Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/579 · K. 2024/1806

Danıştay 13. Daire Başkanlığı         2024/579 E.  ,  2024/1806 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/579 Karar No:2024/1806 TEMYİZ EDENLER: I. (DAVALI) ... Kurumu VEKİLİ : Av. ... II. (DAVACI) ... Petrol Ürünleri ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... III. (DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER) 1- ... Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. 2- ... Otomotiv Antrepo Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacı tarafından gerekçe yönünden düzeltilerek onanması; davalı ve davalı yanında müdahiller tarafından ise temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: ... ... Organize Sanayi Bölgesinde ... ada,... parsel üzerinde kurulu akaryakıt istasyonunun maliki olan davacı şirket tarafından, ... ada, ... parsel no'lu komşu-bitişik parselinde bulunan, ... İnşaat Akaryakıt Otomotiv Antrepo Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin (... ... İnşaat) maliki olduğu istasyonun işleticisi ... Petrol Ürünleri Turizm Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye (... Petrol) verilmiş olan ... tarih ve ... no'lu akaryakıt bayilik lisansının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesi'nce verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... ... Organize Sanayi Bölgesi (...) ... ada, ... parselde bulunan akaryakıt istasyonunun komşu parseli olan ... ada, ... parsel üzerinde akaryakıt istasyonu işletmek amacıyla ... Petrol'e verilen... tarih ve ... no'lu bayilik lisansının ... İdare Mahkemesi'nin E:... ve ... tarihli kararı ile yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 17. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ... tarih ve ... sayılı Olur ile lisansın sonlandırıldığı, ... Petrol tarafından aynı adres için 18/10/2021 tarihinde Kuruma başvuruda bulunularak ... OSB tarafından düzenlenen ... tarih ve ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile ... tarih ve ... sayılı asgari mesafe tespit tutanağının (asgari mesafe koşulunu sağladığı ve söz konusu istasyona ... Bulvarı üzerinden giriş ve çıkış yapılmadığının belirtildiği) sunulduğu ve adı geçen şirkete ... tarih ve ...no'lu akaryakıt bayilik lisansının verilmesi üzerine de davacı şirket tarafından bakılan davanın açıldığı; Uyuşmazlıkta, ... ... ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın imar fonksiyonunun "Akaryakıt-LPG" alanına dönüştürülmesine ilişkin, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğine ilişkin ... plan numaralı işlem ile bu işlemlere yapılan 16/05/2019 tarihli itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nde açılan dava sonucunda verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla kaldırılarak dosyanın Mahkemesine iadesinden sonra ... esasına kaydedildiği, Mahkeme'nin ... tarih ve K:... sayılı kararıyla, "...Mahkememiz kaydına... tarihinde sunulan bilirkişi raporunda özetle, Keşif günü yapılan incelemelerde tespit edildiği, dava konusu planlardan ve aşağıda aktarılan görsellerden de anlaşıldığı gibi ... Bulvarı ve devamındaki ... ... Bulvarı aynı yönlü işleyen yollardır. ... Bulvarı’ndan gelen araç “yön” değiştirmeden ... ... Bulvarı’na geçebilmektedir. Hatta ... Caddesi’nden ... Bulvarı’na, ... Bulvarı’ndan da ... Bulvarı’na devam eden bir araç, aynı “yönde” hareket etmektedir. • Dolayısıyla, iki akaryakıt istasyonu arasında şehirlerarası 1 km mesafe şartının aranması gerekmektedir. • Bu anlamda, iki akaryakıt istasyonu arasındaki mesafenin yaklaşık 300 m mesafede olduğu, bu nedenle dava konusu planların, akaryakıt istasyonları arası mesafe koşuluna uymadığı değerlendirilmektedir. Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 20/11/2015 tarihli yazısında parsele cepheli yolların Müdürlüğün bakım ve sorumluluğu altında bulunmadığı ifade edilmektedir. İlgili yolların belediye bakım ve sorumluluğunda olması nedeniyle, akaryakıt tesisi giriş ve çıkışının kavşağa en az 50 m mesafede olması gerekmektedir. • Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik'in 17. maddesine göre söz konusu bu 50 m’lik mesafe “Tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu dış kenarı ile kesiştiği nokta” ile “kavşak başlangıcı” arasındaki mesafedir. • Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik’te geçiş yolu şu şekilde tanımlanmaktadır (Madde 3): “37- Geçiş Yolu: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun, karayoluna bağlanan ve karayolu sınır çizgisi içinde kalan kısmıdır.” • Kavşak başlangıcı ise Karayolu Trafik Güvenliğinin Sağlanması Yönünden, Yolun Yapısında Yapılacak Her Türlü Çalışmalarda Alınacak Tedbirler İle Karayolu Dışında, Kenarında veya Üzerindeki Diğer Levhalar, Işıklar ve İşaretlemeler Hakkında Yönetmelik’te şu şekilde tanımlanmaktadır (Madde 2): “4. Kavşak Başlangıcı: Bir kavşakta kavşak kolundan kavşağa yaklaşıldığında, o koldaki geometrik değişikliğin başladığı noktadır.” • UKOME’nin ... tarih ve... sayılı kararı üzerinden yapılan ölçümde, dava konusu parselde planlanan akaryakıt istasyonun kavşağa mesafesinin yaklaşık 8 m olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle dava konusu planların, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik’e aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Yapılan tüm incelemeler dahilinde; • Dava konusu N.