Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2023/13371 · K. 2024/13546

10. Hukuk Dairesi         2023/13371 E.  ,  2024/13546 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/798 E., 2023/2109 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 13. İş Mahkemesi SAYISI : 2021/242 E., 2021/643 K. Taraflar arasındaki vazife malullüğünün 3713 sayılı Kanun kapsamında olduğunun tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının desteği ... ... 48. Hd. Tug. K.lığı (Besta/Uludere/Şırnak) emrinde görev yaparken 18.11.2020 tarihinde Pençe Kaplan Harekat Bölgesinde bulunan üs bölgelerine ihale yoluyla tedarik edilen yakacak odunları muayene etmek maksadıyla katıldığı intikal faaliyetinde içinde bulunduğu aracın devrilmesi sonucu vefat ettiği, olay nedeniyle şehit olan ... ... 'ın hak sahibi olan babasına aylık bağlandığı, ancak hakkında 2330 ve 3713 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmaması üzerine davacının davalı idareye 10.03.2021 tarihli idari başvurusu ile davacı "hakkında 2330 ve 3713 sayılı Kanun gereğince vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmasını” talep ettiği, davacının talebinin 19.03.2021 tarihli işlem ile reddedildiği, davalı idarenin işleminin hakka ve hukuka uyarlı olmadığı, davacının oğlu ... ... 'ın davaya konu olay olana kadar bir askerin yapması gereken bütün görevleri eksiksiz bir şekilde tam ve sağlam olarak yerine getirdiği, şehit ... ... 'ın görev yaptığı yerin terör bölgesi / operasyon bölgesi olduğu ve terör olayını önlemek amacıyla bölgede bulunan ve bizzat operasyonlara katılan askeri personelin kalacağı üs bölgesinde kullanılacak yakacak kışlık odunların tedariki amacıyla araç içinde bulunduğu, şehit ... ... 'ın terör olaylarını engellemek amacıyla ve nedeniyle görevi gereği olay yerinde bulunduğu, üstelik davacının oğlunun şehit olmasına sebebiyet veren aracın ağır silahlarla donatılmış olduğu, doğrudan doğruya terörist saldırısına karşı müdahale etme kabiliyetinin bulunduğu iddiasıyla askerlik görevinden ötürü vefat eden ... ... 'dan kaynaklı olarak davacının sosyal haklarının 2330 ve 3713 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi talebi üzerine davalı idarece tesis edilen E-87075778-205.01.02-22365314-93.891.741 sayılı 19.03.2021 tarihli ret işleminin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının oğlu hakkında Vazife Malullüğü Tespit Kurulunca 30.12.2020 tarih ve 1313 sayılı karar ile "Kara Kuvvetleri Komutanlığı Şırnak Uludere 48. Hudut Tugay Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken 18.11.2020 tarihinde vefat eden ... Ulş. Uzmn. Çvş. ... ... 'ın, Pençe Kaplan Harekat Bölgesinde bulunan üs bölgelerine ihaleyle tedarik edilen yakacak odunların muayenesini yapmak amacıyla ilgili bölgeye gittikleri, muayene işleminin tamamlanmasını müteakip üs bölgesine dönerken ... Taş ÜB'nin 300 m. Kuzey doğusunda (Irak Kuzeyi) aracın şarampole yuvarlanması sonucu yaralanarak kaldırıldıkları hastanede vefat ettikleri anlaşıldığından haklarında 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin 1 inci fıkrasına göre vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmasına..." şeklinde karar verilmiş olup 15.12.2020 tarihinden itibaren de yine bu kanun hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlandığı, davacının oğlunun vefatına sebep olan olayın 3713 sayılı Kanun'da tanımlandığı şekilde terör eylemlerine muhatap kalma veya terör olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz ... getirilmesi amacıyla ifa edilen görevler sırasında veya bu görevlere gidiş dönüş esnasında meydana gelmediğinden vazife malullüğü durumunun 3713 sayılı Kanun kapsamında kabul edilmesine imkan bulunmadığı, tesis edilen işlemde kanun ve mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile her ne kadar bilirkişi raporunda ... ... 