İçtihatYargıtay3. Hukuk Dairesi25.06.2025

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2025/442 · K. 2025/3555

3. Hukuk Dairesi 2025/442 E. , 2025/3555 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2020/44 E., 2024/373 K. Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün 16.06.1998 tarihli yazısı ile ... ilçesi, ... Köyü, ... Mevkiinde Spor tesisleri yapılması için 295.000 m²'lik ormanlık sahanın tashihinin müvekkili İdareden talep edildiğini, 06.07.1998 tarihli Bakanlık ''olur''u ile ön izne karar verildiğini, izne konu orman sahasının spor tesisleri yapılması amacıyla Bakanlıkça 10.08.1998 tarihli ''olur'' ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne 49 yıl müddetle bedelsiz olarak izin verildiğini, aynı saha içinde Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün ihtiyacı için trafo binası, su kuyusu ve deposu ile havuz ve gölet inşası için 18.02.2001 tarihinde Gençlik ve Spor Müdürlüğü lehine 49 yıl süre ile bedelli kesin izin verildiğini, ayrıca bu sahanın nasıl kullanılacağına dair 07.06.2001 tarihli taahhütname alındığını, bu sahanın yanında bulunan 610.000 m²'lik alan için de kros parkuru ve spor tesisleri yapımı için yazılı müracaatta bulunulduğunu, bunun üzerine ormanlık saha sayılan 610.000 m²'lik alanın da bedelsiz olarak kros parkuru ve sportif aktiviteler için spor tesisleri yapılmak üzere Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne 49 yıl süre ile 28.01.1999 tarihli ''olur'' ile verildiğini, bununla ilgili de davalı İdareden taahhütname alındığını, 295.000 m²'lik saha ile ilgili alınan 07.06.2001 tarihli taahhütnamede “izin-hak tesis edilen orman sahası ve üzerindeki tesisler orman bakanlığının izni olmadan başka şahıs ve kurumlara devredilemez işletmeye ve kullanmaya verilemez amacı dışında kullanılamaz.” maddesinin yer aldığını, bu maddeye aykırı olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün yasal düzenlemelere uygun olmayan şekilde kendisine tahsis edilen orman arazilerini davalı Üniversiteye protokolle devrettiğini, yapılan protokol geçersiz olduğundan arazinin kullanım bedelinin ödenmesi gerektiğini ileri sürerek; müfettişlerce düzenlenen inceleme raporu ekinde sunulan ve ilgili kurumlardan temin edilen proje ve hak ediş belgeleri esas alınarak ve yönetmelik hükümleri uyarınca 6183 sayılı Kanun çerçevesinde hesaplanan idare alacağının 295.000 m²'lik alan için ... özel ödenek geliri, Ağaçlandırma özel ödenek geliri, 1998-2001 yılları arası arazi tahsis bedeli toplamı 18.124,81 TL ve 31.03.2007 tarihine kadar işlemiş gecikme zammı ve KDV 106.532,58 TL olmak üzere toplam 124.657,39 TL ile 610.000 m²'lik alan için ağaçlandırma bedeli, ORKÖY özel ödenek geliri, ağaçlandırma özel ödenek geliri, 1997-2007 yılları arası arazi tahsis bedeli toplamı 800.310,70 TL ile 31.03.2007 tarihine kadar işlenmiş gecikme zammı ve KDV 838.263,52 TL olmak üzere toplam 1.638.574,42 TL olduğunu, her iki alan için toplam olarak 1.763.231,81 TL’nin bu miktarın 818.435,71TL'si ana para olup 31.03.2007 tarihinden itibaren işleyecek gecikme faizi ve KDV'sinin tahsiline karar verilmesini istemiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 19.11.2008 tarihli ilamıyla; aynı davada davacı Orman Genel Müdürlüğü ile davalı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü arasındaki davanın hakem sıfatıyla, diğer davalı ... arasındaki dava ise mahkeme sıfatı ile bakılması, yargılama usulü ve kanun yollarının incelenme mercilerinin farklı olması nedeni ile olanaksız olduğu, Mahkemece, 3533 sayılı Kanun hükümleri gereği, davalı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü hakkındaki dava dilekçesinin hakemde görülmek üzere reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde yetsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğu, yine sözleşmenin ifa edileceği yer Kızılcahamam ilçesi olduğundan Kızılcahamam Asliye Hukuk Mahkemesinin davaya bakmaya yetkili olduğu, bu itibarla Mahkemece davalılardan ... yönünden yetki itirazının reddine karar verilerek işin esasına girilmesi gerektiği gerekçeleriyle, kararın bozulmasına karar verilmiştir. 