Danıştay Kararı · E. 2024/4950 · K. 2024/4457

Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2024/4950 E.  ,  2024/4457 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/4950 Karar No : 2024/4457 DAVACI : ... Derneği VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... Eğitim Bakanlığı DAVANIN KONUSU : Davalı Milli Eğitim Bakanlığı tarafından "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" olarak tanıtılan ve 27/05/2024 tarihli Bakan Olur'u ile onaylanarak yürürlüğe giren eğitim programı değişikliği kararının iptali istenilmektedir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ :... DÜŞÜNCESİ : Davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dava dilekçesi ve ekleri 2577 sayılı Yasanın 14. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü. İNCELEME VE GEREKÇE : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyeti olup olmadığı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir. İptal davaları, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasa koyucu, iptal davaları için menfaat ihlalini, subjektif ehliyet koşulu olarak aramaktadır. İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir. İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idari işlemlerin; ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği kabul edilmektedir. Taraf ilişkisinin kurulması için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilgisinin varlığı, davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı yerlerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir ilişkisinin, hukuken korunması gereken bir menfaat bağının bulunması dava açma ehliyeti için gerekli sayılmaktadır. Davacı ... Derneği Tüzüğü''nde; Derneğin amacının, kadınların sosyal ve iş yaşamında haklarını sağlamak ve korumak için mücadele etmek olduğu ve Derneğin, sosyal alanda faaliyet göstereceği belirtilmiştir. Yine Tüzüğün "Dernekçe Sürdürülecek Çalışma Konuları ve Biçimleri" başlıklı bölümünde; "1. Üyelerini ve kamuoyunu bilgilendirmek için her türlü toplantı, basın açıklaması, panel, açık oturum, seminer, konferans, bilimsel ve sanatsal toplantılar, temsil, yurtiçi ve yurtdışı geziler, sergiler, geceler, yemekli toplantılar, konser, festival, şenlik ve diğer gösteriler ve etkinlikler düzenlemek, 2. Amaç ve hizmet konularını gerçekleştirebilmek için üyeleri ya da uzman kişiler aracılığıyla araştırma, inceleme, geliştirme, çalışma ve etütleri yapmak, öneri ve dilekleri belirle¬mek ve bunları her türlü yayın araçları ile yayımlamak, 3. Amaç ve hizmet konularını gerçekleştirebilmek için gerekli olan her türlü bilgi, belge, doküman ve yayınları temin etmek, dokümantasyon merkezi oluşturmak, çalışmalarını duyurmak için amaçları doğrultusunda gazete, dergi, kitap gibi yayınlar ile üyelerine dağıtmak üzere çalışma ve bilgi-lendirme bültenleri çıkarmak, 4. Amaç ve hizmet konularını gerçekleştirebilmek için sağlıklı bir çalışma ortamını sağlamak, her türlü teknik araç ve gereci, demirbaş ve kırtasiye malzemelerini temin etmek, 5. Amaç ve hizmet konularını gerçekleştirebilmek için “Yardım Toplama Kanunu” ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak yardım ve bağış toplamak, yardım ve bağış kabul etmek ya da vermek, şartlı ve şartsız vasiyetleri kabul etmek, yurt dışından bağış kabul etmek, 6. Amaç ve hizmet konularını gerçekleştirebilmek için ihtiyaç duyduğu gelirleri temin etmek amacıyla ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak, iktisadi, ticari ve sınaî işletmeler, ortaklıklar, vakıflar ve yardımlaşma sandıkları kurmak ve işletmek, 7. Mevzuatın izin verdiği lokal açma, sosyal ve kültürel tesisler kurma, bunları tefriş etme ve benzeri tüm haklarını kullanmak ve gerekli diğer faaliyet ve çalışmaları yapmak, 8. Üyeleri arasında beşeri münasebetlerin geliştirilmesi ve devam ettirilmesi için yemekli toplantılar, konser, tiyatro, sergi, spor, gezi ve eğlenceli etkinlikler vb. düzenlemek veya üyelerinin bu tür etkinliklerden yararlanmalarını sağlamak, 9. İkametgâhı ile amaç ve hizmet konuları için gerekli taşınır ve taşınmaz malları ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak kiralamak, kiraya vermek, satın almak ve satmak, taşınmazlar üzerinde ayni hak tesis etmek, bağışları ve vasiyetleri kabul etmek, 10. Amacın gerçekleştirilmesi için gerek görülmesi durumunda vakıf veya federasyon kurmak veya kurulu bir federasyona katılmak, aynı amaçlara sahip diğer derneklerle birleşmek, gerekli izin alınarak derneklerin izinle kurabileceği tesisleri kurmak, 11. Uluslararası faaliyette bulunmak, yurt dışındaki dernek veya kuruluşlara üye olmak ve bu kuruluşlarla proje bazında ortak çalışmalar yapmak veya yardımlaşmak, 12. Amacın gerçekleştirilmesi için gerek görülmesi halinde, 5072 sayılı “Dernek ve Vakıfların Kamu Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun” hükümleri saklı kalmak üzere, kamu kurum ve kuruluşları ile görev alanlarına giren konularda ortak projeler yürütmek, 13. Dernek üyelerinin yiyecek, giyecek gibi zaruri ihtiyaç maddelerini ve diğer mal ve hizmetlerle kısa vadeli kredi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sandık kurmak, 14. Gerekli görülen yerlerde yurt içi ve yurt dışında şube ve temsilcilikler açmak, 15. Derneğin amacı ile ilgisi bulunan ve kanunlarla yasaklanmayan alanlarda, diğer derneklerle veya vakıf, sendika ve işçi sendikaları konfederasyonlarıyla ortak bir amacı gerçekleştirmek için platformlar oluşturmak, var olan platformlara katılmak, ortak hareket etmek, etkinlik düzenlemek, ortak yayın yayınlamak. 16. Dernek üyelerinin çıkarlarını koruyabilmek için idari ve yargısal başvurular yapmak." şeklinde belirtilmiştir. Dava dilekçesinin incelenmesinden, davacı Dernek tarafından, Anayasanın 125. ve 36. maddeleri kapsamında dava açma yetkisinin bulunduğu, yasal mevzuatın iyileştirilmesi, geliştirilmesi ve korunması için mücadele etmek, demokrasi, laiklik, hukuk devleti ve hukukun üstünlüğünü savunmak ve korumak amacıyla davacı Dernek tüzel kişiliğinin dava açma hakkının olduğu, konuya ilişkin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun birçok kararının bulunduğu ileri sürülmektedir. Uyuşmazlıkta; davacı Derneğin ana amacının kadınların sosyal ve iş yaşamında haklarını sağlamak ve korumak için mücadele etmek olduğu ve Derneğin, sosyal alanda faaliyet göstereceği, faaliyetlerinin de anılan amaç çerçevesinde belirlendiği dikkate alındığında; davacı Derneğin, kuruluş amacı ve faaliyet alanları ile dava konusu edilen Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" müfredat değişikliği arasında güncel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunmadığı, "Dernek üyelerinin çıkarlarını koruyabilmek için idari ve yargısal başvurular yapmak" görevinin, meşru, güncel ve kişisel olmayan konularda tek başına dava açma imkanı vermediği, davacı Derneğin işbu davada dava açma ehliyeti bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-c ve 15/1-b maddeleri uyarınca DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE, 2. Aşağıda dökümü yapılan .. TL yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere 12/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.