idare mahkemesince kesin hüküm nedeniyle incelenmeksizin ret yönünden karar verilmesi gerekirken süre aşımı nedeniyle davanın reddi yönünde alınan kararda hukuki isabet görülmediği belirtilerek istinaf başvurusunun gerekçe ile reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : ... İdare Mahkemesi'nde E:... esasıyla açılan davanın, davacı üniversitenin diğer avukatı tarafından sehven açıldığı, durumun fark edilmesi üzerine dersdestliğe sebep olunmaması için kısa süre içine davadan feragat edildiği, ortada esastan verilmiş bir karar bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava, davacı üniversitenin denetimi hakkında alınan Yükseköğretim Genel Kurulu'nun 30/11/2022 tarihli kararı uyarınca Yükseköğretim Denetleme Kurulu'nca tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı Görüş Raporuna istinaden Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 25/e-7 maddesi uyarınca bir yıl içerisinde kararda belirlenen tedbirlerin alınmaması halinde "faaliyet izninin kaldırılması" önlemi uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, feragat ve kabul hâllerinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Davadan Feragat" başlıklı 307. maddesinde, feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanmış; "Feragat ve Kabulün Şekli" başlıklı 309. maddesinin 1. fıkrasında, feragat ve kabulün, dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak yapıacağı; 2. fıkrasında, feragat ve kabulün hüküm ifade etmesinin, karşı tarafın ve mahkemenin muvafakatine bağlı olmadığı; 4. fıkrasında, feragat ve kabulün, kayıtsız ve şartsız olması gerektiği kurala bağlanmış; "Feragat ve Kabulün Sonuçları" başlıklı 311. maddesinde, feragat ve kabulün, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğuracağı ve irade bozukluğu hâllerinde, feragat ve kabulün iptalinin istenebileceği hükmüne yer verilmiş; anılan maddenin gerekçesinde ise, feragat veya kabulün davaya son veren taraf işlemlerinden olup "maddi anlamda kesin hüküm gibi" sonuç doğuracağı belirtilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir. Dosyanın incelenmesinden; davacı üniversite hakkında başlatılan inceleme sonucunda hazırlanan inceleme raporunun Yükseköğretim Genel Kurulunda değerlendirildiği, Yükseköğretim Değerlendirme Kurulu'nun ... tarihli oturumunda alınan ... sayılı kararı ile davacı üniversitenin mütevelli heyetinin 30.974.025,47-TL'nin faizi ile birlikte 1 yıl içinde davalı üniversiteye kazandırılmasının, verilen süre içinde kazandırılmaması halinde "faaliyet izninin kaldırılması" önleminin değerlendirmeye alınmasına yönündeki dava konusu işlemin tesis edildiği ve davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından söz konusu kurul kararına karşı ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile ... sayılı kararın yeniden değerlendirmesinin yapılarak tekrar incelenmesi talebiyle İYUK 11.maddesi kapsamında itiraz edildiği, söz konusu itirazın süresi içinde cevaplandırılmayarak zımnen reddedildiği, ancak davalı idarece yapılan değerlendirme sonucunda 21/06/2023 tarihinde gerçekleştirilen oturumda 2023.30 sayılı karar ile davacının itirazının reddedilerek ret kararının davacıya 06/07/2023 tarihinde tebliği üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Bakılan davada, davacı üniversite vekili ... tarafından aynı dilekçe ile UYAP üzerinden saat:18/22'de ... İdare Mahkemesi'nin E:... esasına kayıtlı dava ile saat 18:36'da aynı Mahkemenin E:... esasına kayıtlı davaların açıldığı, durumun fark edilmesi üzerine ... tarihli dilekçe ile E:... esaslı davadan feragat edildiği, feragat nedeniyle ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile feragat nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, kararın istinaf edilmeden kesinleştiği, 21/09/2023 tarihinde ilgili avukatın davacı tarafından azledildiği, birinci davada verilen kararın kesin hüküm teşkil ettiği gerekçesiyle bu davanın incelenmeksizin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının verildiği; anılan kararın temyizen incelenerek bozulması istemiyle verilen temyiz dilekçesinde ise, davacı üniversite tarafından, dava konusu işlem hakkında açılan ilk davanın, sehven açıldığının, bakılan davanın açılması üzerine derdestlik itirazı ile karşılaşılmaması için sonradan haberdar olunan birinci davadan feragat edildiğinin, birinci davadan feragat isteminin başlamış olan yargılamadan vazgeçme niteliğinde olduğunun, dava konusundan ve talep sonucundan vazgeçilmediğinin ve dava hakkından feragat edilmediğinin ileri sürüldüğü anlaşılmaktadır. Kesin hüküm, yargı yerince yasada gösterilen usullerle verildikten ve olağan kanun yollarından geçerek veya kanun yollarına başvurma süreleri geçirilmek suretiyle, uyuşmazlığı nihai olarak sonuçlandırıp şekli anlamda kesinleştikten sonra, anılan kararın, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan başka bir davada verilecek bir kararla değiştirilemeyeceğini ifade eden maddi anlamda kanuni bir gerçeklik olarak kabul edilmekte olup; yargılama faaliyetinde kesin hüküm kurumunun kabul edilmesinin başlıca amacı, nihai olarak karara bağlanmış bir uyuşmazlığın tekrar incelenmesini ve aynı uyuşmazlık için farklı yönde kararlar verilmesinin önlenmesini, bu anlamda yargı kararlarına karşı saygı duyulmasını ve bu kararlara uyulmasını sağlamak, bu şekilde de hukuki güvenliği ve istikrarı gerçekleştirmektir. Temyize konu Mahkeme kararında; her ne kadar, aynı taraflar arasında aynı sebeplerle ve aynı işlemin iptali istemiyle açılmış bulunan iki davadan ilkinin feragat nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kararla sonuçlandığı ve bu hâliyle de anılan kararın bakılan davada kesin hüküm teşkil ettiği belirtilmekte ise de; bakılan davanın, ilk dava sonuçlandıktan sonra değil, ilk dava ile aynı gün açıldığı, ilk dava dilekçesinin davalı idareye tebliğinden önce, davanın açılmasından üç gün sonra durum fark edilerek davadan feragat edildiği, süreç ile davacı üniversitenin temyiz dilekçesindeki beyanları birlikte değerlendirildiğine, ilk davada sunulan ve davadan feragat edildiğini belirten dilekçedeki iradenin, talep sonucundan vazgeçildiği anlamını taşımadığının ve aynı konuda iki dava açıldığından haberdar olunması üzerine, derdestlik itirazı ile karşılaşılmaması için ilk davanın geri alınmasına yönelik olduğunun kabulü gerekmektedir. Bu itibarla, aynı taraflar arasında aynı sebeplerle ve aynı işlemin iptali istemiyle açılmış bulunan ilk davada verilen "feragat nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı"na ilişkin kararın, bakılan davada kesin hüküm teşkil etmeyeceği sonucuna ulaşıldığından, aksi yöndeki temyize konu Mahkeme kararında isabet görülmemiştir. Buna göre Bölge İdare Mahkemesince istinafa konu kararın diğer hususlar yönünden yeniden incelenerek karar verileceği açıktır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 20/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.