Yargıtay 11. Ceza Dairesi · E. 2024/3576 · K. 2024/14939

11. Ceza Dairesi         2024/3576 E.  ,  2024/14939 K. "İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği SAYISI : 2023/8577 Değişik İş SUÇ : Dolandırıcılık İNCELEME KONUSU KARAR : Talebin reddi KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığının, 26.06.2020 tarihli ve 2020/16941 Soruşturma, 2020/20377 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın kabulü ile soruşturmanın genişletilmesine ilişkin merci Gaziantep 4. Sulh Ceza Hakimliğinin, 06.10.2020 tarihli ve 2020/5298 Değişik İş sayılı kararını müteakip, belirtilen eksiklikler giderildikten sonra dosyanın tekrar gönderilmesini takiben, Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yeniden değerlendirme yapılarak kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi ve bu karara itiraz edilmesi halinde dosyanın gönderilmesi gerektiğinden bahisle talebin reddine dair Gaziantep 4. Sulh Ceza Hakimliğinin, 15.11.2023 tarihli ve 2023/8577 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271/4. maddesi uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 15.11.2023'te kesinleştiği belirlenmiştir. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Kanun'un 309/1. maddesi uyarınca, 14.05.2024 tarihli ve 2023/29701 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 28.05.2024 tarihli ve KYB-2024/56953 sayılı Tebliğnamesi ile soruşturma dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü: I. İSTEM Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 28.05.2024 tarihli ve KYB-2024/56953 sayılı kanun yararına bozma isteminin; "Dosya kapsamına göre, Gaziantep 4. Sulh Ceza Hâkimliğinin 15/11/2023 tarihli kararı ile Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından tekrardan değerlendirme yapıldıktan sonra itiraz olması halinde dosyanın gönderilmesi gerektiğinden bahisle karar verilmiş ise de, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 71. maddesi ile değişik 173/3. maddesinde yer alan, “Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder...” ile aynı Kanun’un 173/4. maddesindeki “Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir.” şeklindeki düzenleme gereğince kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itiraz üzerine soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi halinde, Gaziantep Cumhuriyet savcılığınca belirtilen eksiklikler giderildikten sonra itirazla ilgili Gaziantep 4. Sulh Ceza Hâkimliği tarafından bir karar verilmesi gerektiği cihetle, belirtilen eksikliklerin tamamlanıp tamamlanmadığı incelenerek, esastan karar verilmesi yerine, yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir." Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır. II. GEREKÇE 1. 5271 sayılı Kanun‘un 160. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir. 2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172/1. maddesi; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir. 3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173. maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. (2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. (3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. (4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172. maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir. 5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir. Soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi halinde, Cumhuriyet savcısı Sulh Ceza Hakimliği tarafından belirtilen eksiklikleri giderdikten sonra bir karar verilmek üzere dosyayı tekrar aynı Sulh Ceza Hakimliğine gönderecek, bu hususta kendisi yeniden kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veremeyecektir. 6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığının, 26.06.2020 tarihli ve 2020/16941 Soruşturma, 2020/20377 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı şikâyetçiler vekili tarafından itiraz edilmesi üzerine, merci Gaziantep 4. Sulh Ceza Hakimliğinin, 06.10.2020 tarihli ve 2020/5298 Değişik İş sayılı kararı ile soruşturmanın genişletilmesine karar verilmek suretiyle belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla dosyanın Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği, Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gerekli soruşturma işlemleri yapılarak bir karar verilmek üzere dosyanın yeniden 01.11.2023 tarihli üst yazı ile Gaziantep 4. Sulh Ceza Hakimliğine gönderildiği, buna karşılık Gaziantep 4. Sulh Ceza Hakimliğinin, 15.11.2023 tarihli ve 2023/8577 Değişik İş sayılı kararı ile "...her ne kadar Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığının 01/11/2023 tarih ve 2020/72452 soruşturma sayılı yazısı ile 2020/16941 soruşturma ve 2020/20377 karar numaralı KYOK'a ilişkin olarak sulh ceza hakimliğince toplanılması istenilen deliller toplanıldıktan sonra somut olayla ilgili itirazın reddi ya da kabulü şeklinde karar verme yetkisinin sulh ceza hakimliğinde olduğundan bahisle dosya hakimliğimize gönderilmiş ise de, talebin UYAP üzerinden boş müzekkere şeklinde gönderildiği, bu nedenle red-kabul işlemlerinin yapılamayacağı, ayrıca her ne kadar Cumhuriyet Başsavcılığınca aynı dosyada tekrar karar veremeyeceği belirtilmiş ise de, dosyada tamamlanan eksiklikler ile 5271 sayılı CMK'nın 160. maddesine uygun şekilde deliller toplanıp sonucu GAZİANTEP CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINCA takdir edilmesi gerektiği, daha sonra verilen karara (kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilir ise) itiraz olması halinde yeniden Gaziantep Sulh Ceza hakimliklerince değerlendirme yapılabileceği..." denilmek suretiyle talebin reddedildiği anlaşılmış ise de; 5271 sayılı Kanun'un 173/3. maddesinde yer alan, "Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir." şeklindeki düzenleme karşısında, Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturmanın genişletilmesine ilişkin kararda belirtilen eksiklikler giderildikten sonra, daha önce bu hususta karar veren merci tarafından itirazla ilgili bir değerlendirme yapılması gerektiği gözetilmeden talebin reddine karar verilmesi Kanun’a aykırı olup, ihbarnamede yer alan kanun yararına bozma istemi yerinde görülmüştür. III. KARAR 1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, 2. Gaziantep 4. Sulh Ceza Hakimliğinin, 15.11.2023 tarihli ve 2023/8577 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,5271 sayılı Kanun’un 309/4-a. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin yapılması için soruşturma dosyasının, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 09.12.2024 tarihinde karar verildi.