İçtihatYargıtay11. Ceza Dairesi26.05.2025

Yargıtay 11. Ceza Dairesi · E. 2024/6123 · K. 2025/6456

11. Ceza Dairesi 2024/6123 E. , 2025/6456 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Sulh Ceza Hakimliği SAYISI : 2023/6042 Değişik iş SUÇ :Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle dolandırıcılık KARAR : Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı yapılan itirazın reddi

KANUN YARARINA BOZMA

YOLUNA BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığının 26.09.2023 tarihli ve 2023/53752 Soruşturma, 2023/26312 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin merci Eskişehir 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 08.11.2023 tarihli ve 2023/6042 Değişik İş sayılı kararının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 271/4. maddesi uyarınca kesin nitelikte olması sebebiyle karar tarihi olan 08.11.2023’de kesinleştiği belirlenmiştir. Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309/1. maddesi uyarınca, 19.10.2024 tarihli ve 2024/4483 sayılı evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.11.2024 tarihli ve KYB-2024/108218 sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.11.2024 tarihli ve KYB-2024/108218 sayılı kanun yararına bozma isteminin; “5271 sayılı Kanun’un 160. maddesi uyarınca, Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlaması gerektiği, aynı Kanun’un 170/2. maddesi gereğince yapacağı değerlendirme sonucunda, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açacağı, aksi halde ise anılan Kanun’un 172. maddesi gereği kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vereceği, buna karşın Cumhuriyet savcısının 5271 sayılı Kanun’un kendisine yüklediği soruşturma görevini yerine getirmediği, ortada yasaya uygun bir soruşturmanın bulunmadığı durumda, anılan Kanun’un 173/3. maddesindeki koşullar oluşmadığından, itirazı inceleyen merciin Cumhuriyet savcısının soruşturma yapmasını sağlamak maksadıyla itirazın kabulüne karar verebileceği yönündeki açıklamalar karşısında, Dosya kapsamına göre, müştekinin hac/umre ziyareti yapmak isteyen kişilere yardımcı olmak için aracılık ettiğini, 2020 yılı erken hac katılımı için ... Seyahat Acentesi Market İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile aracılık yaptığı kişilerin seyahat sözleşmesini imzaladığını ve kendi hesabına gönderilen seyahat bedellerini şirkete ödemesine rağmen bu kişilere taahhüt edilen hizmetin verilmediğini, şirket temsilcisi ile yapılan görüşmelerin de sonuçsuz kaldığını, bu olay nedeniyle maddi ve manevi zarara uğradığını, daha sonra şüphelinin kendileri gibi pek çok kişiyi dolandırdığını hatta hakkında Eskişehir 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/455 esasına kayden dava açıldığını öğrendiğini belirterek şikayetçi olması üzerine başlatılan soruşturma sonunda, Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığınca müştekinin herhangi bir zararının oluşmadığı, müştekinin şahsına yönelik bir şikayet yapılmadığı ve şüphelinin müştekiden menfaat temin ettiğine ilişkin somut delil elde edilemediğinden bahisle kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, Müştekinin itiraz dilekçesi ekinde sunduğu icra ödeme emri örneklerinden müşteki aleyhine işbu olay sebebiyle icra takipleri başlatıldığının anlaşılması karşısında, ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden ... Seyahat Acentesi Market İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi adında gerçekten bir şirket bulunup bulunmadığının, bulunuyor ise yetkililerinin kimler olduğunun sorulması, şikayete konu olayla ilgili olarak anılan şirketin varsa başkaca temsilcileri ve şüpheli hakkında soruşturma veya kovuşturma bulunup bulunmadığının ve Eskişehir 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/455 esasına kayden derdest olduğu belirtilen dosya içeriğinin benzer bir olay sebebiyle olup olmadığının Uyap sistemi üzerinden araştırılması, şüphelinin ve seyahat sözleşmesi imzalayan sözleşme taraflarının ifadelerinin alınması ve sonucuna göre şüphelinin hukuki durumumunun tayin ve takdir edilmesi gerektiği cihetle, eksik soruşturma ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde itirazın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.“ Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Kanun‘un 160 ıncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; Cumhuriyet savcısının, ihbar veya başka bir suretle bir suçun işlendiği izlenimini veren bir hâli öğrenir öğrenmez kamu davasını açmaya yer olup olmadığına karar vermek üzere hemen işin gerçeğini araştırmaya başlayacağı, maddî gerçeğin araştırılması ve adil bir yargılamanın yapılabilmesi için, emrindeki adlî kolluk görevlileri marifetiyle, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlü olduğu belirlenmiştir. 2. 5271 sayılı Kanun’un, “Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar” başlıklı 172 nci maddesinin birinci fıkrası; “(1) Cumhuriyet savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Bu karar, suçtan zarar gören ile önceden ifadesi alınmış veya sorguya çekilmiş şüpheliye bildirilir. Kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir. ...“ Şeklinde düzenlenmiştir. 3. 