Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · E. 2024/2309 · K. 2025/1172

11. Hukuk Dairesi         2024/2309 E.  ,  2025/1172 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi HÜKÜM :Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ :İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI :2023/248 E., 2023/657 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARAR I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin sahibi ve işleticisi olduğu "Doğa Koleji" markası altında işletilen okulların, uzun zamandır ekonomik bir dar boğaz içerisinde olduğunu, müvekkili şirketin en önemli varlıkları ve müvekkil şirketin yegane gelir kaynağının "Doğa Koleji" markası ile işletilen okullar olduğunu ve çeşitli sebepler ile müvekkili şirketin ekonomik sıkıntısının okullara da sirayet ettiğini, bu okulların sağlam finansal kaynağa ve prestijli hissedar yapısına sahip bir şirkete devredilmesinin gündeme geldiğini, bu kapsamda müvekkili şirketin "Doğa Koleji" adıyla işlettiği okulların davalı şirkete devredilmesi için devir görüşmelerine başlandığını, davalı şirketin o dönemdeki hissedarlık yapısı dikkate alındığında son derece prestijli ve güvenilir bir şirket olduğunu, davalı şirket ile yapılan devir görüşmeleri sonucunda bir mutabakata varıldığını ve işletme devir sözleşmesi imzalandığını, ayrıca her bir okul için ayrı ayrı olmak üzere düzenleme şeklinde işletme devir sözleşmeleri imzalandığını, müvekkili şirkete ait olan toplam 166 adet okulun davalı şirkete devredildiğini, davalı şirketin, taraflar arasında imzalanan sözleşmeler ile üstlendiği yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve sözleşmeleri ihlal ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmelerin senet ve kesin delil olduğunu, davalı şirketin üstlendiği yükümlülüklerin kesin delil ile sabit olduğunu, davalı şirketin sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve sözleşmeleri ihlal etmesi karşısında müvekkili şirketin sözleşmelerden dönme hakkına sahip olduğunu ve bu hakkını kullandığını, sözleşmeden dönme beyanının, yenilik doğuran bir hak olduğunu ve geriye etkili olacağını, taraflar arasında imzalanan ve müvekkili şirket tarafından dönülmüş olan sözleşmelerin en başından beri hükümsüz hale geldiğini ileri sürerek taraflar arasında akdedilen işletme devir sözleşmesinden ve düzenleme şeklinde yapılan işletme devir sözleşmelerinden haklı nedenle dönüldüğünün tespiti ile bu sözleşmelerin tamamının geçmişe etkili olarak ortadan kalktığının/hükümsüz kaldığının tespitini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın işbu tespit davasını açmakta hukuki yararı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafça sözleşmeye konu okulların işletilmesinin davalıya devredildiği, davalının da kendilerinin borçlarını yan edimleri ile ödemeyi üstlendiği, 06.10.2020 tarihli sözleşmenin her iki tarafa borç yükleyen bir sözleşme olduğu iddiaları doğrultusunda, eda davası açabilecekken hasımsız tespit davası açmasında hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle davanının dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sözleşmeden dönmenin maddi bir vakıa olup tespit davasına konu olamayacağı, ayrıca davacı tarafça sözleşmelerden dönüldüğünün dava dilekçesi ekinde sunulan ihtarname ile de ortaya koyulduğu, bu nedenle sözleşmeden dönüldüğünün tespitinde hukuki yararı bulunmadığı, görülmekte olan veya açılacak bir davada iddia ve savunma olarak ileri sürülebilecek konular olan sözleşmeden haklı nedenle dönüldüğü ve davalı tarafın sözleşmeyi haksız olarak ihlal ettiği hususlarının tespiti için ayrı bir tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığı, mahkemece gerekçede davanın hasımsız açıldığının belirtilmesi yerinde olmamış ise de sonuca etkisinin bulunmadığı ve sonuç olarak davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesinin isabetli olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir. V. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, davalının taraflar arasında akdedilen dava konusu sözleşmeleri ihlal ettiği iddiası ile davacı tarafından dava konusu sözleşmelerden haklı nedenle dönüldüğünün tespiti ile bu sözleşmelerin tamamının geçmişe etkili olarak ortadan kalktığının/hükümsüz kaldığının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir. VI. SONUÇ: Yukarda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 24.02.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.