Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2024/3390 · K. 2025/914

10. Hukuk Dairesi         2024/3390 E.  ,  2025/914 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2023/616 E., 2023/1108 K. Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davalılar ... Lojistik A.Ş. ile ... Servis Hiz. Tic A.Ş. vekilleri tarafından temyiz, davacı ... vekili tarafından katılma yolu ile temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA 1.Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ... ... ...'in 02.10.2009 tarihinde 16:30 sıralarında çalışmakta olduğu ... Gıda San ve Tic. A.Ş. binası sevkiyat ve ve depolama bölümü içerisinde mal yükleme işi ile uğraşırken elektrikli istif makinesi üzerinden yaklaşık 3 metreden sırt üstü düşüp kafasını zemine çarparak 21.10.2009 günü künt kafa travmasına bağlı kafatası kırıkları ile birlikte beyin kanaması, beyin doku harabiyeti ve gelişen komplikasyonu sonucunda yaşamını yitirdiğini, kaza ile ilgili sorumluluğun davalı şirketlerde bulunduğunu, asıl işveren ve alt işverenlerin kanuna, ilgili tüzük ve yönetmeliklere aykırı bir uygulama içinde olduğunu, müteveffanın ölümünden sonra ailenin büyük maddi sıkıntılar yaşadığını beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ... ... ...'in mirasçıları davacı baba ... için 1000 TL maddi, 50.000 TL manevi, davacı anne ... için 1.000 TL maddi, 50.000 TL manevi, Davacı kardeş ... için 20.000 TL manevi, davacı kardeş ... için 20.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte talep ve dava etmiştir. 2.Davacılar vekili 26.12.2014 tarihli ıslah dilekçesiyle, maddi tazminat istemlerinin neticeten davacı anne için 36.958,66 TL’ye arttırmış ve kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsilini talep etmiştir. Islaha ilişkin harç yatırılmıştır. II. CEVAP 1.Davalı Doğuş Yiyecek İçecek San. Tic. (önceki ünvanı Kraft ) vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... Lojistik Servis Hizmetleri arasında imzalanmış olan sözleşme ve buna ilişkin Antrepolama ve Hizmet Seviye Sözleşmesi imzalandığını, imzalanan protokolün 1. maddesinde depolama ve elleçleme hizmetlerinin yürütüleceği depo adresi ve tanım bilgileri belirtildiğini, 2. maddesinde deponun kullanım ve yönetim sorumluluğunun ... Lojistik firmasına ait olduğunu, olay sonrasında Jandarmanın işyerinde inceleme yaparak tutanak tuttuğunu, müvekkili şirketin işyerinde her türlü işgüvenliği önlemlerini aldığını, Uluslararası ... Firması tarafından OHSAS 8001 denetiminden geçerek uygunluk belgesi aldığını beyanla, açılan davanın husumetten, esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı Kraft Gıda arasında depolama islemlerinin ... şirketi tarafından yapılması için 22.04.2009 tarihinde sözleşme imzaladıklarını müteveffanın ... Lojistik taşeronu ... Servis hizmetlerinin elemanı olduğunu, müvekkili şirketin her türlü güvenlik önlemini aldığını, olayda müvekkili şirketin hiç bir kusurunun bulunmadığını beyanla açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 3.Davalı ... Servis hizmetleri Tic. A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... Sigorta'ya işveren sorumluluk sigortası yaptırdıklarını, davanın sigorta şirketine ihbarını talep ettiklerini, görgü tanığı olmadığı için olayın nasıl meydan geldiğinin bilinmediğini, müteveffanın görevinin depoya gelen tırlardaki malların yüklenmesi ve boşaltılması olduğunu, istifleme makinasının kullanılmasının müteveffanın görevi olmadığını, depoda yapılan çatı çalışması nedeni ile bir kısım zehirlenmelerin meydana geldiğini, bundan kaynaklanan bas dönmesi nedeni ile düşmesinin ihtimal dahilinde olduğunu, işçinin kendi kusuru ile kazaya sebebiyet verdiğini, müvekkilinin gerekli iş güvenliği önlemlerini aldığını beyanla açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 17.10.2019 tarihli ve 2019/4 Esas, 2019/570 Karar sayılı kararı ile Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulduğu, Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda bozma ilamında değinilen konular göz önünde bulundurularak, yine dosyaya ibraz edilen ve bozmaya konu edilen belgeler esas alınarak hesap yapılmak üzere bilirkişiden ek rapor alındığı, ibraz edilen ek rapor, Yargıtay bozma ilamı ve dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek Mahkemece takdiren 5.000,00 TL maddi tazminata hükmedilmesinin uygun bulunduğu, taleple bağlılık ilkesi doğrultusunda taleple bağlı kalındığı gerekçesiyle; Açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddine, 1- Davacı ...'in maddi tazminat talebinin kabulü ile 1.000 TL'nin kaza tarihi olan 02.