V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü itirazları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, satım sözleşmesine dayalı fatura alacağının tahsili amacıyla girişilen icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
1. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'un (TBK) 26 ncı maddesi,
2. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 67 nci maddesi,
3. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 331 inci maddesi.
3. Değerlendirme
1. Somut olayda; taraflar arasında akdedilen sözleşme gereği ihale konusu malların teslim edildiği, 15.06.2015 tarihli 201.257,76 TL ve 08.04.2015 tarihli 58.860,00 TL bedelli 2 adet irsaliyeli fatura düzenlendiği, Sivas 3. İcra Dairesinin 2017/2237 E. sayılı dosyasında bu faturaların takibe konulduğu, 28.03.2019 tarihinde 58.343,34 TL ve 15.04.2020 tarihinde 201.257,76 TL ödemelerin yapıldığı hususları tartışmasız olup, ilgili sözleşmenin (12.2.3.) maddesinde ‘’Yükleniciye yapılacak her türlü ödeme 01.05.2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ‘’Ödemelerin yapılmasında öncelik‘’ başlıklı 22 nci maddesine istinaden muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre yapılacaktır.’’ hükmü bulunmaktadır.
2. İlgili Yönetmeliğin 22 nci maddesi ise "(1) İşletmelerin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması hâlinde giderler, muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödenir. Ancak, bu ödemelerin yapılmasında sırasıyla; a) Katkı payları hariç olmak üzere özlük haklarına ilişkin ödemelere, b) Kanunları gereğince diğer kamu idarelerine ödenmesi gereken vergi, resim, harç, prim, fon kesintisi, pay ve benzeri tutarlara, c) Çeşidine bakılmaksızın Bakanlıkça belirlenen tutarın altındaki giderlere ilişkin ödemelere, ç) İhalesi yapılan temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, güvenlik, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmet alımları gibi yoğun emek gerektiren, düzenli ve kesintisiz yürütülmesi gereken hizmetlere ilişkin ödemelere, d) Mevzuatları gereği döner sermaye gelirlerinden; personele yapılacak ek ödeme, katkı payı gibi ödemelere öncelik verilir. (2) İşletmelerin nakit mevcudunun yeterli olması durumunda ödemeler, ödeme emri belgelerinin muhasebe biriminin kayıtlarına giriş sırasına göre yapılır. Ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde Yönetmeliğin 20 nci maddesine göre yapılan kontroller sonucunda noksanlığı tespit edilerek tamamlanmak üzere işletmelerin ilgili birimine iade edilen ödeme emri belgelerindeki tutar, noksanlık tamamlanarak muhasebe birimi kayıtlarına alınır ve yeni giriş sırasına göre ödenir." şeklinde düzenlenmiş olup, dava konusu alacağın niteliği itibarıyla "1/ç" bendi kapsamına girdiği hususu tartışmasızdır.
3. Taraflar arasında fatura bedelleri açısından bir ihtilaf bulunmadığı, sözleşmede ödeme koşulları ve zamanı konusunda yukarıda belirtilen düzenlemenin yer aldığı, buna göre atıf yapılan yönetmelik hükmüne göre dava konusu alacağın öncelikli ödemeler arasında yer almadığının tespitinin önem taşıdığı anlaşılmaktadır.
4. Mahkemece, icra takibine konu edilen 259.601,10 TL alacak bakımından dava devam ederken ödeme yapıldığından bahisle davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı İdarenin yaptığı ödemelerin hükme esas alınan bilirkişi raporu yeterli görülerek Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak yapıldığının tespit edilmesi üzerine fazlaya dair istemin reddine karar verilmişse de; davacı vekilinin bilirkişi raporuna itirazlarının tam olarak değerlendirilmediği anlaşılmıştır.
5. Hal böyle olunca, davacı vekilinin bilirkişi raporuna itirazları göz önünde bulundurularak, İlk Derece Mahkemesince ilgili Yönetmeliğin 22 nci maddesi kapsamında, dava konusu alacağın Yönetmeliğin 1/ç bendi kapsamında bulunmasına göre, cari kart listesinde bulunan ödemelerin 22. madde kapsamındaki sıraya göre yapılıp yapılmadığı, daha ileri tarihli faturaların davacının alacağından önce ödenip ödenmediği, bu faturaların öncelikli alacaklardan olup olmadığı hususlarında inceleme yapılmadığı anlaşıldığından, davacı tarafından borcun istendiğine dair davalıya gönderilen 26.01.2016 ve 06.10.2016 tarihli yazılar da değerlendirilmek suretiyle, Mahkemece bu hususlarda bilirkişiden ek rapor alınarak hasıl olacak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken; yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
6. Ayrıca dava konusu alacak ile ilgili damga vergisinin kimin tarafından ödeneceği hususunun sözleşmede düzenlenip düzenlenmediğinin de değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.
7. Mahkemece alınacak ek raporun sonucuna göre, yapılan ödemelerde Yönetmeliğin 22 nci maddesine göre ihlal bulduğunun tespit edilmesi durumunda alacağın likit olduğunun kabulü suretiyle icra inkar tazminatının; ayrıca HMK'nın 331 inci maddesine göre davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre de yargılama giderlerine hükmedileceği değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
8. Bozma sebebine göre, temyiz eden davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.