2. Bozmaya uyan Mahkemenin 04.11.2015 tarihli ilamıyla; hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davanın kısmen kabulü ile 295.000 m²'lik arazi yönünden KDV dahil 7.010,93 TL arazi tahsis bedeli, dava tarihi 09.10.2007 tarihine dek işlemiş olan 26.659,10 TL gecikme zammı, 610.000 m²'lik arazi yönünden ise KDV dahil ağaçlandırma ve fonları bedeli olan 61.527,79 TL, dava tarihi 09.10.2007 tarihine dek işlemiş 233.959,79 TL gecikme zammı, 288,14 TL KDV dahil arazi tahsis bedeli, dava tarihi 09.10.2007 tarihine dek işlemiş olan 336,21 TL gecikme zammının davalı Üniversiteden tahsiline karar verilmiş; karara karşı, taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır. 3.Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 07.11.2018 tarihli ilamıyla; davacının temyiz itirazları yönünden, davacı tarafından verilen dava dilekçesinde alacak tutarı faizi ile birlikte talep edildiği, davacının asıl alacağa ilişkin faiz talebi ile ilgili olarak olumlu ya da olumsuz bir hüküm kurulmadan karar verilmesinin hatalı olduğu, davalının temyiz itirazları yönünden ise somut uyuşmazlıkta, Mahkemece alınan bilirkişi raporu ve ek raporlarda yapılan hesaplama dikkate alınmak suretiyle davacının alacak isteminin kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, Mahkeme kararında taraflarca dosyaya sunulan devir ve protokoller incelenerek alacak isteminin hangi hukuki nedenlerle kabul edildiği hususunda her hangi bir açıklama ve gerekçe bulunmadığı, Mahkemece, Kanunun aradığı anlamda ve denetime uygun gerekçeli bir karar mevcut olmadığından verilen kararın usul ve Kanuna aykırı olduğu gerekçeleriyle, kararın bozulmasına karar verilmiştir. 4. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu alana ilişkin olarak dava dışı Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün 16.06.1998 tarihli talep yazısı ile Ankara ili, ... ilçesi, ... Köyü, ... Mevkiinde spor tesisleri yapılması için 295.000 m²'lik ormanlık sahanın tahsisinin davacıdan talep edildiği, 06.07.1998 tarihli Bakanlık ''olur''u ile ön izne karar verildiği, izne konu orman sahasının spor tesisleri yapılması amacıyla Bakanlıkça 10.08.1998 tarihli olur ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü adına 49 yıl müddetle bedelsiz izin verildiği, en son Orman Bakanlığının 28.01.1999 tarihli oluru ile dava dışı idareden taahhütname alındığı, 07.06.2001 tarihli taahhütnamenin 8. maddesinin "izin-hak tesis edilen orman sahası ve üzerindeki tesisler orman bakanlığının izni olmadan başka şahıs ve kurumlara devredilemez işletmeye ve kullanmaya verilemez amacı dışında kullanılamaz " şeklinde olduğu, buna rağmen dava dışı idarece davalı Üniversiteye üst kullanım hakkı verildiği, bu bakımdan davalının dava konusu sahada haksız işgalci konumunda olduğu, gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, 295.000 m²'lik arazi yönünden KDV dahil 12.303,30 TL arazi tahsis bedeli, dava tarihine dek işlemiş olan 46.785,25 TL gecikme zammı ile 610.000 m²'lik arazi yönünden ise KDV dahil ağaçlandırma ve fonları bedeli ile arazi tahsis bedeli toplamı olan 186.940,90 TL, dava tarihine dek işlemiş 410.529,25 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 656.559,20 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş; karara karşı, taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili; dava konusu 295.000 m²'lik alan için daha önce bedelsiz verilen iznin Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü lehine 49 yıl süre ile ”bedelli" olarak Bakanlık tarafından 18.02.2001 tarihinde 184 sayılı olur ile verildiğini, davalı Üniversiteye verilmiş bir izin bulunmadığından 07.08.2023 tarihli bilirkişi raporunda davalı Üniversitesinin ilgili bedelleri ödediği iddiasının yerinde olmadığını, davaya konu bedelin ödendiği varsayılsa bile arazi tahsis bedeli ve diğer alacak kalemlerinin muacceliyet tarihi olarak 31.05.2001 tarihi baz alınarak hesaplanması gerektiğini, gecikme zammı oranının %3,802506 alınmış olup ilgili oranın 6183 sayılı Kanunun 51. maddesine göre % 4 olarak