V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı işverenin sağlık raporu aldırmadan ... işçiyi işe başlatması, periyodik muayenesini yaptırmaması nedeniyle kusurlu olduğunu, iş yerinde kalıp ustası olarak çalışan müteveffanın yapılan işin niteliği itibariyle çalışma şeklinin yoğun bir efor gerektirdiği ve ölümüne sebebiyet veren etmenler arasında olduğunu, davalı işverenin tam kusurlu olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.
İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işverenin iş yerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu olay tarihinde yürürlükte bulunan İş Kanunu'nun 77. maddesinin açık buyruğudur. İşveren, çalışanlarının işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede işçisinin yasal sınırları aşar süratte araç kullanmasını önlemek için gerekli tedbirleri alması, risklerden kaçınması, kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmesi, risk değerlendirmesi yapması ve/veya yaptırması, teknik gelişmelere uyum göstermesi, tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmesi, mesleki riskleri önlemesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbiri alması, gerekli araç ve gereçleri sağlaması, sağlık ve güvenlik tedbirlerini değişen şartlara uygun hale getirmesi ve mevcut iş yerinin iyileştirilmesi için çalışmalar yapması gerekmektedir.
İş kazası hukuki sebebine dayalı tazminat davalarında olayın gerçekleşme şeklinin tarafların gösterdiği deliller dikkate alınarak her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya konulması ve giderek kusur oranlarının bu olaya uygun şekilde belirlenmesi gerektiği açıktır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacıların murisi ...'ın davalıya ait inşaat işyerinde 24.7.2012-10.12.2012 ve 22.2.2013-12.7.2013 tarihleri arasında kalıpçı olarak çalıştığı, 12.7.2013 tarihinde kalp krizi geçirerek vefat ettiği, ölüm belgesinde ölüm nedeninin doğal ölüm olarak ifade edildiği, 17.7.2012 tarihli sağlık raporunun aile hekimliğince düzenlendiği ve raporda harici muayenede patoloji tespit edilemediğinin belirtildiği, Mahkemece davacılar murisinin hastane kayıtlarının celbedildiği, davacıların murisinin ölümünün iş kazası olduğunun tespitine ve aksi kurum işleminin iptaline ilişkin kararın 21 Hukuk Dairesinin 2015/5369 Esas sayılı 2.2.2016 tarihli ilamı ile onanarak kesinleştiği, Mahkemece alınan 19.7.2017 tarihli kusur raporunda, müteveffanın işverence periyodik muayenesinin yapılmamış olması ve kısa bir ara vererek iş değiştiren müteveffayı işverenin işe giriş sağlık raporu almadan işe başlatmış olması nedeniyle davalı işverenin %15 kusurlu olduğu, müteveffanın yaşının, beslenme şeklinin, genetik yapısının bünyevi yatkınlığının %85 etkili olduğu, müteveffanın kusuru bulunmadığının bildirildiği, 15.04.2018 tarihli raporda iş yeri çalışma koşullarının davalı işverenin veya dava dışı kişilerin illiyet bağı oluşturacak etkisi, işverene atfı kabil kusur bulunmadığının belirtildiği, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından sonra alınan ve Mahkemece hükme dayanak kılınan 29.07.2021 havale tarihli kusur raporunda ise özetle, yapılan tıbbi değerlendirmeye göre işyeri koşullarından, davacı murisinin kalp krizi geçirmesine sebep olabilecek herhangi bir risk faktörü tespit edilmediği, olay günü bünyesini zorlayacak iş yaptırıldığına, strese sokacak olayın cereyan ettiğine dair bilgi de mevcut olmamakla birlikte ölüm sebebi değerlendirildiğinde ölüm sebebinin kalp krizine bağlı ani kardiyak ölüm sebeplerine uyduğu, çok tehlikeli inşaat işyerindeki çalışma koşullarının dikkate alınmasıyla düzenlenmiş bir işe giriş raporu olmadan, dolayısıyla yeterli sağlık muayeneleri yapılmadan ve çalıştığı işe uygun olduğunu belirten geçerli bir sağlık raporu temin edilmeden davalı işyerinde çalıştırılmakta olduğu dikkate alınarak, müteveffanın işe giriş öncesi detaylı kardiyolojik muayenesinin yapılmış olması halinde kalp damar hastalığı tespit edilebileceği gibi,kalp krizi geçirip geçirmeyeceğinin hiçbir tespit ile önceden belirlenemeyeceği, meydana gelen ölüm olayı ile kalp ve damar hastalıkları için risk faktörü olan diyabet, hipertansiyon gibi kronik hastalığı olmamasına karşın, sigara alkol kullanımı vs dair veri de olmadığından kişinin kendinden kaynaklanan bir riski bulunup bulunmadığının değerlendirilemediği belirtilmiştir.