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 2-Davacı ...'ın maddi tazminat talebinin kabulü ile 36.958,66 TL'nin kaza tarihi olan 02.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 3-Davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile davacılar Asım ve İlkay için 30.000'er TL, davacılar ... ve ... için 10.000'er TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 02.10.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile belirtilen davacılara ödenmesine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Mahkemenin 17.10.2019 tarihli ve 2019/4 Esas, 2019/570 K. sayılı kararının davacılar ve davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 25.04.2023 tarih ve 2020/6104 E- 2023/4390 K. ile "...Mahkemece verilen ilk kararın (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 18.10.2018 tarih ve 2017/3179 Esas ve 2018/7568 Karar sayılı ilamı ile “davacı anne ve baba lehine takdir edilen 30000 TL manevi tazminatın ayrı ayrı az olduğu," şeklinde belirtilerek bozulduğu, Mahkemece iş bu bozma ilamına uyma kararı verildiği ancak davacı anne ve baba lehine aynı tutarda olan 30.000'er TL manevi tazminata hükmedildiği böylelikle bozma gereğinin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır. Yapılacak iş, davacı anne ve baba lehine takdir edilen 30000 TL manevi tazminatın ayrı ayrı az olduğu gözetilerek makul manevi tazminatlara hükmetmekten ibarettir... O halde, Mahkemece, sigortalının anne ve babasına destek olacağı karine olarak kabul edilerek, Türk Borçlar Kanunu'nun 50 ve 51. maddeleri uyarınca, somut olayın özelliğine göre hesap edilebilir mahiyette destek yoksunluk maddi tazminatı alacağının varlığının açıkça ispat edilememiş olması nedeniyle davacı baba yararına hakkaniyete uygun daha makul maddi tazminatlara hükmedilmesi gerekirken yazılı şekilde bariz miktarda az olan maddi tazminatların hüküm altına alınması isabetsiz görülmüştür..." gerekçeleriyle bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulduğu, bozma ilamı doğrultusunda davacı anne ve baba için manevi tazminat tutarının 1966 tarih ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı’nda belirtilen ölçütlere göre hakkaniyete uygun takdir edildiği, yine davacı baba yönünden hakkaniyete uygun şekilde davacı anne için hesaplanan tutar ile orantılı şekilde makul tazminata hükmedildiği ve ret edilen tutar yönünden davacı tarafça ne kadar indirim yapılacağı bilinemeyeceğinden davalılar lehine vekalet ücretine hükmedilmediği, neticeten usuli kazanılmış haklar da korunarak Yargıtay bozma ilamı ve tüm dosya kapsamı doğrultusunda; Açılan davanın kısmen kabul, kısmen reddine, 1-Davacı ... yönünden takdiren net 30.000,00 TL maddi tazminatın ve takdiren net 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 02.10.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve mütesesilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 2-Davacı ... yönünden net 36.958,66 TL maddi tazminatın ve takdiren net 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 02.10.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve mütesesilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 3-Davacı ... yönünden takdiren net 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 02.10.