İçtihatYargıtay10. Hukuk Dairesi21.11.2024

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2024/7885 · K. 2024/11614

10. Hukuk Dairesi 2024/7885 E. , 2024/11614 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/3483 E., 2024/721 K. KARAR : Esastan red İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/6 E., 2023/45 K. Taraflar arasındaki hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir. Kararın, davacı vekili, davalı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı vekili ve davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı Yeni ... Gazetecilik A.Ş. (eski unvan: Diyalog Gazetecilik San. ve Tic. Ltd. Şti.)’de 1997-2010 tarihleri arasında yazı işlerinde redaktör olarak görev yaptığını, hizmet süresinin eksik bildirildiğini, ücretinin Kuruma doğru bildirilmediğini, Bakırköy 14. İş Mahkemesinde açılan alacak davasının kabulüne karar verildiğini belirterek hizmet süresinin tespiti ile prime esas gerçek ücretlerinin tespitini talep etmiştir. Davacı vekili 21.06.2021 tarihli duruşmada 01.04.1998-30.06.1998 tarihleri arası için hizmet tespitini, 01.07.1998-17.06.2010 tarihleri arası için prime esas ücretin tespitini talep ettiklerini bildirmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 1997 yılında işe başladığı iddiasının doğru olmadığını, davalı şirketin Yeni ... gazetesinin yayın haklarını, “Yeni ... Gazetecilik ve Yayıncılık San Tic A.Ş” ile imzalanan 10.4.2001 tarihli devir sözleşmesi ile devraldığını; bu Gazetenin yayın haklarının 28.2.2000 tarihinden önce dava dışı Birikim Gazetecilik Yayıncılık San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye, 28.2.2000-10.4.2001 tarihleri arası dava dışı Yenişafak Gazetecilik ve Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş.'ye ve bu tarihten sonra davalı Şirkete ait olduğunu, davalı Şirket ile diğer şirketler arasında organik bağ bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, "Davanın kısmen kabulü ile a-) Davacının hizmet tespit talebi yönünden; - Davacının davalı şirket bünyesinde; 01.04.1998-30.06.1998 tarihleri arasında, 90 gün, günlük 1.181,250 TL ücret ile çalıştığının tespitine, b-) Davacının prime esas ücret tespiti talebi yönünden; -Davacının davalı işyerindeki prime esas son ücretinin aylık net 1.300,00 TL olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, tanık anlatımlarına göre... Yayıncılık San. Tic. Ltd. Şirketinin davalı Şirkete devredildiği, davacı vekilinin 21.06.2021 tarihli duruşmada hizmet tespiti talebinin 01.04.1998-30.06.1998 arası ve prime esas kazanç tespiti talebinin de 01.07.1998-17.06.2010 tarihleri için olduğunu beyan ettiği, hizmet cetvelindeki çalışmalar ve sigortalılıklar incelendiğinde davacının 01.04.1998-30.06.1998 arası hizmetlerinin... Yayıncılık San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden bildirildiği, bu tarihlerden sonraki çalışmalarında bir kesinti bulunmadığı, anılan şirketin ticaret sicil kaydına göre 12.02.1990 tarihinden itibaren faal olduğu, 01.05.2002 tarihinde ticaret sicilinden silindiği nazara alındığında bu sürede davacı çalışmalarına göre faal ve kapsamda olabileceğinden bu Şirket nezdinde tespit yapılması mümkün ise de tanık beyanına göre İz Yayıncılık San. ve Tic. Ltd. Şirketinin davalı Şirketçe devralındığı nazara alındığında davalı Şirket nezdindeki sigortalı çalışma olarak sayılacağı kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Kararın gerekçesinde, prime esas kazanç tespiti talebi ile ilgili olarak, davacı tarafça en son aylık net ücretin 1.300,00 TL olduğunun iddia edildiği, çalışma süresi boyunca ücretleri gösterir yazılı delil veya yazılı delil başlangıcı sunulmadığı, Bakırköy 14 İş Mahkemesinin 2009/1635 E. sayılı alacak dosyasında davacının en son aylık net ücretinin 1.300,00 TL olarak tespit edildiği, kararın kesinleştiği, kesinleşen alacak dosyasının kuvvetli delil sayıldığı; emsal ücret araştırması da dikkate alınarak davacının tüm hizmet süresi boyunca aldığı ücretin ispat edilemediği, ancak davacının en son aylık net ücretinin kesinleşmiş alacak davasında tespit edildiği gibi 1.300,00 TL olduğu kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verildiği belirtilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili, davalı vekili ve davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1- Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesince yanılgılı değerlendirme yapılarak ve istinaf ilamı göz ardı edilerek en son aylık net ücretinin 1.300,00 TL olduğu kabul edilmesine karşın tüm hizmet süresi boyunca aldığı ücretin ispat edilemediği gerekçesiyle kısmen kabul kararı verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, davanın tümden kabulü gerektiğini belirterek, 2-Davalı Yeni ... Gazetecilik A.