Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2024/12040 · K. 2025/193

10. Hukuk Dairesi         2024/12040 E.  ,  2025/193 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2021/141 E., 2024/403 K. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı Kurum vekili dava dilekçesinde; 01.09.1990-10.06.2010 tarihleri arasındaki Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep ve dava etmiştir. II. CEVAP 1.Davalı MEB vekili: davacının davasının yersiz olduğunu, davacının Çukuryurt Köyü Ytong İlköğretim Okulunda bazı zamanlar yevmiye ile çalıştığını, sürekli çalışmasının bulunmadığını, hizmet akdine esas teşkil edecek sürekli bir çalışmasını bulunmadığını, davanın yasal dayanağı bulunmadığını davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı Kurum vekili; davacının 01.09.2010-10.06.2010 tarihleri arasında çalıştığını belirtmesine rağmen herhangi bir bildirimde bulunulmadığından hak düşürücü süre nedeniyle esasa girilmeksizin, reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 19.06.2019 tarihli kararı ile davanın kabulüne, davacının 01.09.1990-10.06.2010 tarihleri arasında Davalı ... bünyesinde asgari ücretle toplam 5701 gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ İlk Derece Mahkemesinin19.06.2019 tarihli kararının süresi içinde davalı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, davalı işveren yanındaki çalışmalarının niteliği, süresi, çalışmanın kısmi olup olmadığı; çalışmasının kısmi süreli çalışma olduğunun anlaşılması halinde; gerektiğinde uzman bilirkişi görüşü de alınmak suretiyle, hükme konu dönem içinde bir günde kaç saat çalışmış olabileceği, giderek haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli ve yedi buçuk saat çalışma bir günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu hususu saptanarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir, gerekçesi ile bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 01.09.1990-10.06.2010 tarihleri arasında davalı MEB bünyesinde asgari ücret ile toplam 5695 gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davalı Kurum vekili: a.Kurum'un fer'i müdahil olduğunu, b.Eksik inceleme ile karar verildiğini, beyan etmektedir. 2.Davalı MEB vekili: a.Davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini, b.Kesintili çalışma olduğunun dikkate alınmadan karar verildiğini, c.Kararın eksik inceleme ile karar verildiğini, d.Harçtan sorumlu olmadıklarını bunun düzeltilmesi gerektiğini, beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1. Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı). Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.) Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK). 2.Eldeki davada ise Mahkemece verilen kararları, bozma içeriklerinde belirtilen ilkeler çerçevesinde araştırma yapılması gereği belirtilerek Dairemizin bozma ilamı ile bozulmuştur. Mahkeme tarafından bozmaya uyulmuştur. Ancak bozmanın gereği yerine getirilmemiştir. Mahkemece bozma sonrası dinlenen tanık anlatımlarına itibar edilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 3.Mahkemece yapılacak iş, dinlenen tanıklar müdür ..., öğretmen Mehmet Tuncel ve müdür Muharrem Ildız, ... ifadeleri ile davacının çalışmasının kısmi süreli çalışma olduğunun anlaşılmasına göre sömestır ve ara tatilinde okulda çalışmadığı anlaşılmakla, davalı MEB’ten okulun açık kaldığı dönemler getirtilip sonucuna göre karar verilmelidir. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararın BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 08.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.