Danıştay Kararı · E. 2024/4329 · K. 2025/1104

Danıştay 2. Daire Başkanlığı         2024/4329 E.  ,  2025/1104 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y İKİNCİ DAİRE Esas No : 2024/4329 Karar No : 2025/1104 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Komutanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; Diyarbakır-Silvan Taktik Jandarma Komando Alay Komutanlığında Jandarma Astsubay Kıdemli Üstçavuş olarak görev yapmakta iken, disiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan davacının, TSK'dan ayırma işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... tarih ve Gensek No:..., E:..., K:... sayılı kararının ve bu karara karşı yapılan karar düzeltme isteminin reddine ilişkin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararın yargılamanın yenilenmesi suretiyle kaldırılarak işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır. ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla, yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiş olup; anılan karar, davanın görüm ve çözümünde, davacının son görev yaptığı yer olan Diyarbakır ilinin idari yargı yönünden bağlı olduğu ... İdare Mahkemesinin yetkili olduğu gerekçesiyle, Danıştay İkinci Dairesinin 22/11/2023 günlü, E:2022/1209, K:2023/5466 sayılı kararıyla bozulmuştur. ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla, davanın yetki yönünden reddine, dava dosyasının yetkili ... İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; yargılamanın yenilenmesi yoluna başvuru sebeplerinin 2577 sayılı Kanun'un 53. maddesinde sayma yoluyla ve sınırlı sayılı olarak belirlendiği, söz konusu sebepler dışında yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunulamayacağı, davacı tarafından ileri sürülen nedenlerin ise, anılan maddede belirtilen sebepler arasında yer almadığı görülmekle, yargılamanın yenilenmesine dair davacının talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle; yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; uyuşmazlık konusu olayda yargılamanın yenilenmesi şartlarının bulunduğu, eksik incelemeyle karar verildiği, hakkındaki ayırma işleminin kamu yararı - kişi yararı dengesi gözetilmeden tesis edildiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının eksik inceleme nedeniyle bozulması gerektiği düşünülmüştür. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, temyiz aşamasında duruşma yapılması yolundaki davacı taraf istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Dava dosyasının incelenmesinden; Diyarbakır-Silvan Taktik Jandarma Komando Alay Komutanlığında Jandarma Astsubay Kıdemli Üstçavuş olarak görev yapmakta iken, disiplinsizlik ve ahlaki durum nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılan davacının; TSK'dan ayırma işleminin iptali istemiyle açılan davanın, ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... tarih ve Gensek No:..., E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği ve bu karara karşı yapılan karar düzeltme isteminin ise, ... tarih ve E:... K:... sayılı kararla reddedildiği; Jandarma Genel Komutanlığına 02/07/2019 tarihinde yaptığı başvuruya cevaben 19/07/2019 tarihli yazı ile, TSK'dan ilişiğinin kesilmesi aşamasında ve sonrasında kendisine gönderilmemiş olan Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine dair emrin bildirildiği, ayrıca 2019/Ağustos ayı içerisinde kendisine Jandarma Genel Komutanlığının 25/09/2008 tarihli mesaj emrinin gönderildiği, dolayısıyla karara etkisi olan bir belgenin sonradan ele geçirilmiş olduğu iddialarıyla, 2577 sayılı Kanun'un 53/1. maddesi uyarınca, yargılamanın yenilenmesi suretiyle, anılan kararın kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi talebinde bulunulduğu anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Yargılamanın yenilenmesi" başlıklı 53. maddesinin (1.) fıkrasında, "(Değişik birinci cümle:5/4/1990-3622/22 md.) Danıştay ile bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinden verilen kararlar hakkında, aşağıda yazılı sebepler dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi istenebilir. a) Zorlayıcı sebepler dolayısıyla veya lehine karar verilen tarafın eyleminden doğan bir sebeple elde edilemeyen bir belgenin kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması, b) Karara esas olarak alınan belgenin, sahteliğine hükmedilmiş veya sahte olduğu mahkeme veya resmi