İ.P:3211,23 plan numaralı 1/5000 ölçekli ... İli, ... İlçesi, ... Organize Sanayi Bölgesi, ... Pafta, ... Ada ... Parsel Nazım İmar Planı Tadilatı ve ... plan numaralı 1/1000 ölçekli ... İli, ... İlçesi, ... Organize Sanayi Bölgesi,... Pafta, ... Ada ... Parsel Uygulama İmar Planı Tadilatı’nın • Üst ölçekli planlara uygun olduğu, • Planlama alanında Akaryakıt- LPG fonksiyonunu tanımladığı, • Dava konusu parselin komşuluğundaki...parselde akaryakıt istasyonun bulunduğu, • Dava konusu parseldeki akaryakıt istasyonu ile komşu parseldeki akaryakıt istasyonun aynı yönde bulunduğu, • Parselde önerilen akaryakıt istasyonun, komşuluğundaki akaryakıt istasyonuna yaklaşık 300 m mesafede olduğu ve bu nedenle Petrol Piyasası Kanunu’nun 8. ve 45. maddesi ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki asgari mesafe uygulamalarına ilişkin ... tarih ve ... numaralı Kurul kararının 2. maddesine aykırı olduğu, Parselde önerilen akaryakıt istasyonun kavşağa 8 metre mesafede olduğu ve bu nedenle Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik’in 17. maddesine aykırı olduğu..." gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği; Yine davacı şirket tarafından, mülkiyeti ... Han İnşaat'a ait bulunan, bitişik ... ada, ... parselde bulunan akaryakıt istasyonuna kararda geçen cadde ve bulvardan araç giriş-çıkışına izin verilmesinin, Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü raporu ve eki projeye göre uygulama yapılmasının ulaşım ve trafik açısından uygun olduğuna yönelik ... tarih ve... sayılı Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu (UTK) kararı ve bu işleme karşı yapılan... tarihli itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nde açılan dava sonucunda verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırılarak dosyanın Mahkemesine iadesinden sonra... esasına kaydedildiği ve... tarih ve K:... sayılı kararla söz konusu işlemin iptaline karar verildiği, karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "trafik düzeni ve güvenliğini sağlamanın büyükşehir belediyelerinde kurulan Ulaşım Koordinasyon Merkezlerinin (UKOME) asli görevlerinden olduğu, mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla kamu yararını gözeterek büyükşehir belediyesinin sınırları içinde kalan karayollarında araçların geliş ve gidiş yollarının belirlenmesine karar verebilecekleri, bu nedenle mevcut kararlardaki değişikliklerin de yine UKOME tarafından alınacak kararla yapılabileceği, bunun neticesinde kararların yeniden gözden geçirilmesi taleplerinin UKOME tarafından değerlendirilmesi gerektiği" gerekçesiyle istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddedildiği, dosyanın Danıştay nezdinde temyiz incelemesinin devam ettiği; Diğer taraftan, ... OSB tarafından ... Petrol adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı gayrı sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... esasında görülmekte olan davanın,... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... esasına kaydedildiği ve ... tarih ve K:... sayılı kararla, ...tarih ve... sayılı gayrı sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, ... ada, ...parsel sayılı taşınmazın imar fonksiyonunun "Akaryakıt-LPG" alanına dönüştürülmesine ilişkin 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğine ilişkin ... plan numaralı işlem ile bu işlemlere yapılan 16/05/2019 tarihli itrazın zımnen reddine ilişkin işleme karşı... İdare Mahkemesi'nde açılan davada iptal kararının verildiği, yine bayilik lisansı verilebilmesi için aranılan belgeler arasında yer alan "işyeri açma ve çalışma ruhsatı"nın da Mahkeme kararıyla iptaline karar verildiği hususları birlikte dikkate alındığında, söz konusu alanda akaryakıt-lpg istasyonu olarak herhangi bir tesisin faaliyette bulunamayacağı, dava konusu bayilik lisansının dayanaksız kaldığı, dolayısıyla davaya konu lisansın hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; Dava konusu lisansın düzenlendiği istasyon için daha önce aynı şirket adına düzenlenmiş olan ... tarih ve ... no'lu bayilik lisansının... İdare Mahkemesi'nin E:...... ve ... tarihli kararı ile yürütmesinin durdurulmasından sonra, anılan Mahkeme'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, istasyonlar arası mesafe ve kavşak mesafesi yönünden trafik güvenliği için gerekli mesafelere uygun olmayan istasyona lisans verilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği; anılan karara yönelik istinaf başvurusu üzerine, Dairelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, ... tarih ve ... sayılı gayrı sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verildiği, bayilik lisansı verilebilmesi için aranılan belgeler arasında yer alan "işyeri açma ve çalışma ruhsatı"nın da Mahkeme kararıyla iptaline karar verildiği dikkate alındığında, dava konusu bayilik lisansının dayanaksız ve bu yönden de hukuka aykırı hâle geldiği sonucuna varıldığı belirtilerek, istinaf başvurusunun belirtilen gerekçe de eklenerek reddine karar verildiği, temyiz istemi hakkında Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce henüz bir karar verilmediği; Dava konusu ... tarih ve ... no'lu akaryakıt bayilik lisansının iptali istemiyle açılan işbu dosyada, ... ... İdare Mahkemesi'nce verilen istinaf başvurusuna konu kararda dayanak olarak belirtilen; ... OSB ... ada, ...parsel sayılı taşınmazın imar fonksiyonunun "Akaryakıt-LPG" alanına dönüştürülmesine ilişkin, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğine ilişkin ... plan numaralı işlem ile bu işlemlere yapılan ... tarihli itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda .... İdare Mahkemesi'nce dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı karar; istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırılarak davanın reddine karar verilmiş ve... tarih ve ... sayılı gayrı sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... tarih ve E:...... K:... sayılı kararı ... Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla görev yönünden kaldırılmış (ve dosya ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiş) ise de;... tarih ve... sayılı Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu (UTK) kararı ve bu işleme karşı yapılan...tarihli itirazın zımnen reddine dair işlemin iptaline ilişkin... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, gerekçeli olarak reddedildiğinden, dava konusu lisans işlemine dayanak oluşturacak hukûken geçerli bir UKOME kararı bulunmaması nedeniyle dava konusu lisansta hukuka uygunluk, bu gerekçeyle de istinafa konu Mahkeme kararında hukuki isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, dava konusu işlemden sonra da, söz konusu istasyona... tarih ve ... sayılı akaryakıt bayilik lisansının düzenlendiği, ... İdare Mahkemesi'nce ... esas sayılı dosyada... tarihli yürütmenin durdurulması kararı verilmesi üzerine, bu kez de ... tarih ve ... sayılı akaryakıt bayilik lisansının düzenlendiği ve bu işleme karşı açılan davanın ... İdare Mahkemesi'nin... esas sayılı dosyasında derdest durumda bulunduğunun UYAP kayıtlarından görüldüğü belirtilmiştir. Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurularının kabulünü gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek, davacının istinaf başvurusunun reddine; davalı ve davalı yanında müdahillerin istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, İkitelli OSB tarafından düzenlenen ...tarih ve ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile... tarih ve ... sayılı Asgari Mesafe Tutanağı'na istinaden dava konusu lisansın verildiği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir. Davalı yanında müdahiller tarafından, dava konusu istasyona ilişkin 1/1000'lik uygulama ve 1/5000'lik nazım imar planlarının iptaline ilişkin ilk derece mahkemesi kararlarının istinaf merciince kaldırıldığı ve davaların reddedildiği, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptali yolundaki ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının ... Bölge Adliye Mahkemesi ...Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla görev yönünden kaldırıldığı, ... tarih ve ... sayılı Ulaşım ve Trafik Düzenleme Komisyonu (UTK) kararının iptali yolundaki ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeyle reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının ise hukuka aykırı olduğu, UKOME'nin teşkiline lüzum gördüğü hususlarda alt kurullar oluşturmasının mümkün olduğu, UTK'nın bu kapsamda olduğu ve trafik güzergahlarını belirleme yetkisinin olduğu, Bölge İdare Mahkemesi'nin gerekçesinin isabetli olmadığı, verilen kararın hukukî belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırı olduğu, bununla birlikte UKOME kararının lisans verilirken aranan şartlardan olmadığı, gerekli tüm belgelerin Kuruma sunulduğu ileri sürülmektedir. Davacı tarafından, UTK kararının iptali sebebiyle istasyonun halihazırda giriş ve çıkış izinlerinin bulunmadığı, asgari mesafe tutanağının gerçeğe uygun olmadığı, ... Petrol'ün ilk kez lisans başvurusu yaptığı yönündeki gerçeğe aykırı beyanla lisans başvurusu yaptığı, oysa aynı istasyon için daha önce verilen lisansın zaten iptal edildiği, dava konusu işlemin bu gerekçelerle de iptalinin gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, aynı istasyon için daha önce verilen lisansın asgari mesafe şartını sağlamadığı, istasyonun giriş-çıkış izninin bulunmadığı, imar planlarının iptal edildiği, istasyonun Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin aradığı şartları sağlamadığı gerekçeleriyle iptal edildiği, davalı idarenin ve davalı yanında müdahillerin temyiz taleplerinin reddi gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı ve davalı yanında müdahiller tarafından savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Tarafların ve davalı yanında müdahillerin temyiz istemlerinin reddine, 2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik davacının istinaf başvurusunun reddi, davalı ve davalı yanında müdahillerin istinaf başvurularının yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara ve davalı yanında müdahillere iadesine, 5. Davalı yanında müdahiller tarafından yatırılan ve kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde müdahillere iadesine, 6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara ve davalı yanında müdahillere tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 25/04/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.