Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/4597 · K. 2024/7816

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/4597 E.  ,  2024/7816 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/4597 Karar No : 2024/7816 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Peyzaj İnş. Güvenlik Eğlence Spor Merk. Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büykşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara İli, Etimesgut İlçesi, Göksu Park Rekreasyon Alanı'nda bulunan açık otoparkta faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, anılan işyerinin tahliye edilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrası gereğince, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı, bu kapsamda belediyelerin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların, herhangi bir hukuki nedene dayalı olmaksızın fuzulen işgal edildiği hallerde, talep üzerine mülki idare amirince işgal edilen taşınmazın tahliyesinin sağlanması gerektiği açık olup, somut olayda da davacı şirketin adresinde bulunan açık otoparkların işletimi için ... İşletmeleri Ltd. Şti ile yapılan alt kira sözleşmesi uyarınca alt kiracı konumunda bulunması ve Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ... Limited Şirketi arasında imzalanan kira sözleşmesinin feshedilmesi karşısında, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 75. maddesinin uygulanabilmesi için, idarenin rızası ve muvafakati olmaksızın bir işgalin olması gerektiği şeklinde öngörülen şartların oluştuğu anlaşıldığından, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde yer alan mevzuat hükmü gereğince, taşınmazda fuzuli şagil konumunda bulunduğu sabit olan ... Peyzaj İnşaat Güvenlik Eğlence Spor Merkezi Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin tahliye edilmesinin istenilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak 2577 sayılı yasanın değişik 45/4 maddesi uyarınca yeniden yapılan inceleme sonucunda dava konusu işlemin iptaline ilişkin verilen kararın, Danıştay 8. Dairesinin 03/04/2024 tarih ve E:2020/7782, K:2024/2108 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyulmak suretiyle 2577 sayılı Yasanın değişik 45. maddesi uyarınca dava dosyası incelenerek gereğinin görüşüldüğü, ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... gün ve E:..., K:... sayılı kararın usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, davacı tarafın istinaf isteminin reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, hukuka aykırı bir şekilde idari işlemle tahliye edildikleri, kira sözleşmesi imzalanmış olduğundan özel hukuk hükümlerinin uygulanması gerektiği, tahliye için gerekli usuli işlemlerin yapılmadığı, ihtar ve sonrasında adli yargıda tahliye davası açılmadan tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Ankara İli'nin rekreasyon alanları içerisinde ve muhtelif yerlerinde bulunan otoparkların işletim hakkının, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile tanınan yetki kapsamında Belediye Meclisi Kararı ile 25 yıllığına ... İşletmeleri Limited Şirketi'ne devredildiği, bu kapsamda Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile ... İşletmeleri Limited Şirketi arasında imzalanan 14.05.2010 tarihli devir protokolüne istinaden Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne ait olan ve Göksu Park Rekreasyon Alanı'nda bulunan otoparkların işletim hakkının, 25 yıllığına ... İşletmeleri Limited Şirketi'ne devredildiği, bilahare ... İşletmeleri Limited Şirketi tarafından, tahliyesi istenilen otoparkların işletim hakkının alt kira sözleşmesi ile davacı şirkete devredilmiştir. Sözleşme devam etmekte iken, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile alt kiracılar tarafından işletilen otoparklar ile ilgili vatandaşlardan gelen yoğun şikâyetler vs. hususlar dikkate alınarak ... İşletmeleri Limited Şirketi'ne kiralanmış/işletme hakkı devredilmiş tüm otoparkların mevcut kira sözleşmeleri ve protokollerin iptal edilerek bu yerlerin işletme hakkının 25 yıllığına belediye şirketi olan ... A.Ş.'ye devredilmesine karar verildiği, bu karara istinaden 22.01.2018 tarihinde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, ... İşletmeleri Limited Şirketi'ne Ankara İli'nin rekreasyon alanları içerisinde ve muhtelif yerlerinde bulunan taşınmazların boş olarak teslimi hususunun tebliğ edilmiştir. Bunun üzerine ... İşletmeleri Limited Şirketi tarafından da 02.02.2018 tarihli ihtarname ile alt kiracı konumunda bulunan davacı şirkete kira sözleşmesinin feshedildiğinin, bu sebeple işletim hakkı kendisine devredilen Göksu Park Rekreasyon Alanı içerisinde bulunan otoparkların teslim edilmesi gerektiğinin bildirildiği, buna rağmen, alt kiracı konumunda bulunan davacı şirketçe davaya konu tahliye edilmesi istenilen otoparkların tahliye edilmediği ve söz konusu tahliye bildirimine rağmen otopark işletme faaliyetine devam edildiği, bilahare ... İşletmeleri Ltd. Şti. tarafından 50. Yıl Parkı içerisinde bulunan otoparkların işletmesinin devredildiği, dava dışı alt işleten ... Vakfı İktisadi İşletmesi tarafından Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli ve ... sayılı kararının iptali talebiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmesi üzerine alt işletmeci/kiracı konumunda bulunan ... Vakfı'nın tahliyesi amacıyla 30.10.2018 tarihli tahliye işleminin tesis edildiği, anılan tahliye istemine karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir. Söz konusu otoparkların tahliye edilmemesi üzerine, davalı Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından, mülkiyeti kendilerine ait olan ve Göksu Park Rekreasyon alanı içerisinde bulunan otoparkların, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesi ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümleri doğrultusunda kendilerine teslimi istemiyle Etimesgut Kaymakamlığı'na başvuruda bulunulduğu, anılan başvurunun kabul edilmesi neticesinde, Etimesgut