Ş. vekili; davacının 01.04.1998 -30.06.1998 tarihleri arasındaki çalışmalarında... Yayıncılık San. ve Tic. Ltd. Şirketinin faal olduğunu, davalı şirketin 01.04.1998 -30.06.1998 tarihleri arasında faaliyet göstermediğini, İlk Derece Mahkemesince bu husus yeterince incelenmeksizin ve ticaret sicil kayıtları dikkate alınmaksızın, hizmet tespiti gibi kamu davası niteliğinde görülen önemli bir davada yalnızca bir tanığın 25 sene önceki şirket değişikliklerine ilişkin beyanı esas alınarak hüküm kurulmasının, işbu karara karşı istinaf yoluna başvurulmasını zorunlu ... getirdiğini, ücretin yazılı delil ile ispatlanması gerektiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek, 3-Davalı Kurum vekili; davanın, hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, fiili çalışmanın ispat edilemediğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, Kurum dava açılmasına sebebiyet vermediğinden aleyhe vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmemesi ve davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf yoluna başvurmuşlardır. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu değerlendirilerek davacı vekili, davalı Kurum vekili ve davalı Yeni ... Gazetecilik A.Ş. vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Davacı vekili, davalı vekili ve davalı Kurum vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, gerekçeli kararda davacının tüm hizmet süresi boyunca aldığı ücretin ispat edilemediği tespiti karşısında, son aylık net ücreti 1.300,00 TL olarak tespit edilen davacının bu ücreti esas alınarak asgari ücrete oranlanması ile bulunacak kat sayı hesabına göre geriye dönük bir şekilde tüm hizmet dönemine ilişkin olarak ücretinin hesaplanması ve buna göre hüküm ihdas edilmesi gerekirken aksi yöndeki mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı Yeni ... Gazetecilik A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle, davacının talep ettiği dönemde dava dışı İz Yayıncılık San. ve Tic. Ltd. Şti. nezdinde sigortalı olarak çalışmasının bulunduğunu, bu dava dışı Şirketteki çalışma süresi için hizmet tespiti hesabı yapılması ve salt tanık beyanlarına göre davalı şirketin ... Yayıncılık San. ve Tic. Ltd. Şti.'yi devraldığı kanaatiyle davalı Şirketin bu dönemden sorumlu tutulmuş olmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının tüm çalışmasının, davalı Şirket dahil olmak üzere dava dışı tüm işverenlikler tarafından SGK'ya bildirilmiş olup, sigortasız çalıştırıldığı herhangi bir dönem olmadığını, yazılı delil niteliğindeki bu evraklarda yer verilen kayıtlara rağmen, davacının hizmet tespiti talebiyle açmış olduğu işbu davada hizmet tespitine yönelik haksız talebinin reddine karar verilmesi gerekir iken, davacıya ait hizmet dökümündeki sigortalılık bildirimleri dikkate alınmaksızın 01.04.1998-30.06.1998 tarihleri arasında, 90 gün süre ile çalıştığının tespitine karar verilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu, ayrıca davacının davalı Şirket iş yerindeki prime esas son ücretinin aylık net 1.300,00 TL olduğunun tespitine yönelik verilen kararın da usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. 3.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle, prime esas kazanç tespiti yönünden davanın reddine ilişkin kısmına itirazlarının bulunmadığını, ancak hizmet tespiti yönünden hükmü temyiz ettiklerini, davacının hizmet döküm cetvelinde, tespitini istediği dönemde başka bir iş yerinde çalışması olduğunu, ancak aynı anda iki iş yerinde çalışamayacağı hususunun araştırılmadığını ileri sürmüştür. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespitine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi; 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri. 3. Değerlendirme 1.Hizmet tespiti davalarının yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 2.Eldeki davada, dava dosyasının incelenmesinden davacının 01.04.1998-30.06.1998 tarihleri arasındaki hizmet tespiti talebi kabul edilmiş ise de bu dönemin dava dışı ... Yayıncılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından Kuruma bildirildiği, aynı dönemin davalı Şirket nezdinde mükerrer tespitinin ancak her iki işverene hizmet halinde mümkün olabileceği, bu hususta dosya kapsamında bir tespit bulunmadığı gibi kararın gerekçesinde de bu hususa değinilmediği; bu haliyle mükerrer tespit kanuna aykırı olduğu halde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması isabetsizdir. 3. Prime esas kazanç tespiti talebi ile ilgili olarak, davacının bir kısım işçilik alacaklarının hüküm altına alınmasına ilişkin Bakırköy 14. İş Mahkemesinin 2019/1635 Esas sayılı dosyasında davacının en son aylık ücretinin net 1.300,00 TL. olarak tespit edildiği ve kararın kesinleştiği; eldeki davada davacının en son aylık net ücretinin kesinleşmiş alacak davasında tespit edildiği gibi 1.300,00 TL olduğu kabul edilerek davanın kısmen kabulüne karar verildiği görülmüştür. 4. Yargı kararı ile hak kazanılan ücret ve diğer alacakların, ödenmeleri koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması halinde ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi mümkün olduğundan, davalı tarafından davacıya, işçilik alacakları davası neticesinde ödeme yapılıp yapılmadığı belirlenerek, yapılmış ise işçilik alacağı dosyasında belirlenen ücretin son aya maledilerek prime esas kazanç olarak tespiti gerekirken eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.