Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2024/4275 · K. 2025/3221

3. Hukuk Dairesi         2024/4275 E.  ,  2025/3221 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/144 E., 2024/1472 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2023/466 E., 2023/671 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; davalının kurum üyesi olduğunu, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun (5174 sayılı Kanun) 46. maddesi gereğince alım satım işlemlerini kuruma bildirerek tescil ettirmekle mükellef olduğunu, Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım veya Satımlarının Tescili Hakkında Yönetmeliğin (Yönetmelik) 15. maddesi gereğince, kurum üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemekle yetkili olduklarını, bu nedenle hakim kararı ile üyelerin defter ve evraklarını inceleme hakları olduğunu, taleplerine rağmen davalının incelenmek üzere defter ve evraklarını teslim etmediğini ileri sürerek, davalının 2020-2023 yıllarına ait defter/evrak ve alım satım faturalarının incelenip iade edilmek üzere kuruma teslimine karar verilmesini istemiştir. II. CEVAP Davalı vekili; ilgili Yönetmeliğin 5. maddesine göre, dayanıklı, stoklamaya elverişli ve çabuk bozulan mallardan olmayan maddelerin borsaya tabi olduğunu, bu nedenle şirketin iştigal konusu olan yumurta alım satımının borsaya tescilinin mümkün olmadığını, zira yumurtanın stoklamaya elverişli bir ürün olmayıp, kolay tüketilebilen ve çabuk bozulan bir ürün olduğunu, yumurtaya ilişkin borsada yazılı bir ilanın dahi bulunmadığını, davacının iddialarının mesnetsiz olduğunu, işbu davanın açılmasında hukuki yararın bulunmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 5174 sayılı Kanun'un 46/6 fıkrasında, "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidirler. Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler." hükmünün bulunduğu, anılan hüküm uyarınca, davacı kurumun, üyesi olan davalı şirketin kotasyona tabi olan alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğini denetleme yetkisi bulunduğu ve bu amaçla hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve kayıtlarını inceleyebileceği gerekçesiyle; davanın kabulüne, davalı şirkete ait 2020-2023 yıllarına ilişkin ticari defter, evrak ve alım-satım faturalarının incelenip iade edilmek üzere davacı kuruma teslimine karar verilmiş; karara karşı, davalı tarafından istinafa başvurulmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın dayanağı olan 5174 sayılı Kanun'un 46.maddesinde; "... hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler." hükmü uyarınca Mahkemece sadece "incelemeye izin verilmekle" yetinilmesi gerekirken, "davalı şirkete ait 2020-2023 yıllarına ilişkin ticari defter, evrak ve alım-satım faturalarının incelenip iade edilmek üzere davacı kuruma teslimine," şeklinde teslime ilişkin hüküm kurulmuş olması nedeniyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın kabulü ile davacıya 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesi gereğince davalı şirkete ait 2020-2023 yıllarına ilişkin ticari defter, evrak ve alım-satım faturalarının incelenmesi için izin verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; müvekkili şirketin iştigal konusu olan yumurta alım satımının borsaya tescilinin, gerek ilgili yönetmelik maddelerince gerekse yumurtanın borsada satışının taşıma, depolama, muhafaza ve satış kuralları gereği mümkün olmadığını, yumurtaya ilişkin borsada yazılı bir ilan bulunmadığını, yönetim kurulu tarafından belirlenmiş bir satış yerinin mevcut olmadığı gibi Bakanlıkça belirlenen bir yerinde bulunmadığını, yumurtanın stoklamaya elverişli bir ürün olmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesine dayalı defter ve belgelerin incelenmesine izin verilmesi istemine ilişkindir. Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye, 5174 sayılı Kanun'un uygulanmasına yönelik Yönetmeliğin 5/1 maddesi hükmüne göre, ilgili Bakanlığın kotasyona alınacak mallar yönünden karar verme yetkisine sahip olduğu, ilgili borsa tarafından da buna istinaden ilan edilen listede "yumurta" ürününe yer verildiği, aynı Yönetmeliğin 15/1 maddesi hükmüne göre "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir." düzenlemesine uygun olarak karar verildiğinin anlaşılmasına göre, temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, 11.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.