SGK Başkanlığı tarafından davalı işveren aleyhine açılan rücuen tazminat davasında, iş kazasından kaynaklı tazminat davasında alınan, yukarıda bahsedilen 29.07.2021 tarihli rapor hükme esas alınmak suretiyle davalı işverene kusur yüklenemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, kararın istinaf mahkemesinde kesinleştiği ,yine Samsun 5 Asliye Ceza Mahkemesinin 2018/938 Esas sayılı dosyasında işyeri yetkilisi olarak ... aleyhine açılan davada “.. ölüm belgesi ve mahkemece aldırılan bilirkişi raporu dikkate alındığında, maktülün kalp krizi neticesinde vefat etmesi nedeni ile işyerinde alınması gereken tedbirlerin eksik olmasından kaynaklı olarak sanığın vefatı arasında illiyet bağı kurulamadığından, soruşturma aşamasında alınan bilirkişi raporuna itibar edilmediği" gerekçesiyle davalı işveren yetkilisinin beraatine karar verildiği , savcılık tarafından alınan 14.8.2016 tarihli heyet raporunda daha önce çalıştığı inşaat için işe giriş sağlık raporu alındığı, ama bu rapor öldüğü zaman çalıştığı inşaattan farklı inşaat işi olduğu için yeniden sağlık raporu alınması gerektiği, işe uygun sağlık raporu almadan Rasim’i işe başlatması nedeniyle tali kusurlu olduğunun belirtildiği, Ceza Mahkemesince alınan 25.3.2019 tarihli raporda olayın sebebinin ... Rasim’in yaşının beslenme şeklinin genetik özellikleri ve bünyesinden kaynaklanan kalp krizi sonucu hayatını kaybetmesi olduğu, kalp krizini tetikleyen veya işyeri şartlarından kaynaklanan bir bulgu olmadığı ... Kökten’in cezai yönden sorumluluğu olmadığı kanaatinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Mahkemece yapılacak iş; davacıdan davalının başka bir inşaatında çalışmak üzere sağlık raporu alındığı, bu iş yerinden ayrılışından sonra, işe giriş sağlık raporu alınmadan yeniden işe başlatılmasının işveren yönünden kusur teşkil edeceği gözetilerek, davacının kaza öncesi ve kaza sonrası dönemlere ait, temin edilebilen tüm tıbbi belge ve raporları dosyaya celp edildikten sonra yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda işverenden sigortalının şahsi sicil dosyasının tümü getirtilerek, işverenin sigortalının periyodik sağlık muayenelerini yaptırıp yaptırmadığı, bu muayenelerde kalp rahatsızlığı ile ilgili bir bulguya rastlanıp rastlanmadığı, şahsi dosyada "kalp rahatsızlığı" nedeniyle alınmış bir istirahat raporunun bulunup bulunmadığı, ölüm olayından önceki tarihlerde sigortalının bünyesini zorlayacak bir çalışma yaptırılıp yaptırılmadığı, olay günü sigortalıyı işyerinde rutin dışında bir gerginlik ve stres içine sokacak bir olayın cereyan edip etmediği araştırmak, ayrıca, kalp krizinde, kişinin yaşının, beslenme şekli ve kültürünün, genetik özelliklerinin ve bünyevi yapısının, tütün bağımlılığı, alkol kullanımı, egzersiz durumunun, cinsiyetinin de faktör olduğu, sağlığının çeşitli faktörlerinin bir araya gelmesiyle bozulabileceği, işyerinde çalışma şartlarının kalp krizini tetikleyip tetiklemediği hususlarının kusurun ağırlığının değerlendirilmesinde dikkate alınacağı işyeri hekimliği, işgücü sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman olan bir kardiyoloğun da yer alacağı bilirkişi heyetinden iş kazası ile çalışma şekli arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığı, illiyet bulunuyorsa kalp krizinin oluşumunda işverenin kusurunun bulunup bulunmadığının saptandığı, kusuru mevcut ise kusurunun ağırlığını, kalp krizinde işyeri koşullarının etkili olup olmadığını, sigortalının kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin ne kadar etkili olduğunu, rücuen tazminat dosyası, ceza dava dosyası ve iş bu dosya kapsamında bulunan raporlar arasındaki çelişkileri ve tarafların iddia ve itiraz sebeplerinin değerlendirilmesini de kapsar şekilde kusur raporu aldıktan sonra karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacılar vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada bozma sebebine göre temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin, Mahkemece verilen hüküm bozulmalıdır.
