Sorun: eser mi, değil mi?
Bir yapay zekâ modeline "şu konuda bir makale ya da görsel üret" dediğinizde ortaya çıkan içerik kime aittir, telif hakkıyla korunur mu? Cevap, Türk hukukunun temel ölçütünde saklıdır: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK).
FSEK'in ölçütü: "sahibinin hususiyeti"
FSEK'e göre bir ürünün korunan bir "eser" sayılabilmesi için, sahibinin hususiyetini (bireysel yaratıcılığını, kişisel damgasını) taşıması gerekir. Bu ölçüt, insan yaratıcılığını merkeze alır.
Tamamen yapay zekâ tarafından, insanın anlamlı bir yaratıcı katkısı olmadan üretilen içerik, "sahibinin hususiyetini taşıyan" bir eser olarak korunmayabilir — çünkü ortada hususiyet katan bir insan yoktur.
Buna karşılık insan, anlamlı yaratıcı seçimler yaparsa (kurgu, düzenleme, seçip birleştirme, özgün müdahale), bu insan katkısı koruma konusu olabilir.
Yalnızca kısa bir komut (prompt) yazmak çoğu zaman "hususiyet" için yeterli sayılmaz. Belirleyici olan, sonuçtaki insan yaratıcı katkısının düzeyidir.
Diğer riskler: girdi ve eğitim verisi
Yapay zekâya başkasının eserini girdi verip türev üretmek, o eser üzerindeki haklara aykırılık oluşturabilir.
Modelin eğitim verisi telifli içerik barındırıyorsa, çıktının başka bir eseri çoğaltması/işlemesi ayrı bir sorumluluk doğurabilir.
Gelişen bir alan
Yapay zekâ ve telif; dünyada da Türkiye'de de henüz oturmamış, hızla gelişen bir alandır ve yerleşik içtihat sınırlıdır. Ticari kullanımda —özellikle marka, reklam ve yayıncılıkta— içeriğin kaynağını ve insan katkısını belgelemek ihtiyatlı bir yaklaşımdır.
Sonuç
Türk hukukunda koruma, insan yaratıcılığına bağlıdır. Tamamen makine üretimi içerik "eser" korumasından yararlanmayabilirken, anlamlı insan katkısı içeren üretimler korunabilir. Alan hızla geliştiği için, ticari kararlarda güncel gelişmeleri ve somut kullanımı bir fikri mülkiyet uzmanıyla değerlendirmek yerinde olur.
Yasal uyarı: Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir fikri mülkiyet avukatına danışın. Mevzuat değişebilir; güncel metin için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.