5271 sayılı Kanun’un, “Cumhuriyet savcısının kararına itiraz” başlıklı 173 üncü maddesinin inceleme konusu ile ilgili olan birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(1) Suçtan zarar gören, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde, bu kararı veren Cumhuriyet savcısının yargı çevresinde görev yaptığı ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir. (2) İtiraz dilekçesinde, kamu davasının açılmasını gerektirebilecek olaylar ve deliller belirtilir. (3)(Değişik: 18/6/2014-6545/71 md.) Sulh ceza hâkimliği, kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görür ise bu hususu açıkça belirtmek suretiyle, o yer Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunabilir; kamu davasının açılması için yeterli nedenler bulunmazsa, istemi gerekçeli olarak reddeder; itiraz edeni giderlere mahkûm eder ve dosyayı Cumhuriyet savcısına gönderir. Cumhuriyet savcısı, kararı itiraz edene ve şüpheliye bildirir. (4) (Değişik: 25/5/2005 - 5353/26 md.) Sulh ceza hâkimliği istemi yerinde bulursa, Cumhuriyet savcısı iddianame düzenleyerek mahkemeye verir. ...“ Hükümleri yer almaktadır. 4. Kanun‘da yer alan düzenlemelerden de görüleceği üzere; Cumhuriyet savcısı, suçun işlenip işlenmediğinin tespiti bakımından hemen işin gerçeğini araştırmaya başlamalı, toplanan delillerin suçun işlendiği hususunda yeterli şüphe oluşturduğu kanısına ulaştığında iddianame düzenleyerek kamu davası açmalı, aksi halde 5271 sayılı Kanun’un 172 nci maddesi gereğince kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar vermelidir. 5. Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararı itiraz üzerine inceleyen Sulh Ceza Hakimliği, kamu davası açılması için yeterli delil bulunmaması durumunda itirazın reddine, yeterli delil bulunması durumunda itirazın kabulüne veya eksik soruşturma nedeniyle soruşturmanın genişletilmesine karar verebilecektir. 6. Bu kapsamda inceleme konusu soruşturma dosyası değerlendirildiğinde; şikayetçinin, ... Seyahat Acentesi Market İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti.'nin yaptıracağını duyurduğu Hac/Umre'ye gitmek isteyenlere yardımcı olmak amacıyla 2020 yılı için erken hac ödeme katılım ücretlerinin kendi hesabına yatırıldığının, kendisinin de aynı gün ya da ertesi gün kendisine gönderilen bu paraları şirket hesabına havale ettiğinin, bununla birlikte; para gönderen kişilerin herhangi bir hizmet alamadıklarının, katılmak isteyenlere aracı olduğu için maddi ve manevi zararının oluştuğunun, para gönderen kişilerin şikayeti üzerine şüpheli hakkında dava açıldığının ve Eskişehir 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/455 Esas sayılı dosyası üzerinden yargılamanın devam ettiğinin iddia olunması üzerine; Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığının 26.09.2023 tarihli ve 2023/53752 Soruşturma, 2023/26312 Karar sayılı kararı ile "...müştekinin sadece banka hesapları aracılığıyla katılımcıların yatırdıkları parayı şüphelinin yetkilisi olduğu şirkete aktarması şeklinde gerçekleşen olayda müştekinin herhangi bir zararının olmadığı, şahsına yönelik bir şikayet söz konusu olmadığı, ayrıca şüphelinin müştekiden menfaat temin ettiğine ilişkin somut bir delil elde edilemediği..." şeklindeki gerekçe ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, UYAP üzerinden yapılan incelemede; Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığının 27.04.2023 tarihli ve 2023/6658 Esas sayılı iddianamesi ile 93 şikayetçiye yönelik olarak, "...şüphelilerin ... Seyahat Acentesi Market İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ortağı oldukları, şüpheli ...'ın adı geçen şirketin yetkilisi olduğu, şüphelilerin müştekilerden 2019-2023 yılları arasında umreye götürmek vaadiyle farklı tarihlerde para aldıkları, ancak 2020 yılında meydana gelen pandemi nedeniyle işlerinin aksadığından bahisle müştekileri umreye götürmedikleri, şüphelilerin savunmalarının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, zira 2020 yılından bu yana ekonomik sıkıntılarının devam ettiğini beyan etmelerine rağmen müştekilerin büyük bir kısmından umreye götürme vaadiyle 2023 yılında da para toplamaya devam ettikleri, ancak 23/02/2023 tarihinde müştekilere gönderdikleri mesajda kendilerini umreye götüremeyeceklerini beyan ettikleri, müştekilerin olayın meydana çıkmasından sonra adı geçen şirketin faaliyette bulunduğu adrese gittiklerinde adresin kapalı olduğu, müştekilerin şüphelilere ulaşamadıkları ve yapmış oldukları ödemelerin müştekilere iade edilmediği, şüphelilerin birlikte suç işleme iradesiyle hareket ederek üzerlerine atılı suçu iştirak halinde işledikleri..." denilmek suretiyle kamu davası açıldığı anlaşılmakla; incelenen dosya kapsamı, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararın gerekçesi, şüpheli hakkında açılan dava ve tüm dosya kapsamına göre, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 22.11.2024 tarihli ve KYB-2024/108218 sayılı kanun yararına bozma isteminde yer alan; "...eksik soruşturma ile kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle, soruşturmanın genişletilmesine karar verilmesi gerektiği..." şeklindeki düşünce yerinde görülmemiş olup Eskişehir Cumhuriyet Başsavcılığının 26.09.2023 tarihli ve 2023/53752 Soruşturma, 2023/26312 Karar sayılı kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin merci Eskişehir 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 08.11.2023 tarihli ve 2023/6042 Değişik İş sayılı kararına yönelik kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

KANUN YARARINA BOZMA

I. İSTEM

II. GEREKÇE

III. KARAR