Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/4016 · K. 2025/2004

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/4016 E.  ,  2025/2004 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/4016 Karar No : 2025/2004 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde bar olarak faaliyet gösteren işyerinin, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarihli ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyerinin bulunduğu bölgede asayiş olaylarının çokluğu, genel kolluğun kontrol ve denetimini zorlaştıracak yer ve konumda bulunduğu, sürekli kontrol altında tutulmaya çalışılsa da geç saatlere kadar açık tutulduğu, kimlik bildirme yapılmaksızın garson çalıştırıldığı, alkol nedeniyle defalarca asayişe müessir olayların meydana geldiği, işletmecilerin gerekli tedbirleri almadığı, işletmelerini kanun çerçevesinde işletmediği ve ihtimam göstermediği gerekçeleri ile genel güvenlik ve asayiş uygunluğu açısından ruhsatın iptal edildiği, ancak, belirtilen sebeplerin soyut nitelikte olduğu, genel güvenlik ve asayiş yönünden uygunsuzluğun somut bilgi ve belgelerle desteklenmediği, işyerinin genel kolluğun kontrol ve denetimini zorlaştıracak yer ve konumda bulunduğu hususunun ruhsat verilirken değerlendirilmesi gerektiği, engelliler yönünden tespit edilen aykırılıkların davacı tarafından giderildiği, öte yandan, genel güvenlik ve asayişin kolluk tarafından sağlanacağı, bu hususun davacının sorumluluğunda bulunmadığı, dolayısıyla, dava konusu iş yerinin ruhsatının iptaline ilişkin tesis olunan işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İşyerinin faaliyetini sürdürürken mevzuata uygunluk koşullarını sağlaması gerektiği, işletmenin bu konuda sorumluluğunun bulunduğu, benzer bir durumda ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddedildiği, ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (o) bendinde, belediyenin, eğlence yerlerini kentin belirli yerlerinde toplama yetkisinin bulunduğu hüküm altına alınmıştır. 2559 sayılı Polis Vazife ve Salȃhiyet Kanunu'nun 7. maddesinde, kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathane; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet kafeler ve benzeri yerlerin umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılacağı, bu iş yerlerinin faaliyet göstereceği alanları belirlemeye veya mevcut umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin bu amaç için ayrılan yerlerde toplamaya, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerin; bu alanlar dışında il özel idarelerinin yetkili olduğu; 8. maddesinde; polisçe kat'i delil elde edilmesi halinde; kumar oynanan umumî ve umuma açık yerlerde birden fazla denetim sonunda ve yazılı ihtara rağmen, iç yönetmeliğine aykırı faaliyet göstererek tespit edilenlerin, mahallin en büyük mülkî amiri tarafından otuz günü geçmemek üzere geçici süreyle faaliyetten men edileceği, bu maddede yazılı fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının, mahallin en büyük mülkî amirinin bildirimi üzerine, belediye veya il özel idaresi tarafından beş iş günü içinde iptal edileceği, hükmü yer almaktadır. 10/08/2005 günlü ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinde, " Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; ... f) Sıhhî müessese: Gayrisıhhî müesseseler dışında kalan her türlü işyerini, g) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri, ifade edeceği kurala bağlanmıştır. Aynı Yönetmelik'in "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... ı) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhane, bar, kahvehane, kıraathane, elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması, ... "; "Sıhhi İşyerleri" başlıklı ikinci kısmında yer alan "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde, "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. ... İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz."; "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde, " ... Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir. İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir. Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususundaki başvurular yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır. Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, resmî ve özel okul binalarından ve ilk ve orta öğretim öğrencilerinin barındığı öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur..."; "Kolluk denetimi" başlıklı 37. maddesinde, “Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler. Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir.”; "Geçici süreyle faaliyetten men ve idari para cezası" başlıklı 39. maddesinde, “2559 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde sayılan hususların tespiti halinde belirtilen işyerleri otuz günü geçmemek üzere, mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından geçici süreyle faaliyetten men edilir. Faaliyetten men’e ilişkin onay uygulanmak üzere yetkili idareye bildirilir. Yetkili idare en geç üç işgünü içinde faaliyetten men’e ilişkin kararı işyerini mühürlemek suretiyle uygulayarak buna ilişkin tutanağın bir suretini ilgili mülkî makama gönderir....”; "İşletme izninin iptali" başlıklı 42. maddesinde, "2559 sayılı Polis Vazife ve Selahiyet Kanununun 8 inci maddesinde belirtilen fiiller sebebiyle bir yıl içinde üç defa faaliyetten men edilen işyerlerinde, bu fiiller tekrar işlendiği takdirde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı mahallin en büyük mülkî idare amirinin