Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/4149 · K. 2024/6373

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2024/4149 E.  ,  2024/6373 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2024/4149 Karar No : 2024/6373 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLLERİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava Konusu İstem : ... ili, ... Hava Teknik Okulları Komutanlığında Temel Askerlik ve Astsubay Anlayışı Kazandırma Eğitimi almakta olan davacı, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle muvazzaf astsubay adaylığının sonlandırılması ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali ile anılan işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; Anayasa'ya aykırılığı nedeniyle iptal edilen 4045 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 2. fıkrasına dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği; öte yandan, işbu kararın hiç bir işleme gerek kalmadan doğrudan davacının atanması sonucunu doğurmayacağı, ancak, Anayasa Mahkemesi'nin anılan iptal kararının, bu karardan önce yürürlükte olan ve Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilen yasal düzenleme uyarınca yapılan güvenlik soruşturması işlemlerini de gereçersiz kılacağı, bu itibarla, Anayasa Mahkemesi'nin anılan kararı ve gerekçesi dikkate alınarak getirilecek yeni yasal düzenlemeler uyarınca davacının durumunun makul bir süre içinde yeniden değerlendirileceğinin açık olduğu; dava görülmekte iken bu doğrultuda 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 17/04/2021 günlü, 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girdiği, dava konusu işlemin iptali yönündeki mahkeme kararının davacının doğrudan atanması sonucu doğurmaması ve Anayasa Mahkemesi kararının yayımlanmasının öncesinde dava konusu işlemin esas yönüyle hukuka aykırılığını tespit eden ve davacının atanması sonucu doğurabilecek bir yargı kararının da bulunmaması gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının parasal hak talebi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... günlü, E..., K:... sayılı kararıyla; istinafa konu edilen mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektirir bir neden bulunmadığı; dava konusu işlemin iptalinin davacının hiçbir işleme gerek olmadan doğrudan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumlu olduğu ve buna dayanılarak ilgili statüye geçirilmesi sonucunu doğurmayacağı, zira; Anayasa Mahkemesinin iptal kararının akabinde, davacı hakkında davalı idarece yeniden değerlendirme yapılabileceği, davacının özlük hakkı yönünden zarara uğrayıp uğramayacağının yeniden değerlendirme sonucunda belli olacağı, dolayısıyla bu aşamada davacının yoksun kaldığı parasal haktan söz edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun; dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısım yönünden kısmen reddine, kısmen kabulü ile başvuruya konu mahkeme kararının (parasal hak istemi yönünden) verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmın kaldırılmasına; bu talep yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Söz konusu karar, Danıştay İkinci Dairesinin 06/05/2024 günlü, E:2023/5252, K:2024/2633 sayılı kararıyla; dava konusu işlem tarihinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, 4045 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılmakta olduğu, anılan Kanun'un 1. maddesinin Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmesi ve 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan işlemlere yönelik bireysel başvurularda verilen ihlal kararları dikkate alınarak, kanun koyucu tarafından, 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe konulduğu ve 4045 sayılı Kanun'un yürürlükten kaldırıldığı; 7315 sayılı Kanun'la, Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkelerin belirlendiği; kimler hakkında yapılacağının, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunun, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağının, hangi mercilerce soruşturma ve araştırma yapılacağının, bu kapsamda Değerlendirme Komisyonunun oluşumunun ve çalışma usul, esaslarının, kişisel veri güvenliği ile kişisel verilerin saklanma ve silinme sürelerinin düzenlendiği; Bu itibarla Anayasa Mahkemesi kararlarındaki kanuni düzeyde eksik düzenleme bulunduğu yolundaki gerekçeler göz önüne alınmak suretiyle kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun'la yeni yasal düzenleme yapılmak suretiyle bu konudaki eksiklikler giderildiğinden; somut olayda, kişisel verilerin güvenliğinin sağlanması ve özel hayatın gizliliğinin korunması amacına yönelik olarak 7315 sayılı Kanun ile getirilen çerçevede değerlendirme yapılması gerektiği; Bu durumda, işin esasına girilerek dava konusu işlemin 7315 sayılı Kanun'a uygunluğu yönünden bir değerlendirme yapılması suretiyle karar verilmesi gerekirken, dava