Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2025/3 · K. 2025/3445

3. Hukuk Dairesi         2025/3 E.  ,  2025/3445 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/989 E., 2024/1438 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Zonguldak 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/331 E., 2022/298 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; davacının FETÖ/PYD silahlı terör örgütüne üye olma ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkındaki Kanuna Muhalefet suçları isnadı nedeni ile Kurum tarafından sözleşmenin feshedildiğini, bu süreçte yeniden sözleşme talebinde bulunduğunu,Kurum tarafından bu talebin devam eden ceza yargılaması gerekçe gösterilerek uygun görülmediğini, ceza davasından hakkında beraat kararı verilmesi üzerine davalı Kuruma yeniden sözleşme yapılması talebinde bulunduğunu, bu kez de davalının hiçbir gerekçe göstermeksizin bu talebini reddettiğini, davalı Kurumun kararının hukuka, yasaya ve hakkaniyete açıkça aykırı olduğunu ileri sürerek, davalı Kurumun hukuka aykırı işleminin bütün hüküm ve sonuçları ile iptaline, müvekkilce imzalanan ve gerekli belgeleri ibraz edilen Sosyal Güvenlik Kurumu kapsamındaki kişilerin Türk Eczacılar Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokolünün yenilenerek gereğinin yerine getirilmesine karar verilmesini istemiştir. II. CEVAP Davalı vekili; davanın yetkili ve görevli İdare Mahkemesinde görülmesi gerektiğini, davacı ile protokol hükümleri gereğince sözleşme imzalanmamasının takdir hakkı kapsamında kaldığını, davacının özellikle terör örgütüne üyeliği hakkında yeterli delil olmadığı kanısıyla beraat kararı verilmiş olmasının dikkate alındığını, Kurumun sözleşme yapmaya zorlanamayacağını savunarak, davanın reddini dilemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın kabulü ile SGK Kurumu Başkanlığı Zonguldak SGK İl Müdürlüğünün 14.04.2021 tarih ve E.77193494-118.03.23912984 sayılı sözleşme talebinin uygun görülmediğine ilişkin işlem nedeni ile taraflar arasındaki muarazanın meni ile davalı Kurumun işleminin iptali ile SGK ile davacı arasındaki Türk Eczacılar Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokolün Yenilenmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı Kurumun sözleşme yapmamasına gerekçe olarak gösterdiği hususların ilgili mevzuat hükümleri ve protokol kapsamında sözleşmenin yapılmamasını gerektiren bir durum kabul edilmediği, davalı Kurumun sözleşme yapmama yönündeki davranışının haklı ve hukuka uygun olduğunu ispatlayamadığı İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne, davalı Kurum tarafından yaratılan sözleşme yapmama şeklindeki davranışın hukuka uygun olmadığının tespiti ile taraflar arasındaki muarazanın giderilmesine karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken davalı Kurumun eldeki davanın konusu olan sözleşme yapmama nedeni dışındaki sözleşme yapmama nedenlerini (evrak eksikliği vs. gibi diğer yasal yükümlülükler) de ortadan kaldırır şekilde karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle davalının İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine, kamu düzeni yönünden İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın kabulü ile davalı Kurum tarafından yaratılan sözleşme yapmama şeklindeki davranışın hukuka uygun olmadığının tespiti ile taraflar arasındaki muarazanın giderilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; dava konusu uyuşmazlığın idari yargı kapsamında olduğunu, terör örgütü üyeliği ve/veya terörün finansmanı bağlamında terör örgütü mensubu olduklarına dair haklarında kuvvetli şüphe ve karine olan kişiler ile Kurumun sözleşme yapmasının kamu yararı ve hizmet gereği ile bağdaşmayacağı dikkate alınarak işlem tesis edildiğinin ortada olduğunu, davacının özellikle terör örgütüne üyeliği hakkında yeterli delil olmadığı kanısıyla beraat kararı verildiğini, bir takım kriterlerin bu davaya konu işlemde Kurum tarafından hukuka uygun şekilde uygulandığının açık olduğunu, sözleşmenin serbest iradeye dayalı olduğu ve sözleşme yapmaya Kurumun zorlanamayacağını ileri sürerek, Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, taraflar arasında sözleşme yapılmamasına ilişkin muarazanın giderilmesi istemine ilişkindir. 