'ın vazife malulü sayılmasına sebep olan kaza olayı terör eylemlerine muhatap olarak vefatından kaynaklanmadığından davalı Kurum işleminin yerinde olduğu kanaatine varılmışsa da kamu görevlileri ile birinci fıkranın (h) ve (j) bentleri kapsamına girenlerden terör olaylarını önlemek amacıyla her türlü patlayıcı maddeye bağlı olarak meydana gelen olaylar sonucunda ya da her ne şekilde olursa olsun terör olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz ... getirilmesi amacıyla ifa edilen görevler sırasında veya bu görevlere gidiş dönüşler esnasında meydana gelen kazalar sonucunda yaralanan, engelli hâle gelen, hastalanan veya hayatını kaybedenler, birinci fıkranın durumlarına uygun hükümlerinden yararlandırılır, hükmü gereğince davacının oğlu ... ... 'ın her ne şekilde olursa olsun terör olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz ... getirilmesi amacıyla ifa edilen görevler sırasında veya bu görevlere gidiş dönüşler esnasında meydana gelen kaza sonucunda vefatı nedeni ile 3713 sayılı Kanun gereği vazife malulü hükümlerinin uygulanması gerektiğinin tespiti ile aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile davacının oğlu ... ... 'ın vefatı nedeni ile 3713 sayılı Kanun gereği vazife malulü hükümlerinin uygulanması gerektiğinin tespiti ile aksine Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir. IV.İSTİNAF A.İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının oğlu hakkında Vazife Malullüğü Tespit Kurulunca 30.12.2020 tarih ve 1313 sayılı karar ile "Kara Kuvvetleri Komutanlığı Şırnak Uludere 48. Hudut Tugay Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken 18.11.2020 tarihinde vefat eden ... Ulş. Uzmn. Çvş. ... ... 'ın, Pençe Kaplan Harekat Bölgesinde bulunan üs bölgelerine ihaleyle tedarik edilen yakacak odunların muayenesini yapmak amacıyla ilgili bölgeye gittikleri, muayene işleminin tamamlanmasını müteakip üs bölgesine dönerken ... Taş ÜB'nin 300 m. Kuzey doğusunda (Irak Kuzeyi) aracın şarampole yuvarlanması sonucu yaralanarak kaldırıldıkları hastanede vefat ettikleri anlaşıldığından haklarında 5510 sayılı Kanun'un 47 nci maddesinin 1 inci fıkrasına göre vazife malullüğü hükümlerinin uygulanmasına..." şeklinde karar verilmiş olup 15.12.2020 tarihinden itibaren de yine bu kanun hükümlerine göre vazife malullüğü aylığı bağlandığı, davacının oğlunun vefatına sebep olan olayın 3713 sayılı Kanun'da tanımlandığı şekilde terör eylemlerine muhatap kalma veya terör olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz ... getirilmesi amacıyla ifa edilen görevler sırasında veya bu görevlere gidiş dönüş esnasında meydana gelmediğinden vazife malullüğü durumunun 3713 sayılı Kanun kapsamında kabul edilmesine imkan bulunmadığı, tesis edilen işlemde kanun ve mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığı iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. B.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, anılan yasal düzenlemeler çerçevesinde, dosyadaki bilgi ve belgelere göre somut olayda, davacının oğlunun KK Komutanlığı Şırnak Uludere 18. Hudut Tugay Komutanlığı emrinde uzman çavuş olarak görev yaparken Pençe Kaplan Harekat Bölgesinde bulunan üs bölgelerine ihale ile tedarik edilen yakacak odunları muayene etmek için gittikleri Kuzey Irak'ta üs bölgesine dönerken aracın şarampole yuvarlanması sonucu vefat etmesi şeklinde gerçekleşen kazada, görev bölgesinin teröre ilişkin bilinen özellikleri ve olayın terör olaylarının önlenmesi takibi veya etkisiz ... getirilmesi amacıyla ifa edilen görev sırasında olduğu açık olduğundan kararın vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, vazife malullüğünün 3713 sayılı Kanun kapsamında olduğunun tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Başkan Vekili ... İnceman ve Üye ...'ın muhalefetine karşı, Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla 20.12.2024 tarihinde karar verildi. KARŞI OY Uyuşmazlık, 2330 sayılı Kanun kapsamında vazife malulü kabul edilen davacı murisi sigortalı hakkında ayrıca 3713 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı hakkındadır. Maddi olayın gerçekleşme şekli tartışmasız olup; davacının murisi, Kara Kuvvetleri Şırnak Uludere 48. Hudut Tugay komutanlığı emrinde görev yapan Ulaştırma Uz. Çvş . ... ... Pençe Kaplan Harekat Bölgesinde bulunan üslere, ihale yoluyla alınan yakacak odunlarının muayenesi için komutanıyla birlikte gittiği, muayene işinin bittiği, akabinde görevli oldukları üsse geri dönerlerken kendisinin yönetiminde olan askeri araçla, tek taraflı trafik kazası sonucu vefat ettiği, bu olay nedeniyle 2330 sayılı Kanun kapsamında asayiş görevi yaptığı kabul edilerek vazife malulü sayıldığı buna göre davacıya aylık bağlanmış ise de davacı, ayrıca 3713 sayılı Kanun hükümlerinden de yararlanma talebinin SGK tarafından ret edilmesi üzerine bu davayı açmıştır. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunun dava ile ilgili yasal dayanağı olan 21. maddesi başlığı “Malül olanlarla aylığa müstehak dul ve yetimlere yardım” iken 13.11.1995 tarih ve 4131 sayılı Kanunun 1. maddesi ile “Yardım” olarak değiştirilmiş olup; ilk fıkrasında “ Kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli ... gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır” dendikten sonra devamında (a), (b), (e ), (f), (g) bentlerinde kendilerinin vela hak sahiplerinin ayrıca faydalanacakları ekonomik ve sosyal haklar, sağlık yardımları düzenlenmiş, (h) bendinde erbaş ve erler ile geçici veya gönüllü köy korucularından terörle mücadele görevi ifa ederken yaralanan veya engelli ... gelenlerden ve aynı sebepten hayatını kaybedenlerin hak sahiplerine yapılacak yardım ve sağlanacak haklar hüküm altına alınmış, (i) bendinde yedek subay ve yedek astsubay okulları, harp okulları jandarma ve sahil güvenlik akademisi gibi asker ve polis okullarındaki öğrencilerin terörle mücadele kapsamında ölmesi halinde dul ve yetimleri ile malul kalmaları halinde kendisine aylık bağlanma durumları belirtilmiş, (j) bendinde ise, bir başka grup olarak terör eyleminin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı olanlar bu faaliyetlerinden dolayı hayatını kaybettikleri yararlandıkları veya engelli ... geldikleri, ilgili valinin teklifi üstüne belirlenenler birinci fıkra kapsamında sayılmıştır. Bu fıkraya 4.7.2012 tarih 6353 sayılı Kanun ile getirilen ek fıkra ile Kanunun getirdiği yardımdan faydalanacakların kapsamı daha da genişletilmiş; “Kamu görevlileri ile birinci fıkranın ( h) ve (j ) bendine girenlerden terör olaylarını önlemek amacıyla her türlü patlayıcı maddeye bağlı olarak meydana gelen olaylar sonucunda ya da her ne şekilde olursa olsun terör olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz ... getirilmesi amacıyla ifa edilen görevler sırasında bu görevlere gidiş dönüşler esnasında meydana gelen kazalar sonucunda yaralanan engelli ... gelen, hastalanan veya hayatını kaybedenler, birinci fıkranın durumlarına uygun hükümlerinden yararlandırılır”denilmiştir. Somut olayımızda davacımızın murisi uzman çavuş olup, terörle mücadele ederken değil trafik kazası sonucu ölmüştür. Dolaysıyla 21. maddenin birinci fıkrası (h) bendi kapsamına girmediği açıktır. Ek 2.fıkra kapsamına da girmemektedir. Bu fıkranın ilk cümlesinde terörün önlenmesi kapsamında meydana gelen yaralanma ve ölümün patlayıcı maddeye bağlı olarak gerçekleşmesi aranmakta olup somut olaya uygulanma yeri bulunmamaktadır. İkinci cümlesinde ise; her ne şekilde olursa olsun terör olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz ... getirilmesi amacıyla yapılan görevler sırasında, bu görevlere gidiş dönüşler sırasında meydana gelen kazalarda yaralananlar sayılmıştır. Davacıların murisinin terör olayının takibi ve etkisiz ... getirilmesi amacıyla hareket etmemektedir. Terör olayının önlenmesi görevi de bulunmamaktadır. Kendisi ihaleye konu yakacak odunların kontrolü ile görevli asker şahsın şoförü olarak görevlendirilmiştir. Bu amaçla üs bölgesinden dönerken trafik kazası geçirip ölmüştür. Yakacak tedariki yapılan askeri üssün böyle bir görevi bulunsa da davacı bu üs çalışanı olmadığı gibi terör olaylarının önlenmesi için bu üsse de görevlendirilmemiştir. Bu üsse odun temin edenlere yardım etmek için görevlerilmesini terör önleme olarak kabul etmek 3713 sayılı Kanunun amacı ve kapsamını aşmak olacaktır. Bu sebeplerle 3713 sayılı Kanundan yararlanma şartlarının oluşmadığını düşünüyoruz. Bozma kararı verilmesi gerekirken, kararının onanmasına yönelik çoğunluk kararına katılamıyoruz.