uygulanması ve vadenin bitim tarihinden itibaren her ay için ayrı ayrı bu oran hesaplanarak gecikme zammı tatbik edilmesi gerektiğini, dava konusu olan 610.000 m²'lik alan için ise bilirkişilerce yapılan hesaplamaların tarihleri irdelendiğinde 1999-2007 yılları arasının hesaplandığını, verilen iznin 1997 yılına ait olup Üniversitenin ilgili alanı kullanımı da aynı yıl içerisinde başladığından hesaplamaların 1997-2007 yıllarını kapsaması gerektiği halde hangi nedenle 1999 yılından itibaren hesaplama yapıldığının tespit edilemediğini, dava dilekçesindeki talepleri gibi kabul kararı verilmesi gerektiğini ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı vekili; tefrik edilen dosyanın sonucunun eldeki davayı etkileyecek nitelikte olup mükerrerlik oluşacağını, dava konusu alanlardan, 18.08.1998 - 18.04.2001 tarih aralığında 295.000 m² alandaki sahalar için verilen izin bedelsiz iken, daha sonra bedelliye çevrilmek istenmesinin hukuki dayanağı bulunmadığını, buna karşın 31.05.2001 tarihinde bedelli hale getirilmesi sonrasında mevzuattan kaynaklı tüm bedellerin müvekkili tarafından ödendiğini, 610.000 m² alan için ise, yürüyüş alanı olan bu alanda bedelli izne çevrilmesi yönünde davacı İdarece işlem tesis edildiğine dair herhangi bir belge ibraz edilmediğini, bu nedenle 610.000 m² yönünden hükmedilen tahsis bedelinin hukuki dayanağının bulunmadığını, dava konusu edilen bedellerin proje maliyet bedeli üzerinden hesaplandığını, 295.000 m2 için proje maliyet bedeli hesabında söz konusu alanda müvekkilince inşa edilen su deposu, su kuyuları, jeneratör binası, dinlenme havuzu gölet ve tesisatının bu bedel hesabına esas alınmasının hatalı olduğunu, yine Orman Sayılan Alanlarda Verilecek İzinler Hakkında Yönetmeliğin 50. maddesi ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce yapılacak tesislerden ağaçlandırma bedeli, orman köylüleri kalkındırma geliri ile ağaçlandırma ile erozyon kontrolü gelirinin alınmayacağının düzenlendiğini, bu düzenlemeye karşın, davacı İdarece müvekkilinden bu bedellerin istenmesinin hatalı olduğunu, dava konusu alanlarda iznin bedelsiz olduğu zaman dilimleri dikkate alındığında gecikme zammının reddi gerektiği gibi, kabul anlamına gelmemekle birlikte, söz konusu alacakların 6183 sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca zamanaşımına uğradığını, müvekkili Üniversite harçtan muaf olduğundan aleyhine 44.849,56 TL nispi karar ilam harcına hükmedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacı tarafından dava dışı kuruma tahsis edilen alanın davalı Üniversiteye izinsiz devredildiği iddiasıyla alacak ve gecikme zammı talebine ilişkindir. 1. Temyizen incelenen kararın bozma ilamında belirtilen hukuki esaslar gereğince verildiği, bozmanın kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan yönlere ilişkin ileri sürülen sebeplerin incelenmesinin artık mümkün olmadığı, bozma ilamı sonrasında hükme esas alınan 07.08.2023 tarihli kök ve 16.10.2023 tarihli ek bilirkişi raporu ile davacı İdare alacağının denetime elverişli şekilde hesaplandığı, 610.000 m²'lik alan yönünden İdarenin olur tarihinin 1999 yılı olması nazara alındığında bu alan yönünden 1999-2007 yılları aralığına ilişkin hesaplama yapılmasında bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre; davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2. Ancak, 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunu'nun 56/b ve ek madde 7 atfıyla 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13/j maddesi uyarınca davalı Üniversite harçtan muaf olduğu halde, Mahkemece bu durum gözetilmeden davalı Üniversite aleyhine 44.849,56 TL nispi karar ilam harcına hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na eklenen Geçici 3. madde atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 438. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca temyiz olunan Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi · E. 2025/442 · K. 2025/3555

I. DAVA

II. CEVAP

III. MAHKEME KARARI

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

V. TEMYİZ

VI. KARAR