İçtihatYargıtay5. Hukuk Dairesi30.04.2025

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi · E. 2025/170 · K. 2025/6752

5. Hukuk Dairesi 2025/170 E. , 2025/6752 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/194 Esas, 2024/217 Karar

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

A. Karşıyaka 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 20.09.2024 Tarihli ve 2023/34 Esas, 2024/391 Karar Sayılı Kararı Davacılardan ..., ... ve ...'nın murisleri ...'dan intikal eden alacakları ile davacı ...'nin ise kendisi, vefat eden eşi ve annesinden intikal eden alacaklarının ihlas Finas Kurumu A.Ş'den davalı şirket arasında temlik sözleşmesi yapıldığı, para borçlarında ifa yeri hem alacaklının yerleşim yeri hem de genel yetki kuralı uyarınca davalının yerleşim yeri olduğundan, genel yetki kuralına göre davalı şirketin yerleşim yeri Edremit olup, alacak sahiplerinin ödeme zamanındaki adresi Karşıyaka olmadığından yetkisiz mahkeme olup, seçim hakkı davalıya geçmiş olduğu ve yetkili mahkemenin Edremit Asliye Hukuk Mahkemeleri olması gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. B. Edremit 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 21.11.2024 Tarihli ve 2024/194 Esas, 2024/217 Karar Sayılı Kararı Davacıların murislerinin, davalı şirketten 15.12.2010 tarihli sözleşmeden kaynaklı olarak döviz alacağı olduğunu iddia ettikleri, iş bu sözleşme incelendiğinde ödeme yerinin belirtilmediği dolayısı ile sözleşmeden kaynaklı para borcu olduğunda sözleşmede aksine bir şart konulmamış ise para borçları alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödeneceğinden, ifa yeri de alacaklının yerleşim yeri olacağını, eldeki davada tüm mirasçılar birlikte olarak murislerin terekesinden kaynaklı alacağa ilişkin mirasçı davacı ...'nin adresi olan Karşıyaka Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açtıklarını ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 10 uncu maddesi ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcu alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.

II. GEREKÇE

A. Uyuşmazlık Uyuşmazlık, sözleşmeden kaynaklı alacak istemine ilişkindir. B. İlgili Hukuk 1. Farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresinde kalan ilk derece mahkemeleri ile bölge adliye mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarının giderilmesi isteminin hukuki dayanağı, (6100 sayılı Kanun) 21 ve 22 nci maddeleri ile 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un (5235 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelerdir. 2. 6100 sayılı Kanun'un “Genel yetkili mahkeme” başlıklı 6 ıncı maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir.” 3.6100 sayılı Kanun’un “Sözleşmeden doğan davalarda yetki” başlıklı 10 uncu maddesinin şöyledir: "Sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir." 4. 6100 sayılı Kanun'un “Yetki sözleşmesi” başlıklı 17 nci maddesi şöyledir: “Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.” 5. 6100 sayılı Kanun'un "Yetki sözleşmesinin geçerlilik şartları"" başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrası şöyledir. " Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri konular ile kesin yetki hâllerinde, yetki sözleşmesi yapılamaz." 6. 6100 sayılı Kanun'un "Yetki itirazının ileri sürülmesi" başlıklı 19 uncu maddesinin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkrası şöyledir: "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." "Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir." "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir." 7.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) " İfa yeri " başlıklı 89 uncu maddesi şöyledir. "Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır; 1. Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde, 2. Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde, 3. Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir. Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir." C. Değerlendirme 1. Taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmayan Alacağın Temliki Sulh İbra Feragat Sözleşmesinin 5 inci maddesinde sözleşmeden doğacak anlaşmazlıklarda İstanbul Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin yetkili olduğu kararlaştırılmıştır. Dava, 6100 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra, 19.01.2023 tarihinde açılmış olup, sözleşmedeki yetki şartının geçerli olup olmadığı 6100 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenecektir. Sözkonusu Kanun'un Yetki Sözleşmesi başlıklı 17 nci maddesinde "tacirler ve kamu tüzel kişilerinin" sözleşme ile yetkili mahkemeyi belirleyebilecekleri öngörülmüştür. Düzenleme ile gerçek kişilerin korunması amaçlanmış, tacirler veya kamu tüzel kişileri dışındaki gerçek kişilerin, kendi aralarında yetki sözleşmesi yapmaları kabul edilmemiştir. Somut olayda, dosya kapsamından taraflardan birinin tacir olmadığı anlaşıldığından sözleşmedeki yetkiye ilişkin düzenlemenin geçerli olmadığı anlaşılmaktadır. 2. Somut uyuşmazlıkta taraflardan her ikisi de tacir veya kamu tüzel kişisi olmadığından yetki şartının geçerli olmadığı, davacıların yerleşim yeri adreslerinin Karşıyaka ve Karesi olduğu, 6098 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesi uyarınca para alacağına ilişkin davalarda aksi kararlaştırılmadıkça para borcunun alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden alacaklıların bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olup davacılar tercih hakkını bu yönde kullandığından, uyuşmazlığın Karşıyaka 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde görülerek sonuçlandırılması gerekir.

I. YARGI YERİ BELİRLENMESİNE KONU KARARLAR

II. GEREKÇE

III. KARAR