Kaymakamlığı'nın ... tarihli ve ... sayılı işlemi ile, davalı idareye, tahliye işleminin Belediyece görevlendirilecek personeller tarafından yapılmasının uygun olacağı, belediye tarafından görevlendirilecek personellerce yapılacak tahliye işleminin gün ve saatinin bildirilmesi halinde görevli personellere kapatma işlemi esnasında yardımcı olmak üzere gerekli güvenlik önlemlerinin alınacağının bildirildiği, davalı idarece anılan işleme dayanılarak davacı şirketin tahliyesine yönelik ... tarihli ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Kira İşleri Şube Müdürlüğü işleminin tesis edildiği, davacı şirket tarafından anılan işlemin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle ... İdare Mahkemesinin ... esasına kayden açılan davada, dava konusu işlemin tahliyeye ilişkin olması nedeniyle uygulanmakla etkisi tükenebilecek nitelikte bulunduğundan yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, anılan karar nedeniyle davalı idarece belirlenen gün ve saatte tahliye işleminin yapılamadığı, bilahare davalı idarece, davacı şirketin tahliye edilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Kira İşleri Şube Müdürlüğü işleminin tesis edilmesi üzerine, davacı şirket tarafından, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. İLGİLİ MEVZUAT: 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde, Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları belirtilmiş olup; (f) fıkrasında, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; aynı maddenin (l) fıkrasında ise "Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek" kuralına yer verilmiştir. Aynı Kanun'un "Şirket kurulması" başlıklı 26. maddesinde (Değişik: 29/3/2011-6215/21 md.) ise "Büyükşehir belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler. Büyükşehir belediyesi, mülkiyeti veya tasarrufundaki hafriyat sahalarını, toplu ulaşım hizmetlerini, sosyal tesisler, büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketler ile bu şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir. (Ek cümle: 12/11/2012-6360/10 md.) Ancak, bu yerlerin belediye şirketlerince üçüncü kişilere devri 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabidir." hükmü düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Ankara Büyükşehir Belediyesi Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karar nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin işleme karşı açılan davada; İdare Mahkemesince verilen davanın reddine dair karar ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararı ile kaldırılarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Söz konusu Bölge İdare Mahkemesi kararı, temyiz incelemesinde, Dairemizin 21/01/2021 tarih ve E:2019/9942, K:2021/208 sayılı kararıyla "Bakılan uyuşmazlıkta, davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 5216 sayılı Kanun'un 26. maddesi hükümleri uyarınca otoparkların işletme haklarının belediye şirketine devredilebileceği ve hizmetin asıl sahibi olan davalı idarece kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden gereklilik ortaya çıkması halinde yapılan devrin geri alınmasına karar verilebileceği açık olup; olayda da, davalı idarenin kendisine gelen şikâyetleri dikkate alıp, otoparkların işletme haklarını ... İşletme Ltd. Şti'nden geri alarak bu amaçla yapılmış protokolün iptaline karar verdiği; ancak, protokolün iptal edilmesiyle birlikte davalı idarenin alt kira sözleşmesinin tarafı haline gelmesinin, alt kira sözleşmesinin farklı kişiler arasında akdedilmesi ve belediyelerin kiralama işleri konusunda yasal sınırlamalara ve özel düzenlemeye tabi olması nedeniyle hukuken mümkün bulunmadığı, yukarıda yer verilen Sulh Hukuk Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere, alt kira ilişkisinin protokol ilişkisinden bağımsız düşünülemeyeceği; zira alt kiracının kendisine tanınan hakları, dayanağı olan üst ilişki sebebiyle kullandığı (davacının dava konusu otoparkı ... Derneği İktisadi İşletmesi'nden kiraladığı, ... Derneği'nin de ... İşletme Ltd. Şti ile kira sözleşmesi imzaladığı, diğer bir ifadeyle davacının ... Ltd. Şti ile doğrudan sözleşme ilişkisi de bulunmadığı, yapılan alt kira sözleşmelerinde kiracılık ilişkisinin dayanağının Ankara Büyükşehir Belediyesi ile ... Ltd Şti arasında yapılan protokol olduğunun kabul edildiği, davacının tarafı olduğu kira sözleşmesinde, herhangi bir nedenle ... Ltd. Şti.'nin ... Derneği ile imzaladığı kira sözleşmesi son bulursa alt kiracı ile yapılan sözleşmenin de kendiliğinden fesholunacağının belirtildiği görülmektedir.), davacının kiracılık ilişkisinin de, davalı idare ile ... İşletme Ltd. Şti arasındaki protokolün iptali ve buna bağlı olarak ... Ltd. Şti. ile ... Derneği arasındaki kira sözleşmesinin feshedilmesiyle birlikte sona erdiği, bu sebeple dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmaktadır. Kaldı ki, belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre yürütülmesi esas olup, olayda otoparkların ihale yapılmaksızın üçüncü kişilere kiralandığı görüldüğünden, bu yönden de dava konusu işlemde sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır." gerekçesiyle hukuka aykırı bulunarak bozulmuştur. Dolayısıyla, dava konusu tahliye işleminin dayanağı olan Ankara Büyükşehir Belediyesi Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karar nedeniyle sözleşmelerin feshedilmesine ilişkin işlemlerin hukuka uygunluğu yukarıda yer verilen Dairemiz kararı ile ortaya konulduğundan, dava konusu iş yerinin tahliye edilmesine ilişkin işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmeyi durdurma harcının ve posta gideri posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 27/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY : (X)- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50/4. maddesi uyarınca kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluğun onama yönündeki kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.