Haberin özeti
Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, TBMM’nin yeni anayasa yapma yetkisine ilişkin görüşlerini AA Analiz için kaleme aldı. Uçum, bu yetkinin milli egemenliğin sahibi olan halkın iradesinden kaynaklandığını ve TBMM’nin halkı temsil eden bir organ olarak yeni anayasa hazırlayabileceğini savundu.
Uçum yazısında, anayasa hukukundaki “asli kurucu iktidar” ve “tali kurucu iktidar” ayrımını eleştirdi. Yeni anayasa yapma yetkisinin yalnızca savaş, darbe veya devletlerin zorla parçalanması gibi olağanüstü koşullarda ortaya çıkan güçlere ait olduğu yönündeki yaklaşımın, darbe dönemlerinde yapılan anayasaları dokunulmaz kılacağını ileri sürdü. Bu tür uygulamaların meşru hukukla özdeşleştirilemeyeceğini belirten Uçum, geçmişteki pratiklerin geleceği bağlayan mutlak kurallar oluşturamayacağını ifade etti.
TBMM’nin kanun çıkarma ve mevcut anayasayı değiştirme görevlerinin yanı sıra, halkın seçmen iradesini temsil etmesinden doğan sosyolojik ve siyasal bir işleve de sahip olduğunu belirten Uçum, Meclis’in yeni anayasa yapma iradesini ortaya koyduğu durumda yalnızca mevcut anayasal düzenle kurulmuş bir organ olarak değerlendirilemeyeceğini savundu. 2012 Anayasa Uzlaşma Komisyonu çalışma esaslarında yeni anayasanın hazırlanmasında mevcut anayasa yerine siyasi partilerin iradesine atıf yapılmasını da bu temsili kuruculuk anlayışının örneği olarak gösterdi.
Uçum ayrıca, egemenliğin kayıtsız ve şartsız millete ait olmasının yalnızca anayasal bir hüküm değil, anayasal düzenin temel dayanağı olduğunu ileri sürdü. Yeni anayasa hazırlanırken tarihsel ve ulusal özelliklerin, demokratik kazanımların, hak birikiminin ve devamlılık ilkelerinin korunması gerektiğini belirten Uçum, toplumun bu unsurları gözetmeyen bir anayasa değişikliğini benimsemesinin mümkün olmayacağını ifade etti.