konusu "işlemin yasal dayanaktan yoksun hale geldiği" gerekçesiyle iptaline, parasal haklara ilişkin karar verilmesine yer olmadığına karar veren İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin, işlemin iptaline ilişkin kısım yönünden gerekçeli reddine, parasal haklara ilişkin kısım yönünden kabulü ile kararın kaldırılarak bu kısım yönünden davanın reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı; Öte yandan; Bölge İdare Mahkemesince, bozma kararı uyarınca, dava konusu işleme yönelik yeniden yargılama yapılacağından, bu işleme bağlı parasal hakların, yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden de yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, bozma kararına uyularak yeniden yapılan inceleme sonucu verilen temyize konu kararla; ... ili, ... Hava Teknik Okulları Komutanlığında Temel Askerlik ve Astsubay Anlayışı Kazandırma Eğitimi almakta olan davacının, hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının babası ve kardeşleri ile ilgili istihbari bilgi esas alınarak olumsuz neticelenmesi nedeniyle adaylığının sonlandırıldığı ve ilişiğinin kesildiği ; Bu durumda, dava dosyasında mevcut olan tüm bilgi ve belgeler ile değişen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının kendisine dair olmayan, babası ve kardeşleri ile ilgili istihbari bilgilerin davacı aleyhine değerlendirilemeyecek olması ve davacı hakkında da başkaca hukuken geçerli kabul edilebilecek herhangi bir olumsuz tespit bulunmaması karşısında davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiş olup İdare Mahkemesi kararı sonucu itibarıyla yerinde görüldüğü; Öte yandan, Anayasanın 125. maddesinde yer alan: "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmü gereğince, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığından davacının emsallerine göre mahrum kaldığı parasal haklarının emsalleri gibi gecikme olmadan görevi başında olsaydı alacak olduğu her bir ödeme tarihinden davacıya fiilen ödeme yapılacağı tarihe kadar (aynı dönemde başka yerde çalışıp elde ettiği geliri varsa bu gelir mahsup edilerek) işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davalı idare vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden yukarıda açıklanan gerekçeyle reddine, davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile başvuruya konu Mahkeme kararının (parasal/özlük hak istemi yönünden) verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının kaldırılmasına; bu talep yönünden davanın kabulüne, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının davanın açıldığı 01/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ve iadesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, idari işlemlerin hukuki denetimlerinin, tesis edildikleri dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerektiği; davacının, mevzuatta yer alan şartları taşımaması sebebiyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandırıldığı; kamu yararı gözetilerek tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Davacı tarafından, ... ili, ... Hava Teknik Okulları Komutanlığında Temel Askerlik ve Astsubay Anlayışı Kazandırma Eğitimi almaktayken, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı gerekçesiyle muvazzaf astsubay adaylığının sonlandırılması ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali ile anılan işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A) Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline yönelik yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine dair kısmının incelenmesi: Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. B) Bölge İdare Mahkemesi kararının, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının davanın açıldığı 01/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi ile iadesine ilişkin kısmının incelenmesi: Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına dair Daire kararının, davacının doğrudan öğrenciliğe iadesi sonucunu doğurmadığı, davacının diğer şartları taşıyıp taşımadığı hususunun, davalı idarece ayrıca incelenebileceği dikkate alındığında, davacının parasal ve özlük haklarına ilişkin olarak bu aşamada karar verilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, Mahkeme kararının parasal ve özlük haklar yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının, yasal faiziyle birlikte, davalı idarece davacıya ödenmesi ile iadesine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN REDDİ ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA, 2. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN KABULÜ ile anılan kararın, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının davanın açıldığı 01/11/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi ile iadesine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 25/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.