Yapay zekâ + kişisel veri = KVKK
Bir yapay zekâ sistemi; müşteri, çalışan veya kullanıcı verilerini işliyorsa (analiz, profil çıkarma, tahmin, karar), bu bir kişisel veri işleme faaliyetidir ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamına girer. "Yapay zekâ" olması, bu yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Hukuka uygun işleme şartları
Kişisel veri, ancak KVKK'daki işleme şartlarından birine dayanıyorsa işlenebilir:
Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
Bir sözleşmenin kurulması veya ifası için gerekli olması,
Veri sorumlusunun meşru menfaati (veri sahibinin hak ve özgürlüklerini zedelememek kaydıyla),
Bunlar yoksa veri sahibinin açık rızası.
Özel nitelikli veriler (sağlık, biyometrik, din, ceza mahkûmiyeti vb.) için koşullar daha katıdır; bu tür verileri yapay zekâya işletmek ek dikkat ister.
Aydınlatma ve şeffaflık
Veri sorumlusu, kişileri aydınlatmakla yükümlüdür: verinin hangi amaçla, hangi hukuki sebeple işlendiği ve kimlere aktarılabileceği. Yapay zekâ karar süreçlerinde bu şeffaflık daha da önemlidir.
Otomatik kararlara itiraz hakkı
KVKK m.11 kapsamında veri sahibinin; işlenen verilerin münhasıran otomatik sistemlerle analiz edilmesi sonucu aleyhine bir sonuç doğmasına itiraz etme hakkı vardır. Yani tümüyle algoritmaya bırakılan ve kişiyi olumsuz etkileyen kararlarda birey itiraz edebilir.
Veri güvenliği ve minimizasyon
Veri minimizasyonu: Amaç için gerekli olandan fazla veri işlememek.
Güvenlik: Uygun teknik ve idari tedbirleri almak (KVKK m.12).
Aktarım: Verinin yurt dışındaki bir servise (ör. bulut tabanlı bir yapay zekâ) aktarılması, KVKK'nın veri aktarımı kurallarına tabidir.
Sonuç
Yapay zekâ, kişisel veri işlediği anda KVKK yükümlülüklerini de beraberinde getirir: hukuki dayanak, aydınlatma, güvenlik, minimizasyon ve otomatik kararlara itiraz hakkı. Yapay zekâ projelerinde en baştan bir veri koruma değerlendirmesi yapmak, sonradan doğacak riskleri azaltır.
Yasal uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir veri koruma/KVKK uzmanına danışın. Mevzuat değişebilir; güncel metin için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.