Danıştay Kararı · E. 2024/476 · K. 2024/3546

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/476 E.  ,  2024/3546 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/476 Karar No : 2024/3546 TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1-... 2- ...... 3- ... 4- ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ... evkii, ... ada, ... parsel, ... ada, ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazlarda gerçekleştirilmesi planlanan "Turizm Konaklama Tesisi ve Toplu Konut Proje Revizyonu İle Yat Yanaşma Yeri ve Mahmuz" projesine ilişkin olarak ... Valiliği tarafından verilen... tarih ve ... sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu "Çevre Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının ivedi yargılama usulüne tabi olması sebebiyle bu tür uyuşmazlıklara ilişkin davalarda, dava açma süresinin otuz gün olduğu, dava konusu işlemin tebliğ edilmeyip davacılar tarafından 20.01.2023 tarihinde öğrenildiği, öğrenme tarihi izleyen günden itibaren işleyecek olan 30 günlük dava açma süresi içerisinde (dava açma süresinin son günü hafta sonu tatiline denk geldiği için hafta sonu tatilini izleyen çalışma günü olan 20.02.2023 tarihinin bitimine kadar) dava açılması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 17.03.2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: İlan yolu ile tebliğlerde dava açma süresinin son ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararının hem Bakanlık internet sitesinde süresiz olmak üzere 20/01/2023 tarihinde ilan edildiği, hem ... Belediye Başkanlığı askı ilan tahtasında 23/01/2023-21/02/2023 tarihleri arasında 30 gün askıda tutularak ilan edildiği, gerek internet sitesindeki ilan tarihinin gerek ... Blediye Başkanlığı tarafından yapılan ilanın esas alınması halinde davanın süresi içinde açıldığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: MADDİ OLAY : ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ... evkii, ... ada, ... parsel, ... ada, ..., ..., ... parsel sayılı taşınmazlarda gerçekleştirilmesi planlanan "Turizm Konaklama Tesisi ve Toplu Konut Proje Revizyonu İle Yat Yanaşma Yeri ve Mahmuz" projesine ilişkin olarak ... Valiliği tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasanın "Yargı Yolu" başlıklı 125. maddesinde; "... idari işlemlere karşı açılacak davalarda süre yazılı bildirim tarihinden başlar." hükmü yer almış, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; "... süreler tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar." aynı Kanunun "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinin ilk fıkrasında; "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür" hükmüne yer verilmiş, ivedi yargılama usulü başlıklı 20/A maddesinin 2. fıkrasında ise, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğu hüküm altına alınmıştır. Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ve 29/07/2022 tarihli ve 31907 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin "Çevresel etki değerlendirmesi gereklidir veya çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir kararı" başlıklı 17. maddesinin 1. fıkrasında; "Bakanlık inceleme değerlendirme süreci tamamlanarak karar aşamasına geçilen proje hakkında 5 iş günü içinde "ÇED Gereklidir" veya "ÇED Gerekli Değildir" kararını verir. Verilen karar il müdürlüğüne, görüş alınan kurum/kuruluşlara, proje sahibine ve Bakanlıkça yeterlik verilmiş kurum/kuruluşlara bildirilir. Bu karar il müdürlüğü tarafından internet sitesinde süresiz ve askıda 30 takvim günü ilan edilerek halka duyurulur." hükmüne, aynı Yönetmeliğin Tanımlar başlıklı 4. maddesinin (b) bendinde ise; "Askıda ilan: Gerçekleştirilmesi planlanan projenin ÇED süreci hakkında, projeden etkilenecek veya etkilenmesi muhtemel halkın yaşadığı yer/yerlerde, il müdürlüğü, kaymakamlık (Danıştay Altıncı Dairesinin 8/6/2023 tarihli ve E:2023/343 sayılı kararı ile yürütmesi durdurulan ibare: veya) muhtarlık binasında bulunan askı ilan yerlerinde yapılan yazılı duyuruyu ifade eder" hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda aktarılan hükümler ve olay birlikte değerlendirildiğinde; idari işlemin usulüne uygun tebliği ve bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenilmesi; ilgililerin dava açma haklarını kullanmalarını ve açılan davanın da gereği gibi yargı mercileri önüne getirilebilmesini doğrudan etkiler. Bu anlamda tebligat yargılama sürecinin başlangıcıdır ve tebliğ işlemi, yazılı tebligat, yayın veya ilan şeklinde olabilir. Dava konusu işlemin