İçtihatYargıtay3. Hukuk Dairesi18.12.2024

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/3687 · K. 2024/4430

3. Hukuk Dairesi 2024/3687 E. , 2024/4430 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2020/863 E., 2022/1644 K. Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, Mahkemece bozmaya uyularak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Dairece Mahkeme Kararının düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir. Davacı vekili tarafından Dairece verilen kararın düzeltilmesi istenilmiş olmakla; kesinlik, süre ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, karar düzeltme dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkili idareye ait 22700 sicil nolu ruhsat sahasının davalı tarafından ihale yoluyla devir alındığını, akabinde müvekkili ile davalı arasında .... Noterliğinin 18.10.1995 tarihli ve 55482 yevmiye nolu ruhsat hakkının devrine ilişkin sözleşme imzalandığını, davalının 05.06.2008 tarihli dilekçesi ile sahada 50 ton üretim yaptığını bildirdiğini, daha sonra üretim yapılmadığını ve davalı tarafından 29.12.2006 tarihli terk dilekçesinin MİGEM'e verildiğini, terki müteakip olarak ruhsat alanının üçe bölünerek II. grup kapsamında ihale edildiğini, ihale neticesinde 80,78 hektarlık alanın yeniden davalıya 200711968 ruhsat numarası ile ruhsatlandığının bildirildiğini, davalı ile yapılan sözleşmenin 6/e maddesine göre; işletmeci, işletmenin ömrü boyunca ürettiği cevherin (mermer) beher tonunun ocakbaşı satış fiyatının %5'ini MTA'ya maden arama katkı payı olarak ödemeyi yüklendiğini, davacının bu paydan yoksun kaldığını ileri sürerek; sözleşmenin 14. maddesine göre 03.12.2011 tarihi itibari ile hesaplanan 1.657.920,00 TL maden arama katkı payı alacağının 01.01.2012 tarihinden itibaren işleyecek cari reeskont faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı 1. Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Dairece verilen 09.04.2019 tarihli ve 2017/15564 E., 2019/3142 K. sayılı ilamla; "... Sözleşmenin 6/a maddesinde; "işletmeci devir aldığı sahada ön işletme ve işletme dönemi çalışmalarını 3213 sayılı Maden Kanunu, bu Kanun yönetmeliklerine uygun şekilde ve yasal süreleri içinde yapacaktır. Aksine davranış nedeniyle MTA'nın maruz kalacağı gelir mahrumiyetinden işletmeci sorumlu olacaktır.", 6/e maddesinde; "İşletmecinin (sözleşme 6/c ve 6/d’de belirtilen ödemeler dışında) işletmenin ömrü boyunca ürettiği cevherin (mermer) beher tonu için ocak başı satış fiyatının % 5’ini MTA’ya maden arama katkı payı olarak ödemeyi yüklendiği", 14. maddesinde; "İş bu sözleşme işletmeci tarafından tek taraflı olarak feshedilmez. Bu sözleşmenin işletmeci tarafından yürütülmemesi veya eksik bir tarzda yürütülmesinden doğacak MTA hak ve menfaatlerini işletmeci tazminat olarak ödemeyi taahhüt eder." hükümleri düzenlenmiş olup tarafların özgür iradeleri ile kararlaştırılmış olan sözleşme maddeleri geçerli olup tarafları bağlar. Davalı, davacı kuruma sunduğu işletme projesi ile üretim, üretime bağlı tesis yatırımı ve kapasite kullanımını göz önüne alarak madenin ekonomik ve faydalı şekilde kullanılmasını taahhüt etmiştir. Bu durumda, Mahkemece; sözleşme hükümleri ve işletme projesi dikkate alınarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken, eksik inceleme ve araştırma ve hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup, hükmün bozulmasını gerektirmiştir." gerekçesiyle, karar bozulmuştur. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 28.03.2022 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulüne, 90.406,00 TL MAKP alacağı ve 252.941,00 TL faiz alacağının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

VI. KARAR DÜZELTME

A. Karar Düzeltme Yoluna Başvuran Dairenin yukarıda belirtilen kararına karşı davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur. B. Karar Düzeltme Sebepleri Davacı vekili; bozmadan sonra üç ayrı heyetten alınan raporlardaki tespitlere göre çelişkilerin giderildiği ifadesinin gerçeği yansıtmadığını, dosyaya kazandırılan önceki tarihli iki raporda davacı Kurum lehine değerlendirme yapıldığı halde yeniden rapor alındığını, söz konusu rapora itirazlarının değerlendirilmediğini, hükme esas alınan raporda hem ocakbaşı satış fiyatının belirlenmesinde uygulanan yeniden değerleme oranı, hem de 10 yıl sürenin esas alınması bakımından hata edildiğini, 1997 yılı için ocak başı satış fiyatını bulmak için uygulanacak olan yeniden değerleme oranı 1996 yılı Aralık ayında açıklanan ve %72,8 olan olan değer iken, yanlış olarak 1997 Aralık ayında açıklanan %80,4 oranının uygulandığını, bu haliyle her yıl için bulunan ocak başı satış fiyatında aynı hatanın tekrarlandığını, 18.12.2020 tarihli raporda söz konusu oranların doğru şekilde uygulandığını, işletme projesi kapsamında 60 yılın esas alınması gerektiğini, bu durumun bozma kararına da aykırı olduğunu, görünür rezerv ve kalitesi belirlenmiş maden varlığını değerlendirmek taahhüdü bulunan davalı şirketin, işletme ruhsat süresi dolduktan sonra maden varlığını değerlendirmekten vazgeçme, temdit etmeme, dolayısıyla Kurumun gelirini ortadan kaldırma hakkı bulunmadığını ileri sürerek, kararın düzeltilmesini ve Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sözleşmeye dayalı olarak maden katkı arama payı alacağının tahsili istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 04.02.1959 tarihli ve 13/5 sayılı ile 09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihatları Birleştirme kararları. 3. Değerlendirme Karar düzeltme yoluyla incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle uyulan bozma ilamında belirtilen esas ve usullerde araştırma ve inceleme yapılarak karar verildiğinin anlaşılmasına göre, davacı vekilinin karar düzeltme taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/3687 · K. 2024/4430

I. DAVA

II. CEVAP

III. MAHKEME KARARI

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

V. TEMYİZ

VI. KARAR DÜZELTME

VII. KARAR