İçtihatYargıtay9. Hukuk Dairesi19.12.2024

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2024/13599 · K. 2024/16279

9. Hukuk Dairesi 2024/13599 E. , 2024/16279 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi KARAR : Davanın kısmen kabulü TEMYİZ EDENLER : Taraf vekilleri Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bozma kararına İlk Derece Mahkemesince direnilmesi üzerine, karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; Dairemizce bozma kararının usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle dosyanın Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından, direnme kararının Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle ve ilave gerekçe ile bozulmasına ve dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı üzerine yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait Diyarbakır ... ... ve Yöresi İşletme Müdürlüğüne bağlı ... Barajı işyerinde alt işveren konumunda olan şirketlerin işçisi olarak gösterilmek suretiyle çalıştığını, davalı ile alt işveren Şirketler arasında kurulan hukuki ilişkinin muvazaalı olduğunu, müvekkili tarafından Ankara 4. İş Mahkemesinin 2014/614 Esas sayılı dosyasında muvazaa iddiası ile açılan davada 22.05.2014 tarihine kadar olan döneme ilişkin verilen kabul kararının Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesinin denetiminden geçerek kesinleştiğini, müvekkilinin işyerinde örgütlü ... Sendikasına üye olduğunu, muvazaalı olarak çalıştırıldığı sabit olan müvekkiline 22.05.2014 tarihi ile dava tarihi arasındaki dönem için toplu iş sözleşmesinden kaynaklı haklarının ödenmediğini ileri sürerek iş güçlüğü tazminatı, ikramiye ve sosyal yardım alacakları ile kamuda çalışan işçilere ödenen ilave tediye alacağının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 2. Dairemizin 22.01.2021 tarihli ve 2021/1113 Esas, 2021/4524 Karar sayılı ilâmı ile; davalının sair temyiz itirazlarının reddine karar verilerek asıl işveren-alt işveren ilişkisinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı konusunda yapılan araştırmanın yetersiz olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. B. Direnme Kararı İlk Derece Mahkemesinin 15.11.2021 tarihli kararı ile; davacının alt işveren işçisi olarak yaptığı işler hizmet alım ve ihale sözleşmesine göre bölünmek suretiyle başka firmalara verilmişse de santralin işletme, bakım ve onarım işlerinin davalı ... Genel Müdürlüğünün asli görevlerinden olduğu, bu işlerin bölünerek alt işverenlere verilmesinin muvazaalı olduğu, bu yönde verilen ve istinaf ile temyiz denetiminden geçen kararlara göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunun sabit olduğu gerekçesiyle önceki hükümde direnilmiştir. C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı 1. İlk Derece Mahkemesince verilen direnme kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.04.2023 tarihli ve 2022/9-1012 Esas, 2023/365 Karar sayılı kararıyla; davacının çalışmalarının geçtiği dava dışı şirketler arasındaki asıl işveren- alt işveren ilişkisinin muvazaalı olup olmadığının ancak Özel Daire bozma kararı ve kararda açıklanan ilave gerekçe doğrultusunda yapılacak inceleme ve araştırma ile anlaşılabileceği açık olduğu hâlde eksik inceleme ve araştırma sonucu karar verilmesinin isabetli olmadığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen ve ilave gerekçelerle bozulmasına , dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. D. İlk Derece Mahkemesince Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı Üzerine Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 01.09.2017 tarihine kadar davacının çalışmalarının geçtiği dava dışı şirketler ile davalı arasındaki asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır. B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili; sosyal yardım alacağı, ikramiye alacağı ve iş güçlüğü tazminatı alacaklarına uygulanan faizin başlangıç tarihinin hatalı belirlendiğini, 01.09.2017 tarihi sonrasında davacının ... Şirketinde çalıştığı dönem açısından davanın reddine karar verilmesinin isabetli olmadığını, zira bu dönem bakımından ilgili mevzuat uyarınca davalı Kurum tarafından alınan herhangi bir Kurul kararı bulunmadığı gibi daha önce muvazaa olgusunun kabul edildiği dava dışı ... Şirketi ile dava dışı ... Şirketlerinin sahiplerinin aynı kişiler olduğunu; ayrıca yargılama gideri ve vekâlet ücretlerinin hatalı hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur. 2. Davalı vekili; hizmet alımı yoluyla yüklenici firmalara verilen elektrik üretimi, bakımı ve onarımı işinin kanuna aykırı olmadığını, davacının çalışmış olduğu firmalar ile müvekkili arasında hukuken asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğunu, davanın reddi gerektiğini, davacı tarafın 27.09.2018 tarihli ıslah dilekçesinde ilave tediye alacağı için yasal faiz, diğer alacak kalemleri için ise mevduata uygulanan en yüksek faiz talep ettiğini, taleple bağlılık ilkesinin gereği olarak ilave tediye alacağı için yasal faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz oluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, Hukuk Genel Kurulu kararı ile bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık; davalı ile dava dışı Şirketler arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı, buna göre dava konusu alacakların hesaplanması ile hükmedilen faiz, vekâlet ücreti ve yargılama gideri noktasındadır. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 26 ncı maddesi, 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 6446 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği’nin 29, 30, 48 nci maddeleri ile geçici 12 nci maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2 nci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası. 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri. 4. Dairemizin 15.02.2024 tarihli ve 2024/998 Esas ve 2024/2391 Karar sayılı ilâmı. 3. Değerlendirme 1. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davacı vekili, gerek dava gerekse ıslah dilekçesinde fark ilave tediye alacağına yasal faiz uygulanmasını talep etmiştir. Mahkemece ilave tediye alacağının en yüksek mevduat faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesi taleple bağlılık kuralına aykırıdır. Taleple bağlılık ilkesi, kamu düzenine ilişkin olup aynı zamanda usuli kazanılmış hakkın istisnasıdır. Bu ilkeye uygun karar verilip verilmediği yargılamanın her aşamasında resen gözetilir. Açıklanan sebeplerle Mahkemece faiz oranı bakımından talep aşılarak karar verilmesi bozmayı gerektirir. Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca düzeltilerek onanması gerekir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2024/13599 · K. 2024/16279

I. DAVA

II. CEVAP

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

IV. İSTİNAF

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

VI. TEMYİZ

VII. KARAR