İçtihatYargıtay5. Hukuk Dairesi25.03.2025

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/5908 · K. 2025/4028

5. Hukuk Dairesi 2024/5908 E. , 2025/4028 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/460 Esas, 2024/327 Karar KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar İLK DERECE MAHKEMESİ : İnebolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/19 Esas, 2021/563 Karar Taraflar arasındaki tapu kaydının mahkeme kararı ile iptal edilmesi nedeniyle uğranılan zararın 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 1007 nci maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Hazine vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda: temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir. Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 25.03.2025 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir. Duruşma günü davacı vekili Avukat ... ve davalı Hazine vekili Avukat ... gelmişlerdir. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin maliki olduğu Kastamonu ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 98 ada 1parsel sayılı taşınmazın ... tarafından açılan dava sonucunda taşınmazın kısmen kıyıda kalması nedeniyle tapudan terkini nedeniyle uğranılan zararın işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Hazineden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporlarına yasal itiraz süreleri beklenmeden yeniden raporlar alındığını, hukuki dinlenilme hakkının engellendiğini, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu, taşınmazın değerinin düşük tespit edildiğini ileri sürmüştür. 2. Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; tazminat istemine konu taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine "01.11.2016 tarihli ve 625 yevmiye numarasıyla “10.614,75 m² ik kısmı kıyı kenar çizgisi içerisinde kalmaktadır” şerhinin konulduğunu, davacının bu şerhi görerek kıyı kenar çizgisi içinde kaldığını bilerek satın aldığını, zararın olmadığını, davanın reddinin gerektiğini, kaldı ki kıyı-kenar çizgisi içinde kalan taşınmazlar için tazminat istenemeyeceğini, taşınmazın değerinin yüksek belirlendiğini, taşınmazın arsa niteliğinde olduğunun kabul edilemeyeceğini, dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1991 yılında yapılıp kesinleşen genel arazi kadastrosu sırasında 98 ada 1 parsel sayılı 16.635,00 m² yüzölçümündeki dava konusu taşınmazın tapu kaydı uygulanarak arsa niteliği ile ... Elektro Mekanik San. Tic. A.Ş adına tespit ve tescil edildiği, daha sonra 28.02.2013 tarihinde satış yoluyla Emre Yılmaz’a geçtiği, ondan da 10.01.2019 tarihinde satış yoluyla davacı şirkete geçtiği, ancak tapu kaydının beyanlar hanesine 01.11.2016 tarihli ve 625 yevmiye numarasıyla “10.614,75 m² lik kısmı kıyı kenar çizgisi içerisinde kalmaktadır” şerhinin konulduğu, anılan şerhin davacıya satışa ilişkin resmi senette de yer aldığı, 2017 yılında 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun Ek-1 inci maddesi uyarınca yapılan sayısallaştırma sonucu 16.636,50m2 yüzölçümüyle 98 ada 1 parsel nosuyla tapuya tescil edildiği, Hazine tarafından 05.09.2017 tarihinde açılan dava üzerine İnebolu Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/479 Esas, 2020/86 Karar sayılı kararıyla 98 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 10.614,75 m² yüzölçümlü kesiminin kıyı kenar çizgisi içinde kaldığı gerekçesiyle tapu kaydının iptaline tescil dışı bırakılmasına karar verildiği, istinaf edilmeksizin 01.07.2020 tarihinde kesinleştiği, 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde istinafa konu davayı açtığı anlaşıldığı,somut olayda; 4721 sayılı Kanun'un 1020 nci maddesinin, "Tapu sicili herkese açıktır. İlgisini inanılır kılan herkes, tapu kütüğündeki ilgili sayfanın ve belgelerin tapu memuru önünde kendisine gösterilmesini veya bunların örneklerinin verilmesini isteyebilir. Kimse tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremez." hükmü nazara alındığında tapunun beyanlar hanesine şerh işlendikten sonra bu şerhi tapuda görmesine rağmen taşınmazı devralan davacının iyi niyetli olduğundan ve 4721 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi uyarınca dürüst davrandığından söz edilemeyeceği hâl böyle olunca, davacının tapusunun iptali sebebiyle bir zararının oluştuğu kabul edilse bile bu zararın tapu sicil kayıtlarının doğru tutulmamasından kaynaklandığının söylenemeyeceği gibi zarar ile tapu işlemleri arasında nedensellik bağının varlığından da bahsetmek mümkün olmayacağından davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulü yönünde karar verilmesi doğru görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Hazine vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz itirazında bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; tapu kaydındaki ''davalı'' şerhi bulunmasının müvekkilin iyi niyetini ortadan kaldırmayacağını; çünkü şerhin tapu kaydının devam eden yargılama sonucunda iptal edilebileceği bilgisine ilişkin olup 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesinde öngörülen, tapu sicilinin yanlış tutulmasından kaynaklanan zararın Devlet tarafından karşılanmasına engel teşkil etmediğini, müvekkilin satın aldığı tarih itibarıyla geçerli bir tapu kaydı mevcut olup müvekkil hakkını devraldıkları maliklerin halefleri olduğundan, ilk maliklerin sahip olduğu hak ve yükümlülükleri devaldığını, ilk malikler 4721 sayılı Kanun'un tanımlanan haklarını kullanabilecekken mülkiyet hakkının devralan haleflerin aynı haklardan yararlanamıyacağını kabul etmenin mümkün olmadığını, buna ilişkin İnsan Hakları Mahkemesi, Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay (Kapatılan) 20. Hukuk Dairesi emsal kararlarının da bu yönde olduğunu ileri sürerek temyiz yoluna başvurmuştur. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca tazminat istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dosya içindeki bilgi ve belgelerden; dava konusu sayılı taşınmaz 1991 yılında yapılıp kesinleşen genel arazi kadastrosu sırasında dava dışı ... Elektro Mekanik San. Tic. A.Ş adına tespit ve tescil edildiği, 28.02.2013 tarihinde satış yoluyla Emre Yılmaz’a geçtiği, ondan da 10.01.2019 tarihinde satış yoluyla davacı şirkete geçtiği, ancak tapu kaydının beyanlar hanesine 01.11.2016 tarihli ve 625 yevmiye numarasıyla “10.614,75 m² lik kısmı kıyı kenar çizgisi içerisinde kalmaktadır” şerhinin konulduğu, anılan şerhin davacıya satışa ilişkin resmi senette de yer aldığı, Hazine tarafından 05.09.2017 tarihinde açılan dava üzerine İnebolu Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/479 Esas, 2020/86 Karar sayılı ilamıyla 98 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 10.614,75 m² yüzölçümlü kesiminin kıyı kenar çizgisi içinde kaldığı gerekçesiyle tapu kaydının iptaline tescil dışı bırakılmasına karar verildiği, istinaf edilmeksizin 01.07.2020 tarihinde kesinleştiği, iş bu davanın 21.01.2021 tarihinde 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır. 3. Buna göre; ''10.614,71 metrekare kıyı kenar çizgisi içindedir'' şerhini tapuda görmesine rağmen satın alarak malik olan davacının iyi niyetli olduğundan ve 4721 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi uyarınca dürüst davrandığından söz edilemez. Somut olayda; davacının tapusunun iptali sebebiyle bir zararının oluştuğu kabul edilse bile bu zararın tapu sicil kayıtlarının doğru tutulmamasından kaynaklandığı söylenemeyeceği gibi uğradığı zararı 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi uyarınca Devletten isteyen davacının uğradığı zarar ile tapu işlemleri arasında nedensellik bağının varlığından da bahsetmek mümkün olmayacağından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. 4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