bir makam huzurunda ikrar olunmuş veya sahtelik hakkındaki hüküm karardan evvel verilmiş olup da, yargılamanın yenilenmesini isteyen kimsenin karar zamanında bundan haberi bulunmamış olması, c) Karara esas olarak alınan bir ilam hükmünün, kesinleşen bir mahkeme kararıyla bozularak ortadan kalkması, d) Bilirkişinin kasıtla gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun mahkeme kararıyla belirlenmesi, e) Lehine karar verilen tarafın, karara etkisi olan bir hile kullanmış olması, f) Vekil veya kanuni temsilci olmayan kimseler ile davanın görülüp karara bağlanmış bulunması, g) Çekinmeye mecbur olan başkan, üye veya hakimin katılmasıyla karar verilmiş olması, h) (Değişik:10/6/1994-4001/23 md.) Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava hakkında verilen karara aykırı yeni bir kararın verilmesine neden olabilecek kanuni bir dayanak yokken, aynı mahkeme yahut başka bir mahkeme tarafından önceki ilamın hükmüne aykırı bir karar verilmiş bulunması, ı) (Ek: 15/7/2003-4928/6 md.) Hükmün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması (Ek ibare : 25/7/2018 – 7145/4 md.) veya hüküm aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi" nedenlerinden biri ile yargılamanın yenilenmesinin istenebileceği; (2.) fıkrasında, yargılamanın yenilenmesi isteklerinin esas kararı vermiş olan mahkemece karara bağlanacağı; 4928 sayılı Kanun'la değişik (3). fıkrasında, yargılamanın yenilenmesi süresinin, (1) numaralı fıkranın (h) bendinde yazılı sebep için on yıl, (1) numaralı fıkranın (ı) bendinde yazılı sebep için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl ve diğer sebepler için altmış gün olduğu, bu sürelerin, dayanılan sebebin istemde bulunan yönünden gerçekleştiği tarihi izleyen günden başlatılarak hesaplanacağı kuralına yer verilmiştir. Aynı Kanun'un 6545 sayılı Kanun ile değişik "Yargılamanın yenilenmesi usulü" başlıklı 55. maddesinde ise, isteğin ilişkin olduğu konu, diğer bir daire veya mahkemenin görevine girmiş ise kararın bu daire veya mahkemece verileceği, karşı tarafın savunması alındıktan sonra isteklerin inceleneceği ve kanunda yazılı sebeplerin varlığı durumunda davaya yeniden bakılarak karar verileceği, yargılamanın yenilenmesi istemlerinin, kanunda yazılı sebeplere dayanmaması durumunda ise, istemin reddine karar verileceği ve yargılamanın yenilenmesi istemlerinde duruşma yapılmasının, görevli daire veya mahkemenin kararına bağlı olduğu hükme bağlanmıştır. Diğer taraftan, 2577 sayılı Kanun'un "Davaların karara bağlanması" başlıklı 22. maddesinin 1. bendinde, konular aydınlandığında meselelerin sırasıyla oya konulacağı ve karara bağlanacağı belirtilmiş olup; "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinin (b) bendinde, "Davacının ileri sürdüğü olayların ve dayandağı hukuki sebeplerin özeti istem sonucu ile davalının savunmasının özeti"; (e) bendinde, "Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm; tazminat davalarında hükmedilen tazminatın miktarı" kararlarda belirtilecek hususlar olarak sayılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Davaya konu idari işlemin hukuka uygunluk denetimini yapmakla görevli idari yargı merciince, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde sayılan unsurlar yönünden, işlemin hukuka aykırı olup olmadığına dair yargısal denetim yapılması ve bu denetim sonucunda varılan kararın gerekçeli olarak ortaya konulması gerekmektedir. Diğer taraftan, uyuşmazlık konusu olaya ilişkin maddi ve hukuki durum doğru tespit edilmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiği açıktır. Uyuşmazlık konusu olayda; ... İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... tarih ve Gensek No:..., E:..., K:... sayılı kararında; "... Dava, özlük ve sicil dosyalarında yer alan bilgi ve belgelerden; davacının 30.08.2000 tarihinde J.Astsb.Çvş nasbedildiği, 30.08.2002 tarihinde J.Astsb.Kd.Çvş.luğa, 30.08.2005 tarihinde (ayrılış sicilinin düzenlendiği tarihteki rütbesi olan) J.Astsb.Üçvş.luğa yükseltildiği, en son Sinop İl Jandarma Komutanlığı Asyş.