İçtihatYargıtay5. Hukuk Dairesi27.03.2025

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2024/8708 · K. 2025/4273

5. Hukuk Dairesi 2024/8708 E. , 2025/4273 K. "İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/2495 Esas, 2024/1058 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Gelibolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2019/903 Esas, 2023/317 Karar Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Çanakkale ili, ..., ... köyü 340 ada 57 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın hasımsız olarak açıldığını, kamulaştırma işlemine tabi olan taşınmazların Çanakkale Kadastro Mahkemesinin 2013/21 Esas sayılı dosyası sebebi ile tapu kayıtlarında davalı gözüktüğünü, davacı idarenin davalı olan taşınmaz üzerindeki malikleri tespit etmeden ya da tespit edilmesini talep etmeden davasını açtığını, huzurdaki davanın müvekkillerince haricen öğrenildiğini, ancak öncesinde Mahkemece keşif icra edildiğini, halihazırda taraf birliğinin sağlandığını, yeniden keşif kararı alınarak yeni bir heyetle tekrar keşif yapılarak yeni bir bilirkişi raporu düzenlenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kapitalizasyon faiz oranının tespitinde dikkate alınan unsurların mükerrerlik oluşturacak şekilde objektif değer artış oranının tayininde de esas alınmak suretiyle objektif değer artış oranının yüksek uygulandığını, dava konusu taşınmaz kuru tarım arazisi olarak nitelendirildiği halde dava konusu taşınmazda kapitalizasyon faiz oranının %6 yerine %5 alınmasının hatalı olduğunu, üretim masraflarının brüt gelirin 1/3’ü oranında alınmasının bedeli yükselttiğini, taşınmazda yer alan irtifakların değer düşüklüğü oranının doğru tespit edilmesi gerektiğini, müvekkili idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür. 2. Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava tarihi olan 2019 yılı verileri yerine, taraf teşkilinin sağlanmasıyla icra edilen keşif tarihi olan 2021 yılı verilerine göre taşınmazın değerinin belirlenmesi gerektiğini, dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin düşük olduğunu, mülkiyet ihtilafı nedeniyle bedelin üçer aylık vadeli hesaba yatırılmasına karar verilmişse de müvekkilinin menfaatine uygun banka ve oran gözetilmeksizin karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, tespit edilen bedele yasal faiz yanında bedel kendisine ödenmediği için temerrüt tarihinden itibaren temerrüt faizi uygulanması gerektiğini, aynı kamulaştırma kapsamında Gelibolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/1094 Esas sayılı dosyasında kuru nitelikteki arazi için farklı bir münavebe uygulanmak suretiyle 37,19 TL/m² bedel belirlendiği hâlde, dava konusu taşınmaz için çok daha düşük bedel belirlendiğini, yine dava konusu taşınmazla aynı adada yer alan 340 ada 104 parsel sayılı taşınmaz için 40,50 TL/m² bedel belirlendiğini, söz konusu dosyada münavebe ürünü olarak buğday, buğday samanı, taze soğan, ayçiçeği ve nohut belirlenmişken eldeki dosyada farklı bir münavebe esas alınmak suretiyle eksik bedel hesaplandığını, objektif değer artış oranının ise en az %200 oranında uygulanması gerektiğini, dava konusu taşınmazın alanı gözetildiğinde mevcut irtifak değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sulu tarım arazisi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi, değer biçilirken de yöre koşullarına uygun münavebe ürünleri seçilmek suretiyle dava tarihinde geçerli olan resmî veri listesi ile taşınmazın bulunduğu yer İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinde belirtilen masraflarla ekonomik tarım yapılamayacağının değerlendirilip üretim masraflarının brüt gelirin 1/3'ü oranında alınması, dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre %4 kapitalizasyon faizi uygulanması ve objektif değer artışı ile bulunan metrekare birim fiyatının adil ve makul olması, yüksek gerilim hattının geçtiği güzergah dikkate alınarak belirlenen değer kaybının da makul ve yerinde olduğu, davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön görülmediği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir. 2. Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiş; ayrıca Anayasa Mahkemesinin 01.08.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2022/83 Esas, 2223/69 Karar sayılı kararı ile yasal faiz işletilmesi nedeniyle enflasyon karşısında oluşan değer kaybının giderilmesi mümkün olmadığı gerekçesiyle kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesine ilişkin 2942 sayılı Kanun’da yer alan düzenlemeyi iptal ettiğini, bu nedenle kamulaştırma bedeline dava tarihinden ödemenin yapıldığı tarihe kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz oranı üzerinden faize hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Arazi niteliğindeki Çanakkale ili, ..., ... köyü 340 ada 57 parsel sayılı taşınmazlara 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin Çanakkale Kadastro Mahkemesinin 2013/21 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda belli olacak hak sahiplerine ödenmek üzere üçer aylık vadeli hesapta bloke edilmesine karar verilmesi yerindedir. 3. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda 2019 yılı Gelibolu İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin uygulanması, dava konusu taşınmazın belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre belirlenen kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artışı uygun görülmüştür. 4. 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve 2022/83 Esas, 2023/69 Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir. Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır. Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan; “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun; “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve 15/15 sayılı kararı ile; “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, 2017/954 Karar sayılı kararları nazara alındığında kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması doğrudur. 5. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekilinin tüm, davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 6. Faiz bitiş tarihinin karar tarihi olarak belirlenmesi gerektiği düşünülmeksizin, mülkiyet ihtilafına ilişkin Çanakkale Kadastro Mahkemesinin 2013/21 Esas sayılı dosyasında verilecek kararın kesinleşme tarihi olarak gösterilmesi bozmayı gerektirir. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.