Danıştay Dava Dairesi · E. 2024/672 · K. 2024/4104

Danıştay 9. Daire Başkanlığı         2024/672 E.  ,  2024/4104 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2024/672 Karar No : 2024/4104 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Başkanlığı-... VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Davacı şirkete, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen .../... ihale kayıt numaralı "(...) ... Yolu Km:0+000 ve Km:6+600-45+919,18 Arası Toprak Tesfiye, Sanat Yapıları, Üstyapı, Bsk ve Köprü İşleri Yapım İşi''ne ilişkin olarak ödenen ihale kararı ve sözleşme damga vergisi ile noter harcının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ve toplam 1.802.511,02-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... kararıyla; dosyanın incelenmesinden, 20/06/2018 tarihinde ihaleye ilişkin sözleşme, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmesi üzerine Kamu İhale Kurulunun...ve ... sayılı kararıyla ihalenin iptaline karar verildiği, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu'na Ek (1) sayılı Tablonun "II. Kararlar ve mazbatalar" başlıklı bölümünün 2. maddesine 15/07/2016 tarihinden geçerli olmak üzere getirilen ek düzenleme ile 04/01/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet veya Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi hâlinde, bu ihale kararının hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisinin ret ve iade olunacağı, sözleşmenin düzenlenmiş olması durumunda sözleşmeye ilişkin damga vergisinin ise ret ve iade edilmeyeceğine dair parantez içi ek hüküm göz önüne alındığında, iade isteminin reddine ilişkin davaya konu işlemin ihale kararına ait damga vergisine ilişkin kısmında hukuka uyarlık, sözleşme damga vergisine ilişkin kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, noter harcı açısından ise, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 38. maddesinde, noter işlemlerinden bu Kanuna bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanların noter harçlarına tabi olduğunun hükme bağlandığı, Kanununa ekli (2) sayılı Tarifenin "I- Değer veya ağırlık üzerinden alınan nispi harçlar" başlıklı bölümünün 1. maddesinde de sözleşmeler, noter harcına tabi kağıtlar arasında sayıldığı, noter harcının, harca konu işlemin noterlerce tesisi anında ödenmekte, ayrıca harç mahiyeti gereği herkesten değil, sadece harca tabi işlemi yaptıran ve/veya talep eden kişilerden harca konu hizmetin bir karşılığı olarak alındığı, "(...) ... Yolu Km:0+000 ve Km:6+600-45+919,18 Arası Toprak Tesfiye, Sanat Yapıları, Üstyapı, Bsk ve Köprü İşleri Yapım İşi"ne ilişkin olarak imzalanan sözleşmenin taraf iradelerinin dışında, yargı kararı ile geçersiz konuma geldiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin noter harcına ilişkin kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, dava konusu işlemin; ihale kararına ilişkin damga vergisi ile noter harcına ilişkin kısmının iptaline, ödenen tutarların ödeme tarihinden itibaren işleyecek tecil faizi ile birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idarece istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenlerin vergi mahkemesi kararının ihale kararı damga vergisi ve noter harcının faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkralarının kaldırılmasını gerektirir nitelikte görülmediği, davacı şirketin istinaf istemine bakımından; Anayasa Mahkemesinin ... tarih ve ... sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 13/12/2022 günlü E:2022/125, K:2022/162 sayılı iptal kararından sonra, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli, (I) sayılı tablonun “II.Kararlar ve Mazbatalar” başlıklı bölümünün 2. maddesine eklenen parantez içi hükmünün "İhale Kanunlarına tabi olan veya olmayan resmi daire ve kamu tüzel kişiliğini haiz kurumların her türlü ihale kararları (Ek hüküm: 15/07/2016-6728/28 md.) (4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kurum ve kuruluşlara şikâyet veya Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet ya da yargı kararı üzerine ihalenin iptal edilmesi hâlinde, bu ihale kararının hükmünden yararlanılmayan kısmına isabet eden damga vergisi ret ve iade olunur. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 13/12/2022 tarihli ve E:2022/125, K:2022/162 sayılı Kararı ile.)" şeklini aldığı, 22/11/2021 tarihinde açılan davada, yargılama süreci içerisinde mevzuatımızda Anayasa Mahkemesi'nin iptal hükmüyle oluşan değişikliğe göre karar verilmesi gerektiği, olayda, 20/06/2018 tarihinde sözleşme imzalandıktan sonra söz konusu ihaleye ilişkin olarak ihaleyi yapan idareye ve Kamu İhale Kurumuna yapılan şikayet ve itirazen şikayet başvuruları sonucunda; Kamu İhale Kurulunun...tarih ve ...sayılı kararıyla; ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ve anılan davayı açan şirketin yapmış olduğu itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmesi üzerine, davacı şirket ile yapılan sözleşme sonrası ... ve... sayılı kararla ihalenin iptaline karar verilmesine müteakip, tasfiye kabul komisyonunca 15/05/2019 tarihli tutanakla fiili olarak herhangi bir imalatın yapılmadığı saptanarak tasfiye işleminin yapılması suretiyle sona erdirildiği, dayanağı