Yargıtay 6. Hukuk Dairesi · E. 2023/4065 · K. 2025/332

6. Hukuk Dairesi         2023/4065 E.  ,  2025/332 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi SAYISI : 2020/1215 E., 2023/890 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Tekirdağ 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2018/384 E., 2019/369 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü. I. DAVA Davacı vekili; davalı kurum tarafından 08.11.2017 tarihinde, 2017/496141 sayılı ihale ile ... İlçesi, ... Mahallesinde 40 derslikli ortaokul inşaatı yapım işi müvekkili şirkete verildiğini, 25.12.2017 tarihinde sözleşmesi imzalanarak 29.12.2017 tarihli yer teslim tutanağı ile de yer teslimi yapıldığını, daha sonra, ihale edilen ve yer teslimi yapılan işin yapı ruhsatı olmadığından davalı idarenin 05.01.2018 tarihli yazısıyla yapı ruhsatı alınana kadar iş durdurulduğunu, davalı idarenin 13.04.2018 tarihli yazısıyla yapı ruhsatının alındığı ve işin açıldığı bildirildiğini, davalı idare tarafından işin durdurulduğu ve açıldığı tarihler arasında geçen 100 günlük süre için süre uzatımı verildiği, davalı idarenin öncelikle yapı ruhsatı olmayan bir işi ihale ederek, daha sonra da ruhsat olmadığından inşaat yapılması mümkün olmayan bir yeri teslim ederek kusurlu davrandığını ve ihale ve iş sürecinin bu hale gelmesine neden olduğunu, bu ekonomik çalkantılar sonucu döviz kurlarındaki öngörülemez artışlar olduğunu, kurlardaki bu artışlar da inşaat maliyetlerine yansıdığını, inşaat maliyetlerinde meydana gelen artışlar nedeniyle söz konusu inşaat, teklif ve sözleşme şartlarında yapılamaz hale geldiğini, özellikle bu süreçte yaşanan olumsuz ekonomik gelişmeler, döviz kurlarındaki artışlar ve bunun genel olarak piyasa fiyatlarına yansıması inşaat maliyetlerinde yüksek oranlarda artışlar meydana getirmiş olması nedeniyle davalı idareden 31.08.2018 tarihli ve 13.11.2018 tarihli dilekçelerle fiyat farkı ödenmesi talep edilmiş ancak davalı idare, bu konudaki taleplerinin reddettiğini ileri sürerek yapılacak bilirkişi incelemesinden sonra gerekirse arttırmak üzere 10.000,00 TL fiyat farkının davalıdan ticari reeskont faiziyle birlikte tahsiline, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davalı idareye yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin müvekkili kurumca 08.11.2017 tarihinde ihalesi yapılan ve 9.750.000,00 TL bedelli ... İlçesi, ... Mahallesi, 40 Derslikli Ortaokul İnşaatı Yapım işinin yüklenicisi olduğunu, söz konusu ihaleyle ilgili olarak 29.12.2017 tarihinde tarafından davacıya yer teslimi yapıldığını, ancak İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 03.01.2018 tarihli yazısı ile, yer teslimi yapılan ihale konusu işte, plan değişikliği devam ettiğinden ruhsat alınamadığı ve bu nedenle de işin durdurularak yükleniciye süre uzatım verilmesinin uygun olduğunun belirtildiğini, söz konusu plan değişikliği ve ruhsat işlemlerinden dolayı süre probleminin olacağı düşüncesiyle yüklenicinin mağduriyetinin giderilmesi için idarece 03.01.2018 tarihinden yapı ruhsatının alındığı tarihe kadar iş durdurma oluru alındığını, davalı idarenin elinde olmayan ve öngörülemeyen sebeplerden dolayı uzayan yapı ruhsatı alımı; söz konusu arsanın plan değişikliği işlemlerinin tamamlanması ile sona erdiğini ve 12.04.2018 tarihli yapı ruhsatı alındığını, durdurulan işin 13.04.2018 tarihinden itibaren açıldığını, davacı ile imzalanan Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşmesine göre bu sözleşmenin, anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olduğu, yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde yüklenicinin teklif ettiği toplam bedelin esas alınacağı, yüklenicinin, gerek sözleşme süresi gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya veni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı yerilmesi talebinde bulunamayacağının belirtildiğini savunarak davacının haksız ve mesnetsiz olarak fiyat farkı talep