1. Davalı Kurum ile Türk Eczacıları Birliği arasında imzalanan ve temin edilecek ilaçlarla ilgili olarak eczanelerle yapılacak sözleşmeye ilişkin usul ve esaslar ile karşılıklı hak ve yükümlülüklerin belirlendiği bu Protokole istinaden, Türk Eczacıları Birliği üyesi olan eczacılar ile davalı Kurum arasında imzalanan sözleşme, iki taraflı irade ile oluşan ve özel hukuk hükümlerine tabi olan bir sözleşmedir. 2. 2016 ve 2020 tarihli anılan bu Protokollerin (7.1.) maddesi; “Kurumla eczane arasında bu Protokol esaslarına göre her yılın Nisan ayında sözleşme yenilenir. Kurum ile TEB arasında yapılacak Ek Protokol veya Protokollerle düzenleme yapılması halinde, sözleşmeli eczacı bu düzenlemelere uymakla yükümlüdür. Kurum, Protokol hükümlerini kabul eden ve başvuru formunu getiren eczacı ile (feshi gerektirecek hususlar nedeniyle sözleşmeleri feshedilenlerin fesih süreleri boyunca ve muvazaalı olarak açıldığı kanıtlanan eczaneler hariç) sözleşme yapar. (Değişik: 22/05/2019-2019/1 Ek Protokol 16. md. Yürürlük:01/04/2019) Eczacı sözleşmenin Kurumda kalacak nüshasının ön yüzüne Protokol hükümlerini okuduğunu ve kabul ettiğini el yazısı ile yazarak imzalar diğer sayfaları paraflar. (03/05/2017-2017/1 Ek Protokol 10. md. Yürürlük:01/04/2017) (7.1) numaralı maddesinin uygulanmasında 5510 sayılı Kanun'un 103. maddesi ve Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmeti Satın Alım Sözleşmelerinin/ Protokollerinin Hazırlanması ve Akdedilmesine İlişkin Yönetmelik hükümlerine uyulur.” hükmünü içermektedir. Dairemizin yerleşmiş uygulamasına göre; ilgili Protokollerde yer alan bu hüküm, tarafı durumundaki davalı ... bağlamakla birlikte, Protokolün diğer tarafını teşkil eden Türk Eczacıları Birliği üyesi olan eczacılar açısından sözleşme yapıp yapmama konusunda tam bir serbesti getirmiştir. Bu Protokolle sözleşme yapmak isteyen ve belirlenen şartlara uyan eczacılarla davalı Kuruma mutlak ve takdir hakkına dayalı olmaksızın sözleşme yapma zorunluluğu getirilmesine karşın, diğer tarafı olan eczacılara ise, bu sözleşmeye taraf olmak isteyip istememek ve başvurup başvurmamak yönünden bir takdir hakkı tanınmıştır. Bu yönüyle de; anılan Protokol davalı Kurumun ayrıcalıklı, üstün hak ve yetkilerini içermemekte, diğer tarafı olan eczacı yönünden ise serbest iradeye dayanmaktadır. Uygulama birliğinin sağlanması için imzalanan ve davalı Kurumun kendisini kısıtlayan şekli düzenlemenin varlığı, koşulların mevcut olması halinde davalı ... sözleşme yapmaya mecbur kılar. Diğer bir anlatımla, sözleşme yapmak için başvuran davacının Protokol hükümlerini yerine getirmiş olması halinde, davalı Kurum sözleşme yapmaktan kaçınamaz. 3. Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde, davalı Kurumun sözleşme yapmamasına gerekçe olarak gösterdiği hususların ilgili mevzuat hükümleri ve yukarıda açıklanan Protokol kapsamında sözleşmenin yapılmamasını gerektiren bir durum kabul edilmediği, davalı Kurumun da sözleşme yapmama yönündeki davranışının haklı ve hukuka uygun olduğunu ispatlayamadığı, dosyada yer alan delillere göre davacı hakkında beraat kararı verildiği anlaşılmakla, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın onanmasına karar vermek gerekmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.