bildirimi üzerine yetkili idareler tarafından beş işgünü içinde iptal edilir." düzenlemesi yer almıştır. Dosyanın ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden; Kırklareli ili, Lüleburgaz İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak N:... adresinde bulunan disko-bar faaliyet konulu işyeri için davalı idare tarafından 25/08/2010 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiştir. Söz konusu ruhsat, davacının kardeşi olan ...nin 05/12/2019 tarihinde vefat ettiğinden, davacı ... adına 27/12/2019 tarihinde devralınmıştır. Lüleburgaz Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğünün bila tarihli (2022 yılı) ve ... sayılı yazısı ile işyeri ile ilgili olarak; yıllar itibarıyla meydana gelen adli ve idari olaylar ile bu olaylar nedeniyle yapılan adli ve idari işlemlere de yer verilmek suretiyle, 132 adli ve 62 idari işlemin işletme sahibinin işyerine yasal çerçeve sınırı içerisinde işletilmediğini ortaya koyduğu belirtilerek, işletmede meydana gelen olayların sonucunda birçok vatandaşın zarar gördüğü, işyerinin ve işletmecilerinin mevzuata uygun şekilde işletilmediği, işyerinin genel kolluğun kontrol ve denetimini zorlaştıracak yerde ve konumda bulunduğu (ruhsat verildikten sonra işyerinin ve yakın civarının yaya ve araç trafiğinin aşırı artması nedeniyle genel güvenliği, trafik güvenliğini tehlikeye sokması ayrıca işyerinin bodrum katında faaliyet gösterdiği ve uygun konumda olmadığı) genel ahlakın, genel asayişin ve genel güvenliğin korunması açısından uygun yerde ve konumda olmadığı değerlendirilerek, davalı idareye bildirilmiştir. Mülki idare amirinin anılan yazısı üzerinde, davalı idare tarafından 20/06/2022 tarihinde yapılan denetimde işyerinin, ruhsat alanı dışına taşınmazın bodrum katında kuzey cepheye doğru büyütüldüğü tespit edilerek, tutanak altına alınmıştır. Bu durum, davalı idarenin 24/06/2022 tarihli yazısında; işyerinin, ruhsatlandırma aşamasında sağladığı uygunluğu kaybettiği (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında uygun olmadığının görüldüğü), İlçe Emniyet Müdürlüğünün yukarıda yer verilen yazısına atfen "(ruhsat verildikten sonra yaya ve araç trafiğinin aşırı artması nedeniyle genel güvenliği, trafik güvenliğini tehlikeye sokması ayrıca bodrum katında faaliyet gösterdiği ve uygun konumda olmadığı) genel ahlakın, genel asayişin ve genel güvenliğin korunması açısından uygun yerde ve konumda olmadığı" belirtilerek, işyerinin büyütülmek suretiyle, ruhsat alanı dışına taşdığı ve bu sebeple başlangıçta sağlanan uygunlukları kaybettiği tespitine yer verilerek, onbeş gün içerisinde İlçe Emniyet Müdürlüğüne ve İtfaiye Müdürlüğüne müracaat edilerek ruhsatlandırma aşamasında sağlanan uygunlukların tekrar sağlanması gerektiği davacıya bildirilmiştir. Davalı idare tarafından, 01/07/2022 ve 18/07/2022 tarihlerinde yapılan denetimlerde, işyerinin imar yönünden ruhsat alanına uygun hale getirildiği tespit edilerek, tutanak altına alınmştır. İtfaiye Müdürlüğünün 27/07/2022 tarihli yazısında, işyerinde yapılan inceleme neticesinde yangına karşı yeterli önlemlerin alınmadığının görüldüğü belirtilmiş ve daha sonra "trafik, genel güvenlik ve yangın ile ilgili düzenlemelere aykırı davranıldığı ve ruhsatlandırma aşamasında sağlanmış olan uygunluk koşullarının kaybedildiği, verilen süreler içerisinde de bu koşulların tekrar sağlanamdığının tespit edilmesi sebebiyle" 29/07/2022 tarihinde işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmiştir. Ruhsat iptali işlemine karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla işlemin iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine, Danıştay Dördüncü Dairesince verilen 23/10/2023 tarih ve E:2023/7630, K:2023/5667 sayılı kararla önce bozulduğu, sonrasında ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince, Danıştayın anılan bozma kararına uyularak 07/02/2024 tarihinde verilen E:2023/3092, K:2024/436 sayılı kararla, somut gerekçeler gösterilmek suretiyle, ruhsatın verilmesi akabinde söz konusu işyerinin genel ahlak, genel asayiş ve genel güvenlik yönünden sakınca oluşturduğu yönündeki emniyetin olumsuz görüşü üzerine ruhsat iptali işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verildiği, bu kararın temyiz aşamasından geçerek, Danıştay Dördüncü Dairesinin 04/11/2024 tarih ve E:2024/1244, K:2024/6058 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür. Ruhsat iptali işleminin yargı kararı ile iptal edildiği ve iptal kararının temyizi üzerine kararın bozulduğu aşamada davalı idare tarafından, mülki idare amirliğine ait aynı yazıda geçen sebeplerin yanı sıra bu defa engellilerin işyerine giriş ve çıkışının kolaylaştırılması için gerekli tedbirlerin alınması için onbeş gün süre verildiği, süre sonunda yapılan denetimde engellilere yönelik tedbirlerin alındığının tutanağa bağlandığı, ancak, ruhsatlandırma aşamasında sağlandığı ve sonrasında kaybedildiği belirtilen genel güvenlik ve asayiş yönündeki uygunluğun verilen sürede sağlanamadığından bahisle 27/10/2023 tarihinde yeniden iptaline yönelik işlemin tesis edildiği, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince bu husus dikkate alınmaksızın eksik inceleme ve değerlendirmeyle hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Bu durumda, yukarıda belirtilen hukuki süreç dikkate alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve değerlendirme yoluyla kurulan Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 26/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.