İçtihatYargıtay5. Hukuk Dairesi08.01.2025

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/6181 · K. 2025/257

5. Hukuk Dairesi 2024/6181 E. , 2025/257 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1286 Esas, 2024/777 Karar DAVACILAR : ... vd. vekili Avukat ... DAVA TARİHİ : 22.09.2021 KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ: ...3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/885 Esas, 2022/1075 Karar Taraflar arasındaki taşınmazın tapu kaydının mahkeme kararı ile iptalinden kaynaklanan zararın 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nun (4721 sayılı Kanun) 1007 nci maddesi uyarınca tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ...ili, ...ilçesi... köyü 562 parsel (yeni 119 ada 77 parsel) sayılı taşınmazın bir kısmının orman olduğu gerekçesiyle tapu kaydının mahkeme kararı ile iptal edildiğini, uğranılan zararın 4721 sayılı Kanun'un 1007 nci maddesi uyarınca tazminini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, zamanaşımı nedeniyle reddini talep ettiklerini, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının hasım olduğu davada Maliye Bakanlığına ve tüzel kişiliği ile taraf sıfat ve ehliyeti bulunmayan Hazineye husumet tevcihinin kanuna aykırı olduğundan idareye dava dilekçesi tebliğinin kanuna aykırı olduğunu, pasif husumet nedeniyle reddinin gerektiğini, haksız ve mesnetsiz açılan davada yasal ön başvuru şartlarının yerine getirilmediğini, zamanaşımı süresinin geçirildiğini, davanın aktif ve pasif husumet yokluğu, kazanılmış hak ve sebepleriyle reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1. Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; yargılama giderlerinin eksik hesaplandığını, objektif değer artış oranının daha yüksek alınması gerektiğini, belirlenen m² birim değerinin çok düşük olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir. 2. Davalı Hazine vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili idarenin kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, husumet yönünden davanın reddi gerektiğini, tespit edilen bedelin dayanaksız olduğunu, taşınmazın orman ağaçlarıyla kaplı eğimli ve erozyona açık bir taşınmaz olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kuru arazi niteliğindeki dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre uygulanan kapitalizasyon faizi oranının uygun olduğu, bilirkişi heyeti raporunda belirtilen münavebe ürünleri ve verilerinin bölgenin münavebe yapısı ve resmî tarım verileri ile uyumlu olduğu, taşınmazın konum özellikleri, eğimi ve aynı bölgeden Daireye ve Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8.Hukuk Dairesine intikal eden diğer dosyalardaki taşınmazlar ile özellikleri kıyaslandığında sonuç değerin makbul olduğu, dava konusu taşınmazın davacı adına olan kısmının tapu kaydının iptaline ilişkin karar 09.09.2021 tarihinde kesinleşmiş olup bu tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde eldeki davanın 22.09.2021 tarihinde açıldığı anlaşılmakla zamanaşımı itirazının reddine karar verilmesi ve davalı ... Hazinesi, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 123 üncü maddesinin 23.07.2010 tarihli ek fıkrası uyarınca keşif harcından muaf olmaması nedeniyle keşif harcının davalıdan yargılama gideri olarak tahsiline karar verilmesi yerinde olup davalı idarenin istinaf başvurusun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca tazminat istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri. 2. 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesinin birinci fıkrası. 3. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.11.2009 tarihli ve 2009/4-383 Esas, 2009/517 Karar sayılı kararında tapu işlemlerinin kadastro tespit işlemlerinden başlayarak birbirini takip eden işlemler olduğu, tapu kütüğünün oluşumu aşamasındaki kadastro işlemleri ile tapu işlemleri bir bütün oluşturduğundan bu kayıtlarda yapılan hatalardan 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi anlamında Devletin sorumlu olduğunun kabulünün gerektiği, Devletin sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğu, bu işlemler nedeniyle zarar görenlerin 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince zararlarının tazmini için Hazine aleyhine adlî yargıda dava açabilecekleri belirtilmiştir. 4. 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi uyarınca kabul edilen Devletin sorumluluğu, tapu sicilinin önemi ve kişilerin bu sicile olan ... duygularını sağlamak bakımından aynî hakkının saptanması, herkese açık tutulmasında tekel hakkı sağlayan bir sicil olması esasına dayanmaktadır. Bu sorumluluk, asıl ve nesnel (objektif) bir sorumluluk olduğundan zarara uğrayan zararının ödetilmesini doğrudan Devletten isteyebilir. 5. 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince açılan davalarda, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu sahibinin oluşan gerçek zararı neyse tazminatın miktarı da o kadar olmalıdır. Gerçek zarar, tapu kaydının iptali nedeniyle tapu malikinin mal varlığında meydana gelen azalmadır. Tazminat miktarı zarar verici eylem gerçekleşmemiş olsaydı zarar görenin mal varlığı ne durumda olacak idiyse aynı durumun tesis edilebileceği miktarda olmalıdır. Zarara uğrayan kişinin gerçek zararı ise tazminat miktarının belirlenmesinde esas alınacak değerlendirme tarihine göre belirlenecek olup bu tarihe göre tapusu iptal edilen taşınmazın niteliği ve değeri belirlenmelidir. Taşınmazın niteliği arazi ise net gelir metodu yöntemi ile arsa vasfında ise değerlendirme gününden önceki özel amacı olmayan emsal satışlara göre hesaplanması suretiyle gerçek değer belirlenmelidir. 3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Dava konusu taşınmazın Orman Genel Müdürlüğü tarafından açılan dava sonucunda ...4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/222 Esas, 2021/335 Karar sayılı kararı ile bir kısmının orman tahdit sınırı içinde kaldığı gerekçesiyle tapu kaydının iptali ile orman vasfıyla Hazine adına tesciline karar verildiği, kararın istinaf incelemesinden geçerek 09.09.2021 tarihinde kesinleştiği, eldeki davanın 22.09.2021 tarihinde 10 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı anlaşılmaktadır. 3. Dava konusu taşınmaza net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve taşınmazın gerçek bedelinin 4721 sayılı Kanun’un 1007 nci maddesi gereğince davalı Hazineden tahsiline karar verilmesi yerindedir. 4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.