ihale kararın yargı kararıyla iptal edilmesi sonucunda hükümlerinden faydalanılmayan ve de faydalanılması mümkün olmayan sözleşme kısmı nedeniyle ödenmiş damga vergisinin iade istemini reddeden davalı idare işleminde ve bu işlemin iptali istemiyle açılan davayı reddeden istinaf başvurusuna konu mahkeme kararında hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin reddine, davacı istinaf isteminin kabulü ile Vergi Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılmasına, davanın kabulü ile dava konusu işlemin 1.105.419,19-TL sözleşme damga vergisine ilişkin kısmının iptali ile söz konusu tutarın tecil faizi ile birlikte iadesine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu olayda vergi hatası bulunmayıp, hukuki yorum gerektiren konu hakkında 213 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanamaycağı,, ihale kararı damga vergisinin iadesinin, ihalenin iptal edilmesi halinde mümkün olduğu, Kamu İhale Kurumu tarafından düzeltici işlem tesis edilmesinin ihale iptali olarak değerlendirilemeyeceği, sözleşme damga vergisinin iade edilemeyeceğinin açıkça Kanunda düzenlendiği, damga vergisinde vergiyi doğuran olayın, kağıtların düzenlenerek hukuken tekemmül etmesi olduğu, imzalanmak suretiyle hukuken tekemmül eden ve verginin konusuna giren bir kağıdın hükmünden istifade edilmemiş olması veya kısmen istifade edilmiş olmasının, o kağıdın bir hususu ispat ve belli edebilecek belge olma vasfını ortadan kaldırmayacağı gibi kağıt tekemmül ettikten sonra kağıda konu muamelelerin feshedilmiş olmasının vergilendirmeyi etkilemeyeceği; diğer taraftan, yargı kararlarına göre iadesi gereken damga vergisine ilişkin tutarlar için idare tarafından faiz ödenmesini gerektirecek bir kanun hükmü bulunmadığı, idarenin haksız, yersiz veya fazladan tahsil ettiği bir vergi tutarı bulunmadığı gibi, haksız olarak tasarrufunda bulundurması da söz konusu olmadığından idarenin faiz ödeme yükü altına sokulmasının kabulünün mümkün olmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacı şirkete, Karayolları 15. Bölge Müdürlüğü tarafından ihale edilen... ihale kayıt numaralı "(...) ... Yolu Km:0+000 ve Km:6+600-45+919,18 Arası Toprak Tesfiye, Sanat Yapıları, Üstyapı, Bsk ve Köprü İşleri Yapım İşi''ne ilişkin olarak ödenen ihale kararı ve sözleşme damga vergisi ile noter harcının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali ve 1.802.511,02-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir. İLGİLİ MEVZUAT: 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 38. maddesinin 1. fıkrasında, noter işlemlerinden bu Kanun'a bağlı (2) sayılı tarifede yazılı olanların noter harçlarına tabi olduğu, 41. maddesinde, noter harçlarının (2) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer veya ağırlık ölçüsüne göre nispi, işlemin nevi ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınacağı hüküm altına alınmış; ekli (2) sayılı Tarifenin "I- Değer veya ağırlık üzerinden alınan nispi harçlar" başlıklı bölümünün 1. maddesinde, sözleşmeler, noter harcına tabi kağıtlar arasında gösterilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemin sözleşme ve ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmının iptal ve anılan kısmın faiziyle iadesine yönelik ileri sürülen temyiz iddiaları, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemi noter harcına yönelik temyiz istemine gelince; Dosyanın incelenmesinden, 20/06/2018 tarihinde ihaleye ilişkin sözleşme imzalandıktan sonra söz konusu ihaleye ilişkin olarak ihaleyi yapan idareye ve Kamu İhale Kurumuna yapılan şikayet ve itirazen şikayet başvuruları sonucunda; ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:......sayılı kararı üzerine Kamu İhale Kurulunun... ve ... sayılı kararıyla ihalenin iptaline karar verilmesine müteakip, tasfiye kabul komisyonunca 15/05/2019 tarihli tutanakla fiili olarak herhangi bir imalatın yapılmadığı saptanarak tasfiye işlemi yapılarak sona erdirildiği anlaşılmaktadır. 492 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen düzenlemeleri uyarınca, noter harcının yapılan işlem veya hizmet karşılığında tahsil edilen bir bedel olduğu ve uyuşmazlığa konu noter harcının da gerçekleştirilen noter işlemleri nedeniyle tahsil edildiği, ihale kararı ve sözleşme damga vergisi yönünden olduğu gibi, noter harcının belli hallerde iade edileceğine dair bir mevzuat hükmü de bulunmadığından, verilen bir hizmet karşılığı tahsil edilen noter harcının ihalenin iptali nedeniyle iadesi talebiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemde açık vergilendirme hatası olduğundan da söz edilemeyeceği sonucuna varıldığından, bu kısım yönünden davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının noter harcına ilişkin kısmında isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine, 2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının noter harcına ilişkin kısmının BOZULMASINA, sözleşme ve ihale kararı damga vergisine ilişkin kısmının ONANMASINA, 3.Temyiz isteminde bulunan davacıdan...-TL maktu harcın alınmasına, 4.Bozulan kısım hakkında, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 18/09/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.