niteliği gereği belli bir bölgeyi ilgilendirmesi nedeniyle, tüm ilgililerine ayrı ayrı bildirilmesi mümkün olmadığından, ilgililerin etkin ve yeterli bir şekilde dava konusu işlemden haberdar olması amaçlanarak, Yönetmelikteki düzenlemeye göre, askıda ilan ve internet aracılığıyla halka duyurulması öngörülmüştür. İlan yolu ile tebliğlerde dava açma süresi ise son ilan tarihini izleyen günden itibaren başlamaktadır. Dava dosyasının incelenmesinden; dava konusu işlemin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından elektronik ortamda 20/01/2023 tarihinden itibaren ilan edilmeye başlandığı ve ilanın halen internet sitesinde yer aldığı; Bodrum Belediye Başkanlığı tarafından ise belediye ilan panosunda 23/01/2023-21/02/2023 tarihleri arasında 30 gün süreyle ilan edildiği; temyize konu Mahkeme kararında, dava konusu "Çevre Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının ivedi yargılama usulüne tabi olması sebebiyle bu tür uyuşmazlıklara ilişkin davalarda, dava açma süresinin otuz gün olduğu, dava konusu işlemin tebliğ edilmeyip davacılar tarafından 20/01/2023 tarihinde öğrenildiği, öğrenme tarihini izleyen günden itibaren işleyecek olan 30 günlük dava açma süresi içerisinde (dava açma süresinin son günü hafta sonu tatiline denk geldiği için hafta sonu tatilini izleyen çalışma günü olan 20/02/2023 tarihinin bitimine kadar) dava açılması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 17/03/2023 tarihinde bakılan davanın açıldığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Uyuşmazlıkta, yukarıda da belirtildiği üzere dava konusu işlemin ilan yolu ile tebliğ edildiği, ancak Bakanlık tarafından elektronik ortamda yapılan ilanın ise "süresiz" olarak yapıldığı, bu durumun ilgili idareleri sürekli dava açılma tehdidine maruz bıraktığı, Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere, idari işlemlerin belirli bir süre sınırlaması olmaksızın, süreklilik arz edecek şekilde veya makul olmayacak ölçüde uzun bir süre dava konusu edilebilme olasılığının bulunmasının, kamu hizmetlerinin işleyişini aksatacağı ve idarede bulunması gereken istikrarı bozacağı, dolayısıyla, hukuki güvenlik ve idari istikrarın sağlanabilmesi amacıyla dava açma sürelerinin, idarenin işlem ve eylemlerinin özelliklerine göre belli bir süre ile sınırlandırılabileceği, ayrıca süresiz/sınırsız dava açma tehdidinden ötürü, idareye güven ilkesi doğrultusunda alınan izinlere ve ruhsatlara dayanılarak yüksek maliyetlere katlanılmak suretiyle gerçekleştirilen yatırımlar nedeniyle maddi ve manevi zararların ortaya çıkabileceği, bu zararların tazmin edilebilmesi için adli ve idari davalar açılarak bozulan hukuk düzeninin yeniden oluşturulması yoluna gidileceği, bunun da hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayacağı, idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkelerinin ihlal edileceği açıktır. Bu nedenlerle; niteliği gereği yargılamanın geciktirilmeden sonuçlandırılması hedeflenen 2577 sayılı Kanunun 20/A maddesinde düzenlenen ivedi yargılamaya tabi bu tür uyuşmazlıklarda, ilan yolu ile yapılan tebliğlerde, ilanın süresiz olması halinde, ilgili idarelerin her an dava tehdidi altında bulunmasının, idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkelerinin ihlaline yol açabileceği ve kamu hizmetlerinin aksamasına neden olabileceği dikkate alındığında, açılacak davalar için bir süre sınırlaması getirilmesinde kamu yararı bulunduğu, ivedi yargılama düzenlemesine de uygun olarak, ilan yolu ile yapılan tebliğlerde ilanın süresiz olması halinde, ilan süresinin ivedi yargılama usulündeki dava açma süresine paralel olarak 30 gün olarak belirlenmesinin kamu hizmetlerinin aksatılmadan yürütülebilmesi ve muhatabın haklarını kullanmasını sağlayacak yeterli ve makul bir süre olduğu, bu nedenle davanın süresinde açılıp açılmadığının, bu süreye göre belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda, uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin Bakanlık resmi internet sitesinde 20/01/2023 tarihinde ilan edildiği, ilanın süresiz şekilde yapılması nedeniyle yukarıda yer verilen hususlar dikkate alınarak belirlenen 30 günlük ilan süresinin 20/02/2023 tarihinde sona erdiği ve davanın bu tarihten itibaren 30 günlük dava açma süresi içinde, 17/03/2023 tarihinde açıldığı anlaşıldığından, İdare Mahkemesince, davanın esasının incelenmesi gerekirken, süre aşımı nedeniyle davanın reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 30/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.