ettiği davanın reddine ve yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. III. MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen kararıyla; Tekirdağ ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 40 Derslikli Ortaokul İnşaat İşi için çıkılan ihale neticesinde davacı şirketin işin yapımını üstlendiği, 25/12/2017 tarihinde taraflar arasında sözleşme imzalandığı, 29/12/2017 tarihinde yer tesliminin yapıldığı, ruhsat işlemleri nedeniyle 12/04/2018 tarih ve 2018/384 sayılı yapı ruhsatının alındığı, ruhsat alımının plan değişikliği ve diğer ruhsat işlemlerinden kaynaklandığı, bu işlemlerden kaynaklanan gecikme nedeniyle davalı idare tarafından davacı şirkete 100 günlük süre uzatımı verildiği, işe 13/04/2018 tarihinde başlanıldığı, davacı tarafından ihale edilen işi bitirdiği ve idareye teslim ettiği, hükme esas alınan bilirkişi raporları ve dosya kapsamı ile anlaşıldığı üzere taraflar arasındaki sözleşme, ilgili ihale, eki kayıtlar gözetildiğinde, imzalanan sözleşmenin 6. ve İdari Şartname'nin 19. maddesinde işin anahtar teslim götürü bedel ile ifa edileceği, teklif edilen bedelin işin tamamını karşıladığının belirtildiği, ayrıca sözleşme süresinde veya uzatılan sürede, işin tamamen ifasına kadar vergi, harç, ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası nedeniyle fiyat farkının talep edilemeyeceğinin belirtildiği gerekçesiyle süre uzatımı nedeniyle haklı görülmemekle davanın reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile osya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; mahkeme kararının tek dayanağının yetersiz bir bilirkişi raporu olduğunu, rapor ve ek raporun içeriğinden bilirkişilerin dava konusu uyuşmazlık konusunda uzman olmadığının çok açık olduğunu, bilirkişi raporunda yapım işlerine ait TİP sözleşmesinin 14. maddesinin hatalı yorumlandığını, söz konusu maddenin normal şartlar içinde devam eden yapım işlerinde, sadece vergi, resim, harç gibi mali yükümlülüklerdeki artışlarla ilgili olduğunu, dava konusu olayla bir ilgisinin olmadığını, taleplerinin vergi, resim, harç gibi mali yükümlülüklerin artmasından dolayı bu artışın telafi edilmesi değil, idarenin kusurundan kaynaklanan nedenlerle işe geç başlanmasından kaynaklanan zararların telafi edilmesi için fiyat farkı ödenmesi olduğunu, mahkeme aynı hatanın sonucu olarak yine aynı mahiyette olan idari şartnamenin 19. ve 25. maddelerini de gerekçeli kararda zikrederek davanın reddine gerekçe yaptığını, ancak idari şartnamenin 19 ve 25. maddeleri de tip sözleşmedeki gibi sadece vergi, resim ve harç gibi mali sorumluluklardaki artışlarla ilgili olduğunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "Mücbir Sebepler" başlıklı 10. maddesine göre esasen idarenin süre uzatımı vermesi için mücbir sebebin varlığını kabul etmesi gerektiğini, davalı idare tarafından davacı şirkete süre uzatımı verildiğine göre mücbir sebebin varlığının idare tarafından kabul edildiğini, dolayısıyla idarenin kusurundan kaynaklanan bir mücbir sebebin varlığının açık olduğunu, Bakanlar Kurulu'nun 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2013/5217 sayılı Kararnamesi'nin "İdari şartname ve sözleşmesinde fiyat farkı verilmesi öngörülmeyen işlerde, 4735 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak yapılan iş kalemleri ya da iş grupları için, bu madde hükmüne işin idari şartname ve sözleşmesinde yer verilmiş olması şartıyla bu esaslara göre fiyat farkı hesaplanır" şeklindeki 9/1 maddelerinin dikkate alınmadığını belirterek, yerel mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacı ile davalı arasında yapılan sözleşmede verilen süre uzatımı nedeniyle davacı tarafın davalıdan fiyat farkı istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun, davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz karar harcının davacıya yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 05.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.