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve mütesesilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 4-Davacı ... yönünden takdiren net 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 02.10.2009 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve mütesesilen tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davacı ... vekili katılma yolu ile temyiz dilekçesinde özetle; a. Davacı ... lehine, en azından anne ... için hükmedilen ve talep edilen 36.958,66 TL maddi tazminatın kabulüne karar verilmesi gerekirken 30.000 TL maddi tazminata hükmedilmesinin eksik ve hatalı olduğunu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalı ... Servis Hizmetleri A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; a. Davacı baba lehine maddi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunı, b. İkinci kez ıslah yapılamayacağını, c. Zamanaşımı def'ileri dikkate alınmadan karar verilmiş olduğunu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir. 3.Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; a. Ceza yargılamasında müteveffanın anne ve babasının beyanlarının alındığını, beyanlarında çelişkiler olduğunu, 3 metreden düşen bir kişinin 3-4 saat sonra MR çekilmesi, yatağından kaldırılması gibi konuların ölümün düşmeden değil hastanedeki tedavi ve süreçten kaynaklandığını düşündürdüğünü, iş kazası ile ölüm arasında illiyet bağı olmaması ile hastane sorumluluğunun değerlendirilmesi gerektiğini, kendilerinin müteveffanın işvereni olmadığını, aralarında iş sözleşmesi bulunmadığını, müteveffanın vardiya değişimi sırasında kendisine görev verilmeden üst kat depo kısmına neden çıktığının bilinemediğini, iş yerinde 3 metre yüksekten düşebilecek bir yer ve/veya makine olmadığını, b. Müteveffanın genç yaşta olduğunu, yaşasa idi evleneceğini, eş ve çocukları olacağının hesaba katılmadığını, evlilikten sonra da anneye desteğinin düşeceğinin gözetilmediğini, c.Hükmedilen manevi tazminat miktarlarının maktu tayin edildiğini, özel şartların değerlendirilmediğini d. İkinci kez ıslah yapılamayacağını, e. Zamanaşımı def'ileri dikkate alınmadan karar verilmiş olduğunu, f. Lehine vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının tazminat istemine ilişkindir. 1.Dosya kapsamından, davacılar vekilinin davacı ... için maddi tazminat talebini 30.11.2023 tarihli ıslah dilekçesi ile 36.958,66 TL ye yükselttiği, davalılar ... Lojistik A.Ş. ile ... Servis Hiz. Tic A.Ş. vekillerince işbu dilekçeye karşı zamanaşımı definde bulunulduğu, buna karşılık Mahkemece bu konuda bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. 2. Zamanaşımı, alacak hakkının belli bir süre kullanılmaması yüzünden dava edilebilme niteliğinden yoksun kalabilmesini ifade eder. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere zamanaşımı, alacak hakkını sona erdirmeyip sadece onu “eksik bir borç” haline dönüştürür. Bu itibarla zamanaşımı savunması bir defi olup, ileri sürüldüğünde, şartları gerçekleşmişse hakkın dava edilebilme niteliği ortadan kalkacağından, artık mahkemenin işin esasına girip onu incelemesi mümkün değildir. 11.01.1940 tarihli 15/70 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı'nda aynı husus "zamanaşımı defi davanın esası hakkında her türlü muameleye manidir. Bu sorun halledilmeden davanın esası incelenemez." şeklinde ifade edilmiştir. 3. Yukarıda açıklanan nedenlerle, somut olayda davalılar ... Lojistik A.Ş. ile ... Servis Hiz. Tic A.Ş. vekilleri tarafından ıslaha karşı zamanaşımı def‘i ileri sürüldüğü gözden kaçırılarak, bu hususlar hakkında bir değerlendirme yapılmaksızın davanın esası hakkında yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur. 4. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. 5. O halde, temyiz eden davalılar ... Lojistik A.Ş. ile ... Servis Hiz. Tic A.Ş. vekillerince bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları dikkate alınarak, bozmanın niteliğine göre tarafların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Mahkemece verilen hüküm bozulmalıdır. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine, 21.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.