Danıştay Kararı · E. 2024/827 · K. 2024/4517

Danıştay 4. Daire Başkanlığı         2024/827 E.  ,  2024/4517 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/827 Karar No : 2024/4517 TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... Ticaret Türk Anonim Şirketi VEKİLİ : Av.... 2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av.... İSTEMİN KONUSU :... İdare Mahkemesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: İzmir ili, Bornova ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No:... yanında, kamuya terkli ve tescil dışı bırakılmış alan üzerinde bulunan 5.200,00 m²'lik taşınmaz davacı tarafından otopark olarak işletilmek suretiyle işletilmesi nedeniyle 01/01/2012-15/06/2015 tarihleri arasındaki dönem için 186.620,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile anılan ihbarnameye itiraz üzerine düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince verilen kararda; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin atıfta bulunduğu 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükmünün yalnızca belediyenin özel mülkiyetindeki taşınmazları için uygulanabileceği, söz konusu kamuya terkli taşınmazın belediyenin özel mülkiyetindeki bir taşınmaz olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığından, davacıdan ecrimisil istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde anılan mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 26.291,00 TL'lik kısmının iptaline, 160.329,00 TL'lik kısmının ise reddine karar verilmiştir. TARAFLARIN İDDİALARI : Davacı tarafından, önceki dönemlere ait ecrimisil ihbarnamelerine açılan davalarda dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından, iddialarının dikkate alınmadığı, mahkeme kararının iptal kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı idare tarafından, cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir. Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır. Dava dosyasının incelenmesinden, İzmir ili, Bornova ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No:... yanında, kamuya terkli ve tescil dışı bırakılmış alan üzerinde bulunan 5.200,00 m²'lik taşınmazın otopark olarak işletildiğinden bahisle 01/01/2012-15/06/2015 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 186.620,00 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile anılan ihbarnameye itiraz üzerine düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda; dava konusu parselin bulunduğu bölgeye yakın bölgede ... Kooperatifi tarafından kamyon-tır parkı olarak 2013 yılında 3 yıl süreli olarak kiralanan taşınmazın m² birim bedeli işletmeye kattığı değer dikkate alınarak dava konusu taşınmaza %20 oranında daha düşük oranda uygulanarak 2012 yılı için 8,20 TL/m² , 2013 yılı için ise 8,84 TL/m², 2014 yılı için 9,19 TL/m², 2015 yılı için ise 10,12 TL/m² birim değerler üzerinden ecrimisil bedeli hesaplandığı anlaşılmıştır. Aynı bilirkişi raporunda taşınmazın bulunduğu ... Caddesinin asgari emlak vergi değerine de değinilerek, bu rakamların %3'ü dikkate alındığı takdirde 2012 yılı için 6,87 TL/m², 2013 yılı için 7,41 TL/m², 2014 yılı için 15,00 TL/m², 2015 yılı için ise 15,76 TL/m² metrekare birim bedelin tespitinin yapıldığı görülmüştür. İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur. Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, imar planında yeşil alan ve kaldırım alanında kalan taşınmazın kamuya terkli alanda kaldığı ve ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki döneminde kalmaktadır. Bu durumda; taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimsil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu, temyize konu mahkeme kararında ve dayanağı bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı, emsal taşınmaz dikkate alınmak suretiyle hesaplanan ecrimisilin ise emlak vergisine esas değerin %3'ünün altında kaldığı göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelin dava konusu döneme yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ... TL tutarı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Mahkeme kararının ihbarnamenin ... TL tutarının iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA, 4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen onbeş (15) gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 09/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.