Şb.Md.lüğü Asyş Suç Kısmı Asyş Suç. Astsb olarak görevli iken 02.05.2008 tarihinde sıralı sicil üstlerince Astsubay Sicil Yönetmeliğinin 60'ncı madde (a), (b) ve (e) fıkraları uyarınca hakkında ayırma (Silahlı Kuvvetlerde kalması uygun değildir) sicili düzenlendiği, durumu Astsubay Sicil Yönetmeliğinin 61'inci maddesine göre oluşturulan komisyon tarafından 27.05.2008 tarihinde incelendiği ve Silahlı Kuvvetlerden ayırma işleminin yapılmasına karar verildiği, bu kararın 06.06.2008 tarihinde J.Gn.K tarafından uygun bulunduğu, İçişleri Bakanlığının 24.09.2008 tarihli kararı ile ayırma işleminin onaylanarak kesinleşmesini müteakip davacıya tebliğ edilerek 03.10.2008 tarihinde ilişiğinin kesildiği, bu sırada 30.08.2008 tarihinde J.Astsb.Kd. Üçvş. rütbesine terfi ettiği, davacının işlemin iptali istemiyle süresinde olmak üzere bu davayı vekili aracılığıyla açmış olduğu anlaşılmaktadır." şeklinde hususlara yer verildiği görülmektedir. Yargılamanın yenilenmesine ilişkin dava dilekçesi ekinde sunulan belgelerin incelenmesinden; davacının sicil yolu ile Silahlı Kuvvetlerden ayırma işleminin yapılmasına dair 27/05/2008 tarihli komisyon tutanağının, 05/06/2008 tarihinde Jandarma Genel Komutanı tarafından "UYGUN DEĞİLDİR / RED" şeklinde imzalandığı, ayrıca davacıya ait sicil belgesinin, ".... Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği işlemleri nedeniyle (psikolojik rahatsızlığına dair tedavisinin devam etmesinden, sonuçlanmamasından dolayı) sicil yolu ile Silahlı Kuvvetlerden ayırma işlemi iptal edilmiştir." notuyla 06/06/2008 tarihinde Komisyon Başkanı ve Jandarma Genel Komutanı tarafından imzalandığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan; davalı Jandarma Genel Komutanlığının 22/04/2024 tarihli savunma dilekçesi ekinde; davacının sicil yolu ile Silahlı Kuvvetlerden ayırma işleminin yapılmasına dair 27/05/2008 tarihli söz konusu komisyon tutanağının, 05/06/2008 tarihinde Jandarma Genel Komutanı tarafından "UYGUNDUR" şeklinde imzalandığına dair belgenin dava dosyasına sunulduğu görülmektedir. Öte yandan, davalı Jandarma Genel Komutanlığının 05/12/2024 tarihli ek beyan dilekçesi ekinde sunulan belgelerde; Genelkurmay Başkanlığının 12/08/2008 tarihli yazısıyla -özetle-, "Jandarma Genel Komutanlığına mensup (6) astsubayın, disiplinsizlik ve ahlaki durumları nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiklerinin kesilmesi uygun görülerek onaylandığından ayırma işlemi yapılmak üzere dosyalarının İçişleri Bakanlığına gönderilmesine; davacı hakkındaki Silahlı Kuvvetlerden ayırma işlemine ilişkin komisyon kararının 05.06.2008 tarihinde Jandarma Genel Komutanı tarafından uygun görülmeyip reddedilerek onaylanmadığı ve Jandarma Genel Komutanlığının 06 Haziran 2008 tarihli işlemiyle de ayırma işleminin, ayırma işlemine gerekçe olarak gösterilen unsurlarla birlikte iptal edilmesiyle, davacı hakkında Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayırma işlemi yapılamayacağının uygun görüldüğü, bu doğrultuda gereğinin yapılmasına" karar verildiğinin İçişleri Bakanlığına ve Jandarma Genel Komutanlığına bildirildiği; yine, Jandarma Genel Komutanlığının 18/08/2008 tarihli ve "(6) Astsubayın İlişiğinin Kesilerek TSK'dan Ayrılması" konulu yazısında da, kimlikleri ve görev yerleri bildirilen bahse konu altı astsubay arasında davacının yer almadığı görülmektedir. Dava dosyasının incelenmesinden; yukarıda aktarılan ve yargılamanın esasını etkileyebilecek nitelikte bilgi ve belgelerin dosyada mevcut olmasına rağmen, yargılamanın yenilenmesi şartlarının bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla, İdare Mahkemesince, bu belgelere ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, çelişkili olan konuların açıklığa kavuşturulması için ara kararıyla davalı idareden açıklama ve buna dair bilgi ve belge istenilmediği, sadece yargılamanın yenilenmesi şartlarının bulunmadığı belirtilmek suretiyle karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, yargılamanın yenilenmesi şartlarının bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla, davacının ve davalı idarenin dava dosyasına sunduğu bilgi ve belgeler hakkında bir değerlendirme yapılmadan, uyuşmazlık konusu olaya ilişkin maddi ve hukuki durum açık ve net olarak ortaya konulmadan, eksik incelemeye dayalı olarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE, 2. ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun -yargılamanın yenilenmesine konu ilk mahkeme kararının verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle- 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA, 3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 17/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.