Dava, dava konusu taşınmazın kıyı kenar çizgisi içinde kaldığından bahisle tapu kaydının mahkeme kararı ile iptali nedeniyle uğranılan zararın 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 1007 nci maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Hazine vekili tarafından yapılan istinaf başvurusu üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesince yeniden esas hakkında verilen kararla davanın reddine ilişkin hükmün Dairenin çoğunluk görüşü doğrultusunda onanmasına karar verilmiş ise de bu görüşe katılmamaktayım. Şöyle ki; 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesinde, tapu sicilinin tutulmasından doğan bütün zararlardan Devletin sorumlu olacağı hükme bağlanmıştır. Devletin tapu sicilinin tutulmasından doğan sorumluluğunun, nitelik itibarıyla kusursuz sorumluluk olduğu hususu gerek doktrinde gerekse Yargıtay kararlarında kabul edilmektedir. Sicillerin doğru tutulmasını üstlenen ve taahhüt eden Devlet, gerçeğe aykırı ve dayanıksız olarak tutulmuş olan kayıtlar nedeniyle doğan zararları da ödemekle yükümlüdür. Tapu işlemleri, kadastro tespiti işlemlerinden başlayarak birbirini takip eden işlemler olduğundan, tapu kütüğünün oluşumu aşamalarında kadastro işlemleri ile tapu işlemlerinin bir bütün oluşturduğu kuşkusuzdur. 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesinde kabul edilip sorumluluğun doğabilmesi için ilk şart, Tapu Sicil Tüzüğü'nün 7 nci maddesinde sayılan ana ve yardımcı sicillerin Devlet tarafından tutulması için gerekli bir eylem veya işlemin bulunmasıdır. Bildirim yükümlülükleri, sicilin tutulmasına ilişkin araçların korunması, saklanması, kayıtların yazımından önce gerekli araştırmaların yapılması, siciller ile ilgili örneklerin ilgilisine verilmesi, sicildeki bilgilerin eksik ya da yanlış ve eksik çıkartılması gibi hususlar da tapu sicilinin tutulması kavramı içine girmektedir. Devletin sorumluluğundan sözedebilmek için bu kayıtların tutulması sırasında bir hatanın mevcut olması veya gerçeğe aykırı bir sicilin tutulmuş olması gerekir. Tapu sicilinin tutulması nedeniyle Devletin sorumlu tutulmasının ikinci şartı bir zararın oluşmuş olmasıdır. Zarar tehlikesi var olmakla birlikte henüz zarar doğmamış ve başka türlü zararın önlenmesi imkanı var ise, ayni hakkını kaybeden veya ayni hakkı sınırlandırılan kişi, tapu kaydının düzeltilmesi davası ile ya da tapu memurunun bir işlemi ile hakkına kavuşabilecekse, zararın doğduğundan söz edilemez. Zararın varlığının kesin olarak anlaşıldığı hâllerde Devletin sorumluluğundan söz edilebilecektir. Yerleşmiş Yargıtay ugulamalarında; kesinleşmiş orman sınırları ya da kesinleşmiş kıyı kenar çizgisi içinde kalan taşınmazların tapu kaydı henüz iptal edilmemiş bile olsa, zararın doğduğu kabul edilmektedir. Kesinleşmiş kıyı kenar çizgisi ya da orman tahdidi içinde kalan taşınmaz için tapu sicilinin yolsuz oluşturulduğu benimsenmektedir. 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesine göre Devletin sorumluluğunun doğabilmesi için meydana gelen zarar ile, tapu sicilinin tutulması arasında illiyet bağının bulunması, ayrıca zarar görenin bu illiyet bağını kesecek derecede bir kusurunun bulunmaması gerekir. Eğer zarar görenin bir kusuru var ve bu kusur illiyet bağını kesecek yoğunlukta ise, Devletin sorumluluğundan söz edilemeyecektir. Tapu sicilinin tutulmasından doğan Devletin sorumluluğu bir kusursuz sorumluluk hali olduğundan, sorumluluğun ortadan kalkması için illiyet bağının kesildiğinin kanıtlanması gerekir. Burada zararın doğduğu anın tespiti illiyet bağının kesilip kesilmemesi yönünden önem arz etmektedir. Bir taşınmazın orman tahdidi ya da kıyı kenar çizgisi