İçtihatYargıtay3. Hukuk Dairesi05.12.2024

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/5902 · K. 2024/4124

3. Hukuk Dairesi 2023/5902 E. , 2024/4124 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 1994/202 E., 2015/81 K. Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece bozmaya uyularak davanın reddine karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün ... Deresinde 1969-1970 yıllarında ıslah çalışmaları yaptığını, bu çalışmadan önce dere yatağının ekli krokide açıkça görülebildiğini, 1987 yılında bölgede kadastro çalışmalarının yapıldığını, ancak değişebilir sınır bulunmasına, bu durumda sınıra değil de miktara itibar edilmesi gerekirken uyulmayarak şahıs tapularının genişletildiğini, 20.05.1982 tarihinde kadastronun kesinleştiğini, yapılan çalışmalar ile eski dere yatağına rastlayan kısımların tespit edildiğini, bu kısımların 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin 636 ncı maddesi uyarınca devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerler olduğunu, zilyetlikle kazanılamayacaklarını, bir an için kazanılabileceği mümkün olsa bile 1982 yılına kadar 20 yıllık zilyetlik süresinin de geçmediğini, dava konusu 140 nolu parsel, 204 nolu parsel ve 185 nolu parselin davalılar tarafından satıldığını ileri sürerek; bu satımdan dereye isabet eden kısımların metrekare birim fiyatı ile çarpılması sonucunda 1,060,475.000 TL'nin yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Bir kısım davalılar vekili; taşınmazların satıldığını, davalının tazminat isteyebilmesi için öncelikle ilk malikleriyle son maliklerine tapu iptali ve olmadığı takdirde bedelinin iadesine ilişkin dava açılması gerektiğini, öncelikle davanın usulden reddini, ayrıca taşınmazların özel mülkiyete tabi olduğunu, bedelin fahiş olduğunu ve faize itiraz ettiklerini savunarak, davanın reddini istemiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı 1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunulmuştur. 2. Yargıtay 4. Hukuk Dairesince verilen 23.10.2019 tarihli ve 1993/10628 E., 1994/6342 K. sayılı sayılı ilamla; dava konusu olan parsellerin eski tapu kaydı kapsamında kalıp kalmadıklarının denetime elverişli ayrıntılı kroki düzenlettirilerek ve mahalli bilirkişilerden sorulmak sureti ile değerlendirilmesi, eski tapu kaydı içinde kaldığının anlaşılması halinde davanın reddine karar verilmesi gerektiği, kapsam dışında kalan kısımlar için ise 743 sayılı Kanun'un 641 inci maddesi uyarınca devletin hüküm ve tasarrufu altında kalan yerlerden olması halinde her an iptali mümkün olduğundan ve Hazinenin bu yönde dava açması gerektiğinden bahisle davanın reddine karar verilmesi gerektiği, taşınmazın sahipli bir yer iken arazinin su altında kalması ve sonradan suyun çekilmesi ile oluşmuş olması halinde 743 sayılı Kanun'un 636 ncı maddesine girmeyeceği ve sahibine geri döneceği, taşınmazın aynı madde kapsamında kalan bir yer olduğunun belirlenmesi halinde ise imar ihya veya kazandırıcı zamanaşımı yolları ile zilyetlik süresinin dolup dolmadığının belirlenerek bir karar verilmesi gerektiği, bu halde Hazinenin adına tespit yapılanlar aleyhine açacağı tapu iptal davasının reddedilecek olması halinde davanın reddi gerektiği, ancak kabul edilecek olması halinde davanın kabul edileceğinden bahisle, karar bozulmuştur. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma ilamında dava konusu taşınmazın tapu kaydı kapsamında kalması halinde davanın reddi gerekeceği ifade edildiği, bozmadan önce yapılan keşifte mahalli bilirkişilerin eski tapu kaydının kapsamını gösterdiği, kadastro bilirkişi tarafından 185 parselin kısmen içinde kaldığının, 204 parselin tapunun kapsamında kaldığının ifade edildiği, bu nedenle 185 parselin kısmen ve 204 parsel için açılan davanın tamamen reddi gerekeceği, yapılan keşif sonrasında jeolog bilirkişi raporunda taşınmazların bir kısmının dere yatağı olduğunun ifade edildiği, bu durumda da davacının aktif husumet ehliyeti ve davalıların da pasif husumetleri olmadığı, bozma ilamında davanın kabul edilebileceği tek durum olarak öncesinin sahipsiz olup 743 sayılı Kanun'un 636 ncı maddesi uyarınca taşınmazın birikme, dolma, toprak kayması veya kamuya ait suların yatağında ya da seviyesinde değişme gibi sebeplerle özel mülkiyete elverişli hale gelmesi ancak sonrasında kazandırıcı zilyetlik veya imar ihya koşullarının oluşmaması, Hazinenin tespit malikine karşı açacağı tapu iptal tescil davasını kazanacak olması durumunda devir yapılanların iyi niyetli olmaları nedeniyle iptal davası açma olanağı olmayacağından eldeki davanın bu nedenle kabul edilmesinin gerektiğinin gösterildiği, mahalli bilirkişilerce ifade edildiği üzere dava konusu parsellerin öncesinin özel mülkiyete dayalı olduğu, devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerden olmadığı, sahipli kültür arazisi niteliğinde bulundukları, taşınmazların önemli bir kısmının da eski tapu kayıtları kapsamında kaldığı, bu nedenle ilgili maddenin uygulama alanının bulunmadığı, bulunsa dahi özel mülkiyete elverişli olma durumunun gerçekleşeceği ihtimalinde de bu durumun 1970 yılında gerçekleşeceği, bu halde de davanın açılma zamanına kadar 20 yıllık zilyetlik koşulu sağlanacağı ve Hazinenin tapu iptal tescil davasının da reddedileceği, ancak dava konusu taşınmazların dere yatağı olmakla özel mülkiyete elverişli olmadığı halde de talebin kabul görmeyeceği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2023/5902 · K. 2024/4124

I. DAVA

II. CEVAP

III. MAHKEME KARARI

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

V. TEMYİZ

VI. KARAR