Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/4251 · K. 2024/6372

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2024/4251 E.  ,  2024/6372 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2024/4251 Karar No : 2024/6372 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLLERİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava Konusu İstem : Davacı, kendisi hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle muvazzaf astsubay adaylığının sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali ile anılan işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının hak ediş tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle dava açmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlemin dayanağını oluşturan 4045 sayılı Kanun'un 1. maddesinin 2. fıkrasının, 28/04/2020 günlü, 31112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 19/02/2020 günlü, E:2018/163, K:2020/13 sayılı Anayasa Mahkemesi kararıyla Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiği, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı üzerine 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 17/04/2021 günlü, 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girdiği, anılan Kanun'un 14. maddesinde, mevzuatta 4045 sayılı Kanun'a yapılan atıfların bu Kanun'a yapılmış sayılacağının hükme bağlandığı; öte yandan, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olmasının, davacının hiçbir işleme gerek olmadan doğrudan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumlu olduğu ve buna dayanılarak ilgili statüye geçirilmesi sonucunu doğurmayacağı, davalı idarece, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nda öngörülen temel ilkelere, usul ve esaslara uygun olarak davacı hakkında yeniden bir değerlendirme yapılabileceğinden davacının parasal/özlük hakkı yönünden zarara uğrayıp uğramayacağının yeniden değerlendirme sonucunda belli olacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının parasal hak talebi yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:... K:... sayılı kararıyla; istinafa konu edilen mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektirir bir neden bulunmadığı; dava konusu işlemin iptalinin davacının hiçbir işleme gerek olmadan doğrudan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumlu olduğu ve buna dayanılarak ilgili statüye geçirilmesi sonucunu doğurmayacağı, zira; Anayasa Mahkemesinin iptal kararının akabinde, davacı hakkında davalı idarece yeniden değerlendirme yapılabileceği, davacının özlük hakkı yönünden zarara uğrayıp uğramayacağının yeniden değerlendirme sonucunda belli olacağı, dolayısıyla bu aşamada davacının yoksun kaldığı parasal haktan söz edilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısım yönünden kısmen reddine, kısmen kabulü ile başvuruya konu mahkeme kararının (parasal hak istemi yönünden) verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmın kaldırılmasına; bu talep yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Söz konusu karar, Danıştay İkinci Dairesinin 21/05/2024 günlü, E:2023/5047, K:2024/3084 sayılı kararıyla; dava konusu işlem tarihinde güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, 4045 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılmakta olduğu, anılan Kanun'un 1. maddesinin Anayasa Mahkemesi kararı ile iptal edilmesi ve 4045 sayılı Kanun uyarınca yapılan işlemlere yönelik bireysel başvurularda verilen ihlal kararları dikkate alınarak, kanun koyucu tarafından, 7315 sayılı Kanun'un yürürlüğe konulduğu ve 4045 sayılı Kanun'un yürürlükten kaldırıldığı; 7315 sayılı Kanun'la, Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda, güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkelerin belirlendiği; kimler hakkında yapılacağının, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunun, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağının, hangi mercilerce soruşturma ve araştırma yapılacağının, bu kapsamda Değerlendirme Komisyonunun oluşumunun ve çalışma usul, esaslarının, kişisel veri güvenliği ile kişisel verilerin saklanma ve silinme sürelerinin düzenlendiği; Bu itibarla Anayasa Mahkemesi kararlarındaki kanuni düzeyde eksik düzenleme bulunduğu yolundaki gerekçeler göz önüne alınmak suretiyle kanun koyucu tarafından 7315 sayılı Kanun'la yeni yasal düzenleme yapılmak suretiyle bu konudaki eksiklikler giderildiğinden; somut olayda, kişisel verilerin güvenliğinin sağlanması ve özel hayatın gizliliğinin korunması amacına yönelik olarak 7315 sayılı Kanun ile getirilen çerçevede değerlendirme yapılması gerektiği; Bu durumda, işin esasına girilerek dava konusu işlemin 7315 sayılı Kanun'a uygunluğu yönünden bir değerlendirme yapılması suretiyle karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların hak ediş tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar veren İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin işlemin iptaline ilişkin kısmının gerekçe eklenmek suretiyle reddine, Mahkeme kararının özlük ve parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin kısmı yönünden istinaf isteminin kabulüne ve kararın kaldırılarak, bu kısım yönünden davanın reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı Öte yandan; Bölge İdare Mahkemesince, bozma kararı uyarınca, dava konusu işleme yönelik yeniden yargılama yapılacağından, bu işleme bağlı parasal hakların, yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden de yeniden bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince, bozma kararına uyularak yeniden yapılan inceleme sonucu verilen temyize konu kararla; dava dosyasında mevcut olan tüm bilgi ve belgeler ile değişen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının kendisine dair olmayan, abisi ve kardeşi ile ilgili istihbari bilgilerin davacı aleyhine değerlendirilemeyecek olması ve davacı hakkında da başkaca hukuken geçerli kabul edilebilecek herhangi bir olumsuz tespit bulunmaması karşısında davacının, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varıldığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, idare mahkemesinin işlemin iptaline ilişkin kısmının sonucu itibarıyla yerinde görüldüğü; Öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi hükmü uyarınca idarenin işlem veya eylemleri nedeniyle meydana gelen zararları tazmin sorumluluğu bulunduğu; bu haliyle dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığından, davacıyla aynı dönemde temin edilip nasbı yapılan emsali personelin tüm özlük ve parasal hakları hesaplanarak bu dönemlerde davacıya yapılan ödemelerin (aynı dönemde başka yerde çalışıp elde ettiği geliri varsa bu gelir mahsup edilerek) göz önünde bulundurması suretiyle, işlem nedeniyle yoksun kaldığı ve tazmini gereken tüm parasal ve özlük haklarının davalı idarece davacıya ödenmesi ve iadesi gerektiği gerekçesiyle davalı idare vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden yukarıda açıklanan gerekçeyle reddine, davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile başvuruya konu Mahkeme kararının (parasal/özlük hak ise istemi yönünden verilen) karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının kaldırılmasına; bu talep yönünden davanın kabulüne, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının davalı idarece davacıya ödenmesine ve iadesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, idari işlemlerin hukuki denetimlerinin, tesis edildikleri dönemde yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerektiği; davacının, mevzuatta yer alan şartları taşımaması sebebiyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandırıldığı; kamu yararı gözetilerek tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden, davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY: Davacının, dış kaynaktan muvazzaf astsubay temini için açılan sınavda başarılı olduğu, hakkında yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun olumsuz sonuçlandığından bahisle adaylığının sonlandırılması neticesinde temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A) Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline yönelik yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine dair kısmının incelenmesi: Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. B) Bölge İdare Mahkemesi kararının, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının, yasal faiziyle birlikte, davalı idarece davacıya ödenmesi ile iadesine ilişkin kısmının incelenmesi: Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına dair Daire kararının, davacının doğrudan öğrenciliğe iadesi sonucunu doğurmadığı, davacının diğer şartları taşıyıp taşımadığı hususunun, davalı idarece ayrıca incelenebileceği dikkate alındığında, davacının parasal ve özlük haklarına ilişkin olarak bu aşamada karar verilemeyeceği sonucuna ulaşıldığından, Mahkeme kararının parasal ve özlük haklar yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının, yasal faiziyle birlikte, davalı idarece davacıya ödenmesi ile iadesine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN REDDİ ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ...günlü, E:..., K:... sayılı kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının ONANMASINA, 2. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN KABULÜ ile anılan kararın, işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve mali haklarının, yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi ile iadesine ilişkin kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 25/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.