içinde kalmış olması ve bu hususların kesinleşmesi ile birlikte talep hakkının doğduğu kabul edilmektedir. Bu sınırlar içinde kalan tapunun iptal edilmiş olması şartı dahi aranmamaktadır. Yani zarar Devletin tapu verdiği bir taşınmazın kıyı kenar sınırlarına alınmasıyla doğmuş olmaktadır. Mülkiyet hakkı gerek Anayasa ve kanunlarla iç hukuk yönünden, gerekse Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ek protokolleri ile kabul edilmiş ... haklardandır. (Anayasa md. 35/1 AİHS ek protokol 1-1) 4721 sayılı Kanun'un 683 üncü maddesinde de bir şeye malik olan kimsenin hukuk düzeninin sınırları içerisinde o şey üzerinde dilediği gibi kullanma, yararlanma ve tasarrufta bulunma yetkisi olarak belirtilmiş, malikin malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi her türlü haksız el atmanın önlenmesini de dava edebileceği hüküm altına alınmıştır. Bütün bunların yanında mülkiyet hakkı kamu yararının bulunduğu hallerde sınırlandırılabilir ya da tamamen kaldırılabilir. Ancak bu sınırlandırma ya da kaldırma gerçekleştirilirken T.C. Anayasa'sının 90 ıncı maddesinin beşinci fıkrası ile iç hukukun üstünde sayılan AİHS hükümleri gereğince AİHM tarafından oluşturulan 30.05.2006 tarihli ve 1262/02 sayılı kararında ifade edildiği üzere; "...bir kişiyi mülkünden yoksun bırakan bir önlemin..." "...kamu yararına meşru bir amaç gütmesi gerektiği..." bu önlem alınırken başvurulan yollar ve gerçekleştirilmesi amaçlanan hedef arasında makul bir denge olması gerektiği "kişinin kişisel ve haddinden fazla yük taşımak zorunda kalması halinde gerekli dengenin kurulamayacağı," açıktır. Bir başka ifadeyle kamu yararı mülkiyet hakkından kısmen veya tamamen yoksun bırakılan kişinin menfaati arasında makul, kabul edilebilir, hak ve adalet dengesini sağlayacak bir oranın kurulması asıldır. Devlet tarafından verilen, doğru esasa ve geçerli kayda dayalı mülkiyet hakkına değer verileceği kuşkusuzdur. Böyle bir yer özel mülkiyet kapsamından çıkarılarak kamu malı niteliğini kazanmakla birlikte, kişinin ya da kişilerin söz konusu tapuya dayalı hakkının yukarıda ifade edildiği gibi hukukî güvenlik ilkesinin sonucu olarak korunması gerektiği muhakkaktır. Aksi düşünce tarzının, devletin, verdiği tapunun geçersizliğini ileri sürerek, hiçbir karşılık ödemeksizin iptalini istemesi, zamanında geçerli bir şekilde ve kayda dayalı olarak oluşturulan mülkiyet hakkı ile bağdaşmayacağı gibi, kamu vicdanını yaralaması yanında hukuk devleti ilkesini de zedeleyen bir tutum oluşturacaktır. Önceki malikin talep hakkının bulunmadığı bir durumda yeni malik talep hakkı elde edecek olsa ve devir sırf bu amaçla yapılmış olsaydı, davacının eyleminin illiyet bağının kesilmesine neden olduğu kabul edilebilirdi. Zira burada zarar görenin bu eylemi zararın meydana gelmesinin sebebi olarak ortaya çıkmış olacaktı. Zarar görenin eyleminin zararın ortaya çıkmasının bir sebebi halini almadığı durumlarda illiyet bağının kesildiğinden söz edilemez. Çünkü zarar ve sorumluluk zaten doğmuştur. Eldeki davada davayı açan malike ait taşınmazın tapu kaydı, taşınmazın kıyı kenar sınırları içerisinde kaldığından bahisle mahkeme kararı ile iptal edilmiş olup davacının Kanun'un 1007 nci maddesi uyarınca zararının tazmini koşulları yukarıda açıklanan nedenlerle oluşmuştur. Yukarıda açıkladığım nedenlerle davacının kötü niyetli olduğunun kabulü ile davanın reddine dair verilen karara ilişkin çoğunluğun onama görüşüne katılmıyorum. 25.03.2025

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/5908 · K. 2025/4028

I. DAVA

II. CEVAP

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

IV. İSTİNAF

V. TEMYİZ